Nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố Hồ Chí Minh đã đi qua hành trình chuyển mình mạnh mẽ. Từ những năm tháng khó khăn, thiếu thốn sau chiến tranh, đô thị mang tên Bác hôm nay đã vươn lên trở thành đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp gần 1/4 GDP và khoảng 1/3 tổng thu ngân sách quốc gia. Nhưng vượt lên trên những con số tăng trưởng, thành phố đang hướng đến một mục tiêu lớn hơn: trở thành nơi đáng sống, nơi hạnh phúc của người dân là trung tâm của mọi chiến lược phát triển.

Trong buổi làm việc với lãnh đạo thành phố, Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Thành phố Hồ Chí Minh phải đi đầu trong việc biến các nghị quyết chiến lược thành thực tiễn sống động, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, trung tâm tăng trưởng lớn của cả nước.

Theo Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm, thành phố cần đẩy nhanh công tác quy hoạch với tư duy mới, tầm nhìn xa, bảo đảm tính tích hợp, đồng bộ và kết nối giữa hạ tầng giao thông, không gian đô thị, công nghiệp, dịch vụ và môi trường sống. Quy hoạch không chỉ để mở rộng đô thị mà phải lấy con người làm trung tâm, hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng một thành phố thông minh, sinh thái, giàu bản sắc và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đó được xem là định hướng xuyên suốt cho giai đoạn phát triển mới – nơi tăng trưởng kinh tế phải song hành cùng chất lượng sống và giá trị nhân văn.

Từ lâu, hai chữ “năng động” và “sáng tạo” đã trở thành thương hiệu riêng của Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phố không chỉ tiên phong về kinh tế mà còn là nơi khởi xướng nhiều mô hình mới cho cả nước.

Theo đồng chí Trần Hoàng Ngân, chúng ta đã tiên phong thực hiện hình thức đổi đất lấy hạ tầng (BT) để có khu đô thị Phú Mỹ Hưng; thí điểm thành lập các khu chế xuất, khu công nghiệp đầu tiên như Tân Thuận, Linh Trung. Những mô hình kinh tế hiện đại như ngân hàng cổ phần (Eximbank, Saigon Bank...) hay các loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần đều khởi nguồn từ những thí điểm tại đây trước khi được luật hóa áp dụng toàn quốc. Thành phố luôn giữ vai trò là "tiền đạo" đi đầu".

Nếu tinh thần đổi mới là động lực phát triển, thì hạ tầng chính là mạch máu của đô thị. Những năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng kiến hàng loạt công trình giao thông trọng điểm làm thay đổi diện mạo thành phố.

Kiến trúc sư Ngô Anh Vũ - Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết "Cơ sở hạ tầng không chỉ có lĩnh vực giao thông mà còn hạ tầng cấp thoát nước, xử lý ô nhiễm, chống ngập. Chúng ta đã đạt được những kỹ thuật phức tạp như xây dựng hầm vượt sông, cầu dây văng nhịp dài, xây dựng cảng biển quốc tế và xây dựng sân bay quốc tế....Khi lưu thông tốt, các hoạt động kinh tế - xã hội sẽ diễn ra liền mạch. Gần đây, thành phố còn phát triển thêm hạ tầng số, hạ tầng xanh để thúc đẩy kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Chị Nguyễn Đình Anh Thư - Phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: "Là một công nhân của TP. Hồ Chí Minh được cũng 30 năm. Hiện nay em thấy việc di chuyển tại TP. Hồ Chí Minh đã thuận tiện hơn. Em rất là tận thưởng cuộc sống ở thành phố mình".

Từ nền tảng quy hoạch cũ cho 800.000 dân, hạ tầng giao thông Thành phố đang nỗ lực giải bài toán cho 14 triệu người bằng tư duy kết nối toàn diện. Những điểm nghẽn về ùn tắc và ô nhiễm không còn là chuyện mới, nhưng chưa bao giờ bài toán này được nhìn nhận một cách quyết liệt và tập trung như hiện nay.

Chỉ trong 4 tháng đầu năm, loạt dự án hàng chục ngàn tỷ đồng như Metro số 2 (tuyến Bến Thành - Tham Lương và Bến Thành - Thủ Thiêm), cầu Cần Giờ và Cầu Phú Mỹ 2 hay hệ thống giao thông kết nối vùng đã khởi công.

Nhiều chuyên gia cho rằng giai đoạn tới sẽ là thời kỳ bứt phá của giao thông công cộng khối lượng lớn. Bùi Hòa An cho biết hệ thống metro được kỳ vọng trở thành trục xương sống của đô thị trong 5 năm tới.

Theo ông Hòa An, sau thành công bước đầu của tuyến Metro số 1, thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm ít nhất 5 tuyến metro mới với khoảng 200 km đường sắt đô thị. Hệ thống này sẽ kết nối đồng bộ với xe buýt điện, các bãi đậu xe ngầm, bãi đậu xe nổi và nhiều loại hình giao thông khác, qua đó đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, đồng thời phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế của doanh nghiệp.

