Đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề "Mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" đã diễn ra tại Hà Nội, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp.

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, nâng cao chất lượng tăng trưởng, đồng thời tạo lập các động lực và không gian tăng trưởng mới dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu kinh tế - xã hội có ý nghĩa lịch sử, trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với quy mô GDP đạt 514 tỉ USD vào năm 2025. Tuy nhiên, mô hình phát triển hiện nay vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi tăng trưởng còn phụ thuộc chủ yếu vào vốn đầu tư và lao động giá rẻ.

Các chuyên gia cho rằng năng lực nội sinh của nền kinh tế còn yếu, khi hơn 70% giá trị xuất khẩu đến từ khu vực doanh nghiệp FDI, tiềm ẩn nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Trong bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới diễn biến phức tạp, mục tiêu tăng trưởng hai con số được đánh giá là thách thức lớn đối với Việt Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS Hoàng Văn Cường – Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội khóa XV nhấn mạnh vai trò của hạ tầng số trong thúc đẩy tăng trưởng. Theo đó, cần có chiến lược phân vai rõ ràng giữa Nhà nước và doanh nghiệp, trong đó Nhà nước đầu tư bằng nguồn vốn công vào những hạ tầng thiết yếu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực tư nhân, tham gia đầu tư và khai thác hiệu quả các hạ tầng này.

Ở góc độ chuyên môn, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng – Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng Việt Nam muốn phát triển nhanh và bền vững cần dựa vào khoa học công nghệ. Điều này đòi hỏi phải tăng cường đầu tư vào các ngành công nghệ mới, có sức lan tỏa lớn, như năng lượng, qua đó tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới.

Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia cũng kiến nghị cần xây dựng cơ chế thuận lợi nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực khoa học công nghệ. Trong đó, Nhà nước nên triển khai cơ chế đồng tài trợ cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp, với mức hỗ trợ từ 30% đến 70% kinh phí.

Bên cạnh đó, việc nghiên cứu cơ chế đặt hàng hoặc mua sản phẩm đổi mới sáng tạo cũng được đề xuất, nhằm tạo thị trường đầu ra cho doanh nghiệp khởi nghiệp, qua đó thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ.

Các ý kiến tại diễn đàn thống nhất rằng, để đạt được mục tiêu tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới, Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm trụ cột, tạo động lực mới cho nền kinh tế trong kỷ nguyên số.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9