Chỉ một sự cố mất điện kéo dài cũng có thể khiến hoạt động cấp nước, liên lạc và thanh toán bị gián đoạn. Trong bối cảnh các hệ thống thiết yếu ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, nhiều quốc gia đang đặt ra yêu cầu mới, rằng người dân cần có khả năng tự xoay xở khi sự hỗ trợ từ bên ngoài chưa thể tiếp cận kịp thời.

Bước sang năm 2026, việc chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp không còn chỉ giới hạn trong phạm vi phòng chống thiên tai. Xung đột vũ trang, căng thẳng địa chính trị, nguy cơ tấn công mạng và sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng xuyên biên giới đang đặt ra những thách thức lớn đối với năng lực duy trì hoạt động của mỗi quốc gia.

Tại châu Âu, cuộc xung đột Nga - Ucraina đã thúc đẩy nhiều chính phủ đánh giá lại khả năng bảo vệ dân thường trước những mối đe dọa an ninh. Không chỉ đến từ các cuộc tấn công quân sự trực tiếp, các mối đe dọa còn bao gồm hoạt động phá hoại hạ tầng, gián đoạn nguồn cung năng lượng và những hình thức tấn công mạng nhằm vào dịch vụ thiết yếu.

Tháng 3/2025, Ủy ban châu Âu công bố Chiến lược Liên minh Sẵn sàng, đặt mục tiêu tăng cường năng lực ứng phó trước các cuộc khủng hoảng có thể xảy ra. Trong đó, việc xây dựng hướng dẫn để người dân tự đáp ứng nhu cầu cơ bản trong tối thiểu 72 giờ được xác định là một nhiệm vụ quan trọng.

Đáng chú ý, áp lực chuẩn bị không chỉ xuất phát từ môi trường an ninh! Đại dịch COVID-19 từng bộc lộ những điểm yếu của chuỗi cung ứng toàn cầu, khi hoạt động sản xuất và vận chuyển bị gián đoạn có thể nhanh chóng tác động đến khả năng tiếp cận hàng hóa thiết yếu.

Sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các hệ thống hạ tầng càng khiến những rủi ro này trở nên phức tạp. Mất điện có thể kéo theo gián đoạn cấp nước, viễn thông, hệ thống thanh toán điện tử và hoạt động phân phối hàng hóa. Trong khi đó, những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lớn, lũ lụt hay cháy rừng có thể gây hư hại giao thông, cô lập khu dân cư và cản trở công tác cứu trợ.

Tháng 7/2025, Ủy ban châu Âu tiếp tục công bố chiến lược dự trữ hàng hóa thiết yếu, hướng đến củng cố kho dự phòng, mạng lưới vận tải và khả năng điều phối nguồn cung trong khủng hoảng. Các mặt hàng được chú trọng bao gồm thực phẩm, nước uống, nhiên liệu và thuốc men.

Những chính sách này cho thấy một sự thay đổi trong tư duy quản trị rủi ro. Thay vì chỉ tập trung huy động nguồn lực sau khi khủng hoảng xảy ra, các chính phủ đang tìm cách giảm mức độ tổn thương của xã hội ngay từ giai đoạn phòng ngừa.

Trong đó, khả năng tự ứng phó của hộ gia đình được xem là một mắt xích quan trọng. Nếu người dân có thể chủ động bảo đảm các nhu cầu cơ bản trong những ngày đầu, lực lượng chức năng sẽ có thêm điều kiện tập trung hỗ trợ những người bị ảnh hưởng nghiêm trọng và các nhóm dễ bị tổn thương.

Song, mức độ rủi ro và mục tiêu chính sách không giống nhau ở mọi quốc gia. Nếu một số nước châu Âu chú trọng khả năng ứng phó trước bất ổn an ninh, các quốc gia thường xuyên chịu thiên tai lại đặt trọng tâm vào việc giảm thiểu thiệt hại và duy trì sinh hoạt khi hệ thống cứu trợ bị quá tải.

Tại Thụy Điển, việc chuẩn bị khẩn cấp gắn liền với chiến lược quốc phòng toàn diện trong bối cảnh an ninh châu Âu có nhiều biến động.