Metro không chỉ là phương tiện vận tải mà còn là công cụ tái cấu trúc đô thị, giảm ùn tắc, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống.

Mạng lưới hạ tầng của TP. Hồ Chí Minh đang được phác họa với tư duy mới, tầm nhìn xa, tích hợp, đồng bộ và kết nối. Đặc biệt, việc tập trung nguồn lực cho giao thông công cộng khối lượng lớn không chỉ tháo gỡ nút thắt ùn tắc, mà còn là bước đi chiến lược trong việc giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường sống và định hình lại không gian đô thị theo mô hình TOD - nơi mọi dòng chảy kinh tế đều gắn liền với sự tiện lợi và bền vững.

Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh từ lâu đã là nơi đáng đến của nhà đầu tư, doanh nghiệp và người lao động. Nhưng khát vọng hiện nay của thành phố là trở thành nơi đáng sống.

Hai bờ sông Sài Gòn đang khoác lên diện mạo mới với hàng loạt không gian công cộng hiện đại như Bến Bạch Đằng, công viên ven sông, quảng trường trung tâm và các dự án xanh trong tương lai tại khu vực Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội.

Thành phố đang chuyển từ tư duy phát triển đơn thuần sang phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm. Không gian xanh, thiết chế văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội được đặt ngang hàng với các mục tiêu kinh tế.

Tiến sĩ khoa học - Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết: "TP. Hồ Chí Minh đang bước sang một giai đoạn mới. Chuyển từ tư duy "hy sinh mọi thứ cho kinh tế để đất nước giàu mạnh" sang "phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm và nâng cao giá trị bản sắc". Chúng ta không những phát triển mạng lưới không gian xanh ven sông Sài Gòn mà gắn kết chặt chẽ với hạ tầng xã hội: trong đó có công trình văn hóa, bảo tàng, công trình biểu diễn, trung tâm hành chính, quảng trường trung tâm Thủ Thiêm đến các bệnh viện, nhà hát. Rõ ràng, người dân sẽ thực sự được phục vụ tốt hơn".

"Phục vụ tốt hơn cho người dân" - kỳ vọng đến từ nỗ lực kiến tạo môi trường sống chất lượng hơn, từ vật chất đến tinh thần, từ bản sắc văn hóa, giáo dục hội nhập, y tế hiện đại cho đến an sinh xã hội.

Tuy nhiên, "Phục vụ tốt hơn cho người dân" mục tiêu này đòi hỏi một nguồn lực khổng lồ. "Làm sao để thu hút nhiều hơn nguồn lực xã hội?" Đó cũng là điều mà ông Lương Minh Phúc - người từng có nhiều đóng góp - gắn bó - đồng hành với hành trình phát triển của Thành phố, luôn trăn trở.

Ông Lương Minh Phúc - Nguyên Giám đốc Ban Quản lý Đầu tư Xây dựng các Công trình Giao thông TP. Hồ Chí Minh, chuyên gia hạ tầng nhấn mạnh "Việc xuất hiện các nhà đầu tư tham gia vào các dự án hạ tầng giao thông gần đây là tín hiệu vui, đồng thời là giải pháp khả thi và cần thiết để giải bài toán nguồn lực cho Thành phố. Sự tham gia trực tiếp của các nhà đầu tư tiềm năng vào các dự án trọng điểm như: cầu Thủ Thiêm, cầu Cần Giờ, các tuyến Metro số 2, 3, 4, Metro kết nối Thủ Thiêm - Long Thành... là minh chứng cụ thể cho việc huy động nguồn lực xã hội qua phương thức PPP. Chúng ta cần đặc biệt quan tâm hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn về cơ chế chính sách, mặt bằng và quỹ đất, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư".

Khi CHÍNH SÁCH THUẬN LÒNG DÂN và NGUỒN LỰC XÃ HỘI ĐƯỢC KHƠI THÔNG, khái niệm "đáng sống" sẽ không còn là mục tiêu xa vời.

Diện mạo Thành phố hôm nay được ghép bởi những mảnh ghép đầy thực tế. Đó là sự sầm suất, năng động, hiện đại, thông minh và hội nhập quốc tế sâu rộng của một đầu tàu kinh tế.

Và đó là nụ cười của trẻ nhỏ tại các công viên mới, sự an tâm của người dân tại hệ thống y tế đến tận cơ sở, các bệnh viện kỹ thuật cao, khát vọng của thế hệ trẻ trong các không gian giáo dục thông minh; sự chăm lo đời sống thường nhật.

Diện mạo Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay được ghép nên từ nhiều mảnh ghép: sự sôi động của nền kinh tế, hệ thống giao thông hiện đại, những công viên mới, bệnh viện chất lượng cao, trường học thông minh và đời sống văn hóa phong phú.

Nhưng sau tất cả, điều làm nên giá trị bền vững của thành phố không nằm ở những tòa nhà cao tầng hay những con số tăng trưởng, mà ở nụ cười của trