Hóa vàng: "Giữ lửa" tín ngưỡng hay "gieo mầm" nguy cơ?

Từ một biểu tượng của lòng thành kính tưởng nhớ người đã khuất, tục hóa vàng mã ngày nay đang biến tướng với những hình ảnh nhà lầu, xe hơi, iPhone,... đã dần rời xa ý nghĩa giá trị tốt đẹp của phong tục văn hóa, gây ra nhiều hệ lụy về môi trường, an toàn cháy nổ và cả sự lãng phí. Đã đến lúc xã hội cần nhìn nhận lại tập tục này để tìm một hướng đi văn minh, phù hợp với đời sống hiện đại nhưng vẫn vẹn tròn giá trị truyền thống.

Anh Nguyễn Quyết Tới (phường Dĩ An, TP.HCM) chia sẽ: "Có những gia đình đốt những món đồ đắt tiền nhưng họ thường đốt trong lò kín để hạn chế khói bụi. Ngược lại, có những gia đình đốt rất nhiều nhưng lại không dập tắt lửa ngay sau đó, để tàn tro bay theo gió, gây ảnh hưởng nặng nề".

Chị Hà Phương Nghi (phường Bình Phú, TP.HCM) cho rằng: "Đây là một nét văn hóa ý nghĩa, chúng ta không thể loại bỏ nó hoàn toàn. Tuy nhiên, chúng ta có thể kiểm soát số lượng để vừa giữ gìn truyền thống, vừa không gây ra những tác hại xấu".

Hệ lụy nhìn từ góc độ khoa học và pháp lý

Tiến sĩ Phạm Văn Tuấn, Viện Nghiên cứu Hán Nôm nhận định: "Đốt vàng mã là một giá trị văn hóa đã tồn tại ở Việt Nam hơn 1.000 năm. Khi điều kiện kinh tế khá giả hơn, người dân lại có xu hướng làm cho nó trở nên xa hoa, thậm chí đốt cả xe máy, điện thoại iPhone. Việc chồng chất quá nhiều lễ nghi, biểu tượng dẫn đến ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ".

Về mặt pháp lý, Luật sư Lê Quang Vũ - Giám đốc Công ty Luật Công Bình, Đoàn Luật sư TP.HCM nhấn mạnh: "Việc đốt vàng mã không đúng cách, không đúng chỗ mà gây ra những hậu quả về cháy, nổ thì chúng ta sẽ đối diện với những trách nhiệm, không nặng thì bị xử phạt hành chính, còn nếu nặng hơn có thể bị xử lý hình sự".

Hướng đi văn minh để giữ gìn giá trị truyền thống

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phong - Giảng viên Khoa Văn hóa học, Đại học KHXH&NV TP.HCM: "Những nghi thức mới như lễ Bông hồng cài áo, các hoạt động từ thiện nhân danh người đã khuất, hay đơn giản là những giây phút cả gia đình quây quần tưởng nhớ ông bà, tổ tiên chính là những giá trị mới đầy ý nghĩa".

Cùng quan điểm, Đại đức Thích Minh Định - Ủy viên Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hưng Yên cho rằng: "Thay vì đốt vàng mã, chúng ta có thể làm phúc bằng những hình thức thiết thực hơn như giúp đỡ người khó khăn, làm từ thiện, hồi hướng công đức cho ông bà, tổ tiên. Đó mới thực sự đúng với tinh thần của đạo Phật".

Lòng thành kính không nằm ở số lượng vàng mã được đốt, mà ở tấm lòng mỗi người. Cách báo hiếu ý nghĩa nhất đối với tổ tiên chính là bảo vệ sự an toàn, sức khỏe và tương lai của những người đang sống. Chỉ khi đó, "lòng thành" của mỗi người mới thực sự mang lại an yên và phước lành, thay vì gieo rắc nỗi lo và hậu quả đáng tiếc.

>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9