Trong khi các đội cứu hộ khẩn trương tìm kiếm người mất tích sau trận lũ lụt nghiêm trọng ngày 26/8 tại khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc, các nhà khoa học đã phân tích hình ảnh vệ tinh để tìm hiểu nguyên nhân và đánh giá mức độ tàn phá của thảm họa.
Các nhà địa mạo học Kristen Cook thuộc Đại học Grenoble Alpes (Pháp) và Dan Shugar, Phó Giáo sư Đại học Calgary (Canada), cho biết những hình ảnh ban đầu bị mây và bụi đất đá che khuất.
Tuy nhiên, hình ảnh rõ hơn chụp ngày 27/8 cho thấy không chỉ một phần sông băng tại đỉnh Langtang Lirung, gần biên giới với khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc, bị sụt lở mà một khối đá nền lớn trên sườn núi cũng bị phá vỡ.
Theo ông Shugar, vụ sụt lở nền đá đã kéo theo một khối băng khổng lồ đổ xuống, cuốn theo đá tảng và băng tràn xuống thung lũng. Sau đó, khối đất đá tiếp tục trượt qua địa hình dốc, hẹp trong khi băng tan chảy, tạo thành dòng nước và bùn cao tới vài tầng nhà, tràn qua các khu dân cư.
Hình ảnh vệ tinh trước và sau thảm họa tại Kolpurtar, Betrawati và Syapru Besi cho thấy sông Trishuli hiện rộng hơn đáng kể. Nước sông chuyển từ màu xanh lục sang nâu sẫm do chứa lượng lớn đất đá và trầm tích. Nhiều thị trấn, làng mạc dọc hai bờ sông bị bùn đất vùi lấp; một số ngôi nhà vẫn còn nhô lên khỏi lớp bùn tại Betrawati.
Tại Syapru Besi, điểm du lịch nổi tiếng và nơi bắt đầu tuyến trekking Langtang, lũ đã làm đổ, cuốn trôi nhiều công trình. Một nhánh sông tại đây cũng mở rộng do dòng nước quá mạnh, đẩy ngược dòng lên phía thượng nguồn.
Nhà địa lý học Alton Byers thuộc Đại học Colorado Boulder (Mỹ) nhận định trận lũ đã để lại “một vùng đất hoang tàn” và sẽ cần nhiều năm để phục hồi.
Ông cho rằng thảm họa có liên quan đến biến đổi khí hậu, khi Trái Đất ấm lên làm tan chảy sông băng và tầng đất đóng băng vĩnh cửu, khiến địa hình núi cao mất ổn định và có thể kích hoạt các sự kiện liên hoàn.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng hiện chưa thể khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa vụ sụt lở với biến đổi khí hậu. Bà Cook lưu ý sụt lở vẫn xảy ra tự nhiên, song tình trạng băng vĩnh cửu tan chảy đang góp phần làm các sườn núi mất ổn định. Theo bà, trong bối cảnh khí hậu ấm lên, những sự kiện tương tự có thể xảy ra thường xuyên hơn./.
Email:
Mã xác nhận: