Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất danh mục 10 công nghệ chiến lược

Nếu được thông qua, quyết định này sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-7-2026 và thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12-6-2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Danh mục công nghệ chiến lược được Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất như sau:

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, việc bổ sung mới và mở rộng từ trục đường sắt tốc độ cao sang bao quát cả đường sắt đô thị vì đây là công nghệ đáp ứng rất rõ các tiêu chí của khoản 2 Điều 5 Luật Công nghệ cao 2025; gắn với một không gian hạ tầng chiến lược quốc gia rất lớn, có khả năng tạo tác động lan tỏa mạnh đến nhiều ngành và hình thành năng lực công nghiệp mới của Việt Nam.

Theo định hướng của Ban Chỉ đạo Trung ương về Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đây là loại công nghệ đặc biệt phù hợp với yêu cầu hình thành ngành công nghiệp mới, nâng năng lực cạnh tranh quốc gia và tự chủ ở các lĩnh vực hạ tầng then chốt. Công nghệ đường sắt tốc độ cao không chỉ là công nghệ giao thông, mà là một cụm công nghệ tích hợp của hạ tầng, vật liệu, xây dựng, thông tin tín hiệu, điện – sức kéo, điều khiển, phương tiện và bảo trì.

Ngoài ra, Nghị quyết số 172/2024/QH15 của Quốc hội đã quyết định chủ trương đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dài khoảng 1.541km, tốc độ thiết kế 350km/giờ, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 1,713 triệu tỷ đồng. Quy mô này tạo ra một không gian thị trường và học hỏi công nghệ đủ lớn để công nghệ đường sắt tốc độ cao trở thành một trục công nghệ chiến lược thực sự, chứ không chỉ là một nhánh công nghệ nhập khẩu để thi công dự án.

Bộ Xây dựng cũng nêu rất rõ, Việt Nam hiện chưa có kinh nghiệm trong thiết kế, xây dựng, chế tạo cấu kiện, thiết bị và tổ chức vận hành – bảo trì đường sắt tốc độ cao với yêu cầu kỹ thuật và độ chính xác cao. Do đó, cần từng bước làm chủ công nghệ, giảm dần phụ thuộc vào tư vấn, công nghệ và nhà thầu nước ngoài. Đây là sở cứ rất mạnh để xếp công nghệ này vào danh mục chiến lược theo đúng logic làm chủ công nghệ trong lĩnh vực then chốt.

Việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm “định vị” các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược để định hướng tập trung đầu tư, triển khai và áp dụng không chỉ cho các cơ quan nhà nước mà cho cả các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết thêm, từ việc triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg, một số doanh nghiệp trong nước đã bước đầu làm chủ các công nghệ lõi quan trọng và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, từng bước khẳng định năng lực tự chủ công nghệ và hình thành nền tảng cho phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao trong nước.

Trong lĩnh vực công nghệ lượng tử, các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu trong nước đã bước đầu triển khai nghiên cứu và phát triển một số công nghệ nền tảng quan trọng. Tập đoàn Viettel đã nghiên cứu và phát triển thiết bị sinh số ngẫu nhiên lượng tử (Quantum Random Number Generator – QRNG) phục vụ các ứng dụng bảo mật thông tin, đồng thời, triển khai nghiên cứu máy tính lượng tử quy mô 20 qubit và xây dựng môi trường lập trình thiết kế mạch lượng tử, tạo nền tảng ban đầu cho việc tiếp cận và từng bước làm chủ các công nghệ tính toán tiên tiến trong tương lai.

Trong lĩnh vực AI Camera và giám sát thông minh, nhóm doanh nghiệp trong nước gồm MK, Hanet, BKAV, CMC và VNPT đã từng bước làm chủ khoảng 65% công nghệ lõi, với tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 50%, góp phần thúc đẩy phát triển các hệ thống giám sát thông minh phục vụ đô thị thông minh, an ninh và quản lý xã hội.

Trong lĩnh vực viễn thông và công nghệ quốc phòng, Tập đoàn Viettel đã làm chủ công nghệ tên lửa hành trình, đồng thời làm chủ khoảng 85% công nghệ lõi của mạng 5G, sẵn sàng cho triển khai thương mại hóa trên diện rộng. Đây là nền tảng quan trọng góp phần bảo đảm chủ quyền công nghệ quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng số và an ninh thông tin.

Trong lĩnh vực robot và tự động hóa thông minh, các doanh nghiệp trong nước đã nghiên cứu, phát triển và triển khai các hệ thống robot tự hành phục vụ logistics và sản xuất công nghiệp. Tập đoàn Viettel đã phát triển hệ thống robot tự hành phân loại hàng hóa (AGV Sorting Robot) và triển khai vận hành thực tế tại các trung tâm logistics quy mô lớn, với hơn 220 robot đã được đưa vào sử dụng. Các hệ thống robot này góp phần nâng cao năng suất xử lý hàng hóa, giảm chi phí vận hành và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình logistics thông minh và sản xuất tự động hóa trong nước.

Trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV), nhóm doanh nghiệp gồm Realtime Robotics, Viettel và CT Group đã làm chủ trên 70% công nghệ lõi, đồng thời đầu tư xây dựng các tổ hợp nhà máy sản xuất tại Việt Nam và bước đầu xuất khẩu sản phẩm sang thị trường Hoa Kỳ. Kết quả này cho thấy khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và mở rộng thị trường quốc tế đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược do Việt Nam phát triển.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, các doanh nghiệp công nghệ số lớn như Zalo, FPT, Viettel, VNPT và CMC đã phát triển nhiều mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt dựa trên các nền tảng mô hình mở, từng bước hình thành năng lực làm chủ công nghệ lõi về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, phục vụ các ứng dụng trong quản trị nhà nước, dịch vụ công và kinh tế số.

Trong lĩnh vực điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu, các doanh nghiệp trong nước đã từng bước làm chủ và phát triển các nền tảng hạ tầng số quan trọng phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Tập đoàn Viettel đã phát triển và thương mại hóa nền tảng Viettel Cloud từ năm 2018, cung cấp hạ tầng tính toán và lưu trữ phục vụ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn. Đồng thời, Viettel đã xây dựng và vận hành 14 trung tâm dữ liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế Tier III, đáp ứng yêu cầu về an toàn, bảo mật và tính sẵn sàng cao của hệ thống thông tin quốc gia. Bên cạnh đó, các sản phẩm thiết bị mạng phục vụ trung tâm dữ liệu như switch trung tâm dữ liệu hiệu năng cao (DC Switch) đang được nghiên cứu và hoàn thiện, từng bước hướng tới làm chủ công nghệ lõi trong lĩnh vực hạ tầng số.