Châu Á đối mặt nguy cơ khủng hoảng an ninh lương thực

Căng thẳng địa chính trị tại vùng Vịnh đã đẩy giá khí đốt - nguyên liệu quan trọng trong sản xuất phân bón - tăng cao, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận tải biển quốc tế. Ghi nhận thực tế cho thấy giá phân urê gốc nitơ đã tăng vọt khoảng 50%, từ mức 465 USD/ tấn lên 700 USD/tấn. Tình trạng này đang gây áp lực lớn đối với chi phí sản xuất nông nghiệp, đặc biệt khi nhiều quốc gia Nam Á và Đông Nam Á đang bước vào mùa gieo trồng.

Các chuyên gia cảnh báo nếu giá phân bón duy trì ở mức cao, nông dân có thể buộc phải cắt giảm lượng sử dụng hoặc thu hẹp diện tích canh tác, dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng về năng suất cây trồng và thắt chặt nguồn cung lương thực khu vực. Bên cạnh đó, việc Trung Quốc - quốc gia xuất khẩu phân bón chủ chốt - dự kiến tiếp tục hạn chế xuất khẩu ít nhất đến giữa năm nay sẽ càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt đầu vào.

Mức độ ảnh hưởng sẽ có sự khác biệt giữa các quốc gia tùy thuộc lượng dự trữ phân bón và độ phụ thuộc vào nhập khẩu. Malaysia, dù là quốc gia nhập siêu lương thực, nhưng nhờ mức độ phụ thuộc thấp hơn (khoảng 10%) so với Philippines hay Bangladesh (khoảng 16%), có thể có một "vùng đệm" nhất định trước các cú sốc bên ngoài. Ngược lại, các quốc gia có tỷ lệ phụ thuộc cao như Mông Cổ hay Maldives đang đứng trước rủi ro lớn hơn rất nhiều. Trong khi đó, Ấn Độ được đánh giá là có khả năng chống chịu tốt trong ngắn hạn nhờ lượng dự trữ phân bón đủ cho các mùa vụ sắp tới.

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính rằng nếu xung đột và giá dầu cao kéo dài đến giữa năm nay, châu Á có thể ghi nhận thêm khoảng 9,1 triệu người rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính. Điều này không chỉ gây áp lực tài khóa lên chính phủ các nước trong việc triển khai các gói trợ cấp để ổn định giá cả mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra những căng thẳng xã hội khi chi phí sinh hoạt của người dân bị đẩy lên quá cao.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 23/4, phiên khai mạc kỳ họp lần thứ 38 của Hội nghị khu vực châu Á - Thái Bình Dương do Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức đã diễn ra gần thủ đô Bandar Seri Begawan (Brunei).

Phát biểu tại sự kiện, Thái tử Brunei Haji Al Muhtadee Billah, đồng thời là Bộ trưởng cao cấp tại Văn phòng Thủ tướng, nhấn mạnh an ninh lương thực đã trở thành ưu tiên mang tính toàn cầu trong bối cảnh các thách thức ngày càng gia tăng, từ biến đổi khí hậu, hệ sinh thái đến những bất định địa chính trị đang làm gián đoạn các chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, Thái tử Haji Al Muhtadee Billah khẳng định trong bối cảnh hiện tại, khái niệm an ninh lương thực không chỉ dừng lại ở yếu tố đảm bảo “ đủ nguồn cung”. Thay vào đó, an ninh lương thực còn bao hàm khả năng tiếp cận, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, cũng như năng lực chống chịu của các hệ thống lương thực trước những cú sốc từ bên ngoài.

Hội nghị lần này là diễn đàn chính thức quy tụ các bộ trưởng và quan chức cấp cao nhằm thảo luận sâu về các vấn đề an ninh lương thực, đồng thời hoạch định những định hướng chiến lược hướng tới tăng cường hợp tác và liên kết khu vực trong lĩnh vực nông nghiệp. Qua đó, các quốc gia tham dự có điều kiện củng cố mạng lưới hợp tác với các nước thành viên FAO, thúc đẩy phối hợp hành động hiệu quả và bền vững.