Tháng 11/2024, Thụy Điển triển khai gửi khoảng 5,2 triệu bản cẩm nang "Nếu khủng hoảng hoặc chiến tranh xảy ra đến các hộ gia đình". Tại đó, cẩm nang hướng dẫn người dân ứng phó với nhiều tình huống, từ xung đột vũ trang, tấn công mạng đến gián đoạn điện, nước và thông tin liên lạc.

Đến năm 2026, hướng dẫn của Cơ quan Dân phòng và Khả năng chống chịu Thụy Điển (MCF, trước đây là MSB) tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu mỗi hộ gia đình cần có khả năng tự duy trì cuộc sống trong ít nhất một tuần.

Ngoài dự trữ thực phẩm, nước uống và thuốc thiết yếu, người dân được khuyến nghị chuẩn bị phương án giữ ấm, tiếp nhận thông tin qua radio và sử dụng các hình thức thanh toán thay thế khi hệ thống điện tử gặp sự cố.

Điểm đáng chú ý là Thụy Điển không tách biệt việc chuẩn bị của người dân khỏi năng lực phòng thủ quốc gia. Trong chiến lược quốc phòng toàn diện, khả năng duy trì đời sống dân sự được xem là yếu tố góp phần bảo đảm hoạt động của xã hội trước những tình huống an ninh nghiêm trọng.

Tại Đức, sự thay đổi trong môi trường an ninh được phản ánh trực tiếp qua phiên bản mới của cẩm nang "Chuẩn bị cho khủng hoảng và thảm họa" do Văn phòng Liên bang về Bảo vệ dân sự và Hỗ trợ thảm họa (BBK) công bố ngày 13/10/2025. Bên cạnh thiên tai và mất điện, tài liệu bổ sung hướng dẫn ứng phó với các nguy cơ liên quan đến chiến tranh, thông tin sai lệch, địa điểm trú ẩn và sức khỏe tinh thần trong khủng hoảng.

Theo BBK, mỗi hộ gia đình nên hướng đến khả năng tự đáp ứng nhu cầu thiết yếu trong 10 ngày. Tuy nhiên, cơ quan này cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị đủ cho ba ngày đã có ý nghĩa và người dân có thể từng bước bổ sung tùy theo điều kiện thực tế.

Đức không xem đây là một yêu cầu bắt buộc, mà là hoạt động phòng ngừa cần được duy trì thường xuyên. Việc cập nhật cẩm nang cho thấy chính quyền đang mở rộng phạm vi chuẩn bị từ những sự cố dân sự thông thường sang các nguy cơ an ninh phức tạp hơn.

Tại Mỹ, hoạt động chuẩn bị khẩn cấp được triển khai từ lâu thông qua Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA) và chương trình Ready.gov.

Người dân được khuyến nghị chuẩn bị bộ vật dụng thiết yếu đủ dùng trong ít nhất 72 giờ, bao gồm nước uống, thực phẩm khó hư hỏng, thuốc, thiết bị chiếu sáng, radio và các giấy tờ quan trọng.

Khác với Thụy Điển và Đức, hướng dẫn của Mỹ đặc biệt chú trọng những tình huống thiên tai thường xảy ra tại từng khu vực, từ bão lớn, lũ lụt đến cháy rừng và động đất. Các hộ gia đình được khuyến khích xây dựng kế hoạch liên lạc, xác định tuyến sơ tán và điều chỉnh phương án dự phòng theo điều kiện địa phương.

Đáng lưu ý, những khuyến nghị này không phải chính sách mới được ban hành trong năm 2026, mà là một phần trong chương trình nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó đã được Mỹ triển khai qua nhiều năm.

Tại Nhật Bản, nguy cơ động đất, sóng thần và các thảm họa tự nhiên quy mô lớn tiếp tục là động lực chính thúc đẩy việc chuẩn bị khẩn cấp. Ngày 2/11/2026, cùng thời điểm thành lập Cơ quan Phòng chống thiên tai quốc gia, Chính phủ Nhật Bản ban hành yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng ngừa từ thời bình.

