Doanh nghiệp cần chủ động vượt rào cản kỹ thuật để tận dụng hiệu quả FTA

Thương mại quốc tế đang bước sang giai đoạn mà lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) không còn chỉ được đo bằng mức cắt giảm thuế quan. Theo Bộ Công Thương, dù kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ký FTA tiếp tục tăng trưởng ổn định trong 9 tháng đầu năm, tỷ lệ doanh nghiệp thực sự tận dụng được ưu đãi thuế quan vẫn chưa vượt qua con số 40%.

Một trong những nguyên nhân lớn là các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, đặc biệt là quy định về quy tắc xuất xứ để chứng minh hàng hóa được sản xuất tại Việt Nam. Bên cạnh đó, các thị trường cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về minh bạch hóa chuỗi cung ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Để giải bài toán này, sự chủ động của doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng. Thực tế từ các mô hình nông nghiệp công nghệ cao cho thấy, việc số hóa quy trình vận hành đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt.

Thông qua ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc theo thời gian thực và quản lý dữ liệu trên nền tảng đám mây, doanh nghiệp có thể minh bạch hóa nhật ký canh tác, rút ngắn thời gian kiểm định, đồng thời nâng cao giá trị của nông sản.

Theo bà Lê Nguyễn Duy Oanh - Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật và Phát triển bền vững, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, các FTA tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng cơ hội xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào thị trường khu vực, quốc tế.

Cùng với đó, các đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nền tảng công nghệ, các sàn thương mại điện tử và gian hàng số, mở rộng cơ hội kết nối thị trường.

Ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh, cho biết Thành phố cần tiếp tục tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao năng lực xuất khẩu, giảm chi phí logistics, kết nối tốt hơn với các chuỗi cung ứng và khai thác hiệu quả cơ hội từ các FTA.

Ở cấp độ chính sách, ngành Công Thương đang triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp từ hướng dẫn thực hành quy tắc xuất xứ, công cụ phòng vệ thương mại đến cảnh báo sớm về các rào cản kỹ thuật thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, việc duy trì kênh tương tác giữa doanh nghiệp, địa phương và các bộ, ngành được đặt ra nhằm kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương, cho biết Bộ đang xây dựng hệ thống quản trị thực thi FTA dựa trên 3 trụ cột: cập nhật thông tin mới nhất cho doanh nghiệp; xây dựng bộ chỉ số đánh giá FTA Index; và xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh để tận dụng các FTA.

Theo đó, để khai thác hiệu quả ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp cần có sự đồng hành đồng bộ về chính sách, hạ tầng kỹ thuật và tư vấn, thay vì đơn độc đối mặt với các rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn xanh.

Mục tiêu cuối cùng là giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng minh nguồn gốc hàng hóa minh bạch và chuyển hóa những ưu đãi từ FTA thành các đơn hàng xuất khẩu thực chất.