Trong những tháng cuối năm 2025, trí tuệ nhân tạo tiếp tục là tâm điểm của thế giới công nghệ. A.I. xuất hiện trong mọi lĩnh vực: hỗ trợ y tế, lọc dữ liệu, sản xuất tự động, sáng tạo nội dung và thậm chí tham gia vào các ngành vốn được xem là “đặc thù con người”. Nhưng song song với tốc độ phát triển mạnh mẽ, làn sóng A.I. đang đặt ra câu hỏi lớn trên thị trường tài chính và trong các trung tâm nghiên cứu.

Ảnh hưởng của A.I. không chỉ nằm trên các bảng giao dịch chứng khoán hay báo cáo kinh tế. Nó đang được nhìn thấy rõ trong những lựa chọn nghề nghiệp của giới trẻ.

Ở tuổi 18, Maryna Yaroshenko - một học viên người Anh, đã quyết định theo học nghề điện - nước thay vì tiếp tục con đường đại học vốn được xem là "chuẩn mực" cho tương lai. Lý do là sự cạnh tranh khốc liệt từ A.I. trong các ngành văn phòng.

Không chỉ Maryna, nhiều người lao động trên thế giới cũng đang đứng trước quyết định tương tự, khi A.I. được tích hợp vào quản trị nhân sự, phân tích dữ liệu, viết báo cáo, lập trình và kế toán – những công việc từng được xem là ổn định và khó thay thế.

Sự bùng nổ của A.I. đã tạo ra một cuộc đổ vốn chưa từng có. OpenAI, Nvidia, Microsoft, Meta và hàng loạt startup A.I. đang thu hút lượng đầu tư hàng nghìn tỷ đô la. Nhưng đằng sau làn sóng hưng phấn đó là những con số khiến giới tài chính lo lắng.

Giá trị của Nvidia đã tăng gấp 10 lần chỉ trong hai năm (Theo Forbes). Đây là một mức tăng hiếm thấy ngay cả trong các giai đoạn công nghệ phát triển mạnh nhất. Trong khi đó, Bloomberg ước tính các đại gia A.I. như OpenAI và Meta đã chi hơn 100 tỷ đô la mỗi năm cho chip và năng lượng.

Theo Bloomberg, các tập đoàn A.I. lớn như OpenAI và Meta đang chi hơn 100 tỷ đô la mỗi năm cho chip và năng lượng, nhưng doanh thu từ những mô hình thương mại như GPT-4 hay Claude vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí. Khoảng chênh lệch này đang tạo ra một dạng “giao dịch vòng tròn kỳ quặc” giữa nhà đầu tư và các hãng sản xuất chip, khi vốn đổ vào A.I. ngày càng nhiều nhưng giá trị thương mại thực tế chưa theo kịp.

Sam Altman - CEO của OpenAI - cũng từng thẳng thắn thừa nhận rằng thị trường A.I. có nguy cơ bước vào giai đoạn bong bóng. Tuy vậy, ông vẫn giữ quan điểm lạc quan, cho rằng A.I. sẽ “thay đổi thế giới theo cách chúng ta chưa từng tưởng tượng” trong thập kỷ tới. Trái ngược với sự kỳ vọng này, nhiều nhà phân tích tại Wall Street và các ngân hàng trung ương lại liên tục đưa ra cảnh báo, cho rằng tốc độ đầu tư quá nóng hiện nay có thể gây ra biến động lớn cho thị trường toàn cầu.

Không chỉ thị trường tài chính, năng lượng là lĩnh vực chịu tác động mạnh mẽ từ sự phát triển của A.I. Theo Tờ Guardian của Anh, các trung tâm dữ liệu phục vụ A.I. có thể tiêu thụ đến 8% điện toàn cầu vào năm 2030 - một con số khổng lồ nếu so với mức tiêu thụ hiện nay.

Các trung tâm dữ liệu thế hệ mới yêu cầu lượng điện khổng lồ để vận hành chip xử lý, làm mát thiết bị và duy trì độ ổn định. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng nhu cầu năng lượng của A.I. có thể vượt xa khả năng đáp ứng nếu thị trường tiếp tục tăng trưởng mà không có giải pháp tối ưu.

Dù rủi ro lớn, A.I. vẫn đang tạo ra rất nhiều thành quả không thể phủ nhận. Tại Pháp, công nghệ trí tuệ nhân tạo được sử dụng để phục dựng lại các chi tiết trang phục và bối cảnh sân khấu của Molière - biểu tượng văn hóa thế kỷ XVII.

Ở Israel, hơn 400.000 văn bản cổ bị hao mòn qua thời gian đã được phục dựng nhờ mô hình A.I., mở ra kho tư liệu giá trị trong nghiên cứu lịch sử.

Trong đời sống hiện đại, các mô hình như Grok, Claude hay GPT được ứng dụng trong phân tích dữ liệu, hỗ trợ chẩn đoán bệnh, thiết kế, logistics và hàng triệu tác vụ nhỏ khác mỗi ngày.

Doanh số chip A.I. của Nvidia đã tăng 200% so với cùng kỳ năm ngoái - cho thấy nhu cầu sử dụng thực sự từ doanh nghiệp và người dùng cuối.

Nhiều nhà lãnh đạo công nghệ cho rằng sự biến động hiện tại chỉ là giai đoạn đầu của một chu kỳ mới, tương tự như Internet trong thập niên 2000. Các tổ chức như OECD nhận định rằng đầu tư vào A.I. đang góp phần vào tăng trưởng của nhiều nền kinh tế thành viên, dù tốc độ phục hồi toàn cầu vẫn còn chậm. 

Trong khi đó, Sam Altman dự đoán rằng đến năm 2030, A.I. có thể giúp giải quyết các vấn đề như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng và nghèo đói - đóng góp hơn 15 nghìn tỷ đô la cho kinh tế thế giới. Điều dễ nhận thấy là A.I. đang đứng tại giao điểm giữa kỳ vọng và thực tế. Các con số tài chính cho thấy rủi ro bong bóng, nhưng những ứng dụng cụ thể lại chứng minh giá trị thật của công nghệ.

Trong lịch sử, mọi cuộc cách mạng công nghệ – từ đường sắt, điện, Internet cho đến smartphone - đều từng trải qua bong bóng đầu cơ trước khi bước vào giai đoạn ổn định. A.I. có thể không ngoại lệ. A.I. không phải phép màu và cũng không phải mối họa. Nó là công cụ, và tương lai sẽ phụ thuộc vào cách nhân loại sử dụng công cụ này một cách cân bằng, minh bạch và có trách nhiệm.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế gớ 24G lúc 20 gờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9