Văn bản đề cập nguy cơ xảy ra những thảm họa nghiêm trọng như động đất tại khu vực rãnh Nankai, động đất trực tiếp dưới vùng thủ đô Tokyo và núi Phú Sĩ phun trào. Chính phủ Nhật Bản nhận định rằng trong những tình huống đặc biệt nghiêm trọng, nguồn lực hành chính có thể bị quá tải và không thể hỗ trợ ngay lập tức tất cả người dân.

Vì vậy, người dân tiếp tục được khuyến nghị dự trữ nước uống, thực phẩm cho tối thiểu ba ngày, tốt nhất là một tuần; đồng thời chuẩn bị vật dụng vệ sinh, kiểm tra khả năng chống chịu của nhà ở và xác định trước địa điểm sơ tán.

Dù yêu cầu ngày 2/11 là một động thái chính sách mới, nguyên tắc dự trữ từ ba ngày đến một tuần đã được Nhật Bản duy trì từ trước. Điểm đáng chú ý trong năm 2026 là việc tăng cường cơ chế điều phối quốc gia, song song với nâng cao trách nhiệm chuẩn bị của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và từng hộ gia đình.

Tại Anh, Chính phủ chính thức phát động chiến dịch "Be Ready" (Hãy sẵn sàng) vào ngày 22/10/2026, hướng đến nâng cao khả năng ứng phó của các hộ gia đình trước những gián đoạn trong sinh hoạt.

Chiến dịch kéo dài ba năm, khuyến khích người dân chuẩn bị cho ba ngày không thể tiếp cận đầy đủ những dịch vụ thiết yếu như điện, nước, điện thoại và Internet.

Trong thông báo triển khai, Chính phủ Anh nhấn mạnh tác động của các đợt bão và cháy rừng đối với đời sống, đồng thời khuyến khích người dân chủ động dự trữ thực phẩm, nước uống, thuốc và phương tiện tiếp nhận thông tin. Bên cạnh đó, chương trình đặc biệt chú trọng việc hỗ trợ người cao tuổi, gia đình có trẻ nhỏ và các nhóm cần trợ giúp khi dịch vụ công cộng bị gián đoạn.

Bộ trưởng An ninh Anh Dan Jarvis cho rằng việc người dân chủ động chuẩn bị có thể giảm áp lực cho lực lượng ứng phó, qua đó giúp các cơ quan chức năng ưu tiên nguồn lực cho những trường hợp cần hỗ trợ nhất.

Đáng chú ý, chiến dịch "Be Ready" là bước mở rộng hoạt động truyền thông từ những hướng dẫn đã được Chính phủ Anh công bố trước đó, chứ không phải lần đầu quốc gia này khuyến nghị người dân chuẩn bị nhu yếu phẩm.

Nhìn từ các trường hợp trên, thời gian tự ứng phó được khuyến nghị dao động từ 3 đến 10 ngày. Song, sự khác biệt này không đồng nghĩa quốc gia có thời gian dự trữ dài hơn đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng hơn.

Thực tế, mỗi chính phủ đang xây dựng hướng dẫn dựa trên những kịch bản rủi ro, đặc điểm địa lý, điều kiện hạ tầng và năng lực tổ chức ứng cứu riêng.

Điểm chung xuyên suốt là chuyển một phần trọng tâm từ xử lý hậu quả sang chuẩn bị trước khủng hoảng. Dự trữ nhu yếu phẩm tại hộ gia đình không thay thế trách nhiệm cứu trợ của nhà nước, mà bổ sung cho hệ thống cảnh báo, dự trữ chiến lược và bảo vệ hạ tầng thiết yếu.

Trong bối cảnh các nguy cơ an ninh, thiên tai và sự cố công nghệ ngày càng có khả năng tác động đến nhiều lĩnh vực cùng lúc, năng lực chống chịu củaJ một quốc gia không chỉ được quyết định bởi nguồn lực ứng cứu, mà còn bởi mức độ sẵn sàng của cộng đồng trước khi khủng hoảng xảy ra.

Nguồn: Tổng hợp