An ninh dữ liệu thanh toán số: Thách thức và giải pháp

Số hóa hoạt động thanh toán là lộ trình bắt buộc để tiến tới minh bạch thị trường. Tuy nhiên, bảo mật dữ liệu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng đang đối mặt với nhiều thách thức. Kể từ đầu tháng 6, toàn ngành bán lẻ phải gắn máy POS tính tiền có kết nối với cơ quan thuế, đồng nghĩa với việc thanh toán không tiền mặt sẽ tăng theo cấp số nhân. Điều này đòi hỏi chính quyền và doanh nghiệp phải tăng cường các giải pháp bảo mật dữ liệu.

Báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông cho thấy có hơn 95% các hoạt động tấn công lừa đảo trong nửa đầu năm 2023 tại Việt Nam nhằm vào lĩnh vực ngân hàng và tài chính. Sự tiến bộ như vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) càng đòi hỏi người dùng phải gia tăng cảnh giác.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước chia sẻ: “Hiện nay có trên 350.000 tài khoản đang được đánh dấu nghi ngờ lừa đảo gian lận. kho tài khoản này sẽ được chia sẻ đến các đơn vị cung ứng dịch vụ. Khi người dân thực hiện chuyển tiền hệ thống sẽ kiểm tra có nằm trong danh sách không, nếu nằm trong danh sách thì ở trạng thái nào, sẽ thông báo trên màn hình chuyển tiền của ngân hàng đó. người chuyển tiền có quyền quyết định dừng hoạt động chuyển tiền này”.

Dữ liệu cập nhật từ hệ thống giám sát an ninh mạng của CMC Telecom cho thấy, trong quý I/2025, đã ghi nhận 1.038 vụ tấn công bằng mã độc tống tiền, ảnh hưởng 22 ngành nghề. Kinh doanh dịch vụ và bán lẻ thuộc nhóm bị nhắm đến nhiều nhất với tỷ lệ lần lượt là 12% và 9,9%. Chốt chặn hữu hiệu nhất là nâng cao nhận thức từ doanh nghiệp đến người dùng.

Ông Nguyễn Hoàng Phúc - Chuyên gia tư vấn giải pháp bảo mật của CMC Telecom đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cảnh giác và cẩn trọng khi hoạt động trên môi trường số. Ông Phúc cho rằng: “Khi hoạt động trên môi trường số phải có tinh thần luôn cảnh giác luôn cẩn thận gặp email vấn đề gì đó chúng ta không sẵn sàng mở ra mà hãy cân nhắc có an toàn hay không. con người niềm tin và thói quen lạc hậu rất dễ rủi ro trên môi trường số”.

Ông Vũ Ngọc Sơn - Trưởng Ban Công nghệ, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao kiến thức nhân viên trong quá trình chuyển đổi số. Ông cho biết: “Hiện có nhiều hướng dẫn về chuyển đổi số cũng như học vụ số, chúng ta cần nâng cao kiến thức của nhân viên khi tham gia quá trình này. Khi có kiến thức rồi thì sẽ biết cần bắt đầu từ đâu, đầu tư giải pháp công nghệ gì, ứng dụng quy trình như thế nào và cuối cùng hệ thống đó sau khi đầu tư thì phát huy hiệu quả, có thể nói chúng ta xuất phát từ nhận thức sau đó chúng ta đầu tư và cuối cùng quay trở lại cải tiến nâng cấp tiếp theo như thế nào”.

Thông tư 50 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phải có phương án bảo mật dữ liệu người dùng.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước cho biết Ngân hàng Nhà nước đang có lộ trình sửa đổi các thông tư liên quan đến thanh toán trực tuyến nhằm cập nhật xu hướng mới và tăng cường bảo mật. “Ngân hàng Nhà nước sẽ có lộ trình sửa đổi thông tư, bên cạnh thông tư quy định hành lang pháp lý về sử dụng dịch vụ thì thông tư quy định an ninh an toàn bảo mật trong thanh toán trực tuyến cũng sẽ được nghiên cứu xem xét sửa đổi để cập nhật các xu hướng mới hiện nay cũng như các quy định mà khi người dân và doanh nghiệp khi thực hiện giao dịch trên môi trường số phải tuân thủ để qua đó góp phần hạn chế việc các tổ chức tội phạm ứng dụng AI để học máy, học sâu vượt qua hàng rào bảo vệ”.

Việt Nam dự kiến thiếu hơn 700.000 nhân sự chuyên trách về an ninh mạng. Sự tăng trưởng nhanh chóng của các loại hình thức thanh toán kỹ thuật số tại Việt Nam đang đặt ra thách thức lớn về bảo mật thông tin trên các nền tảng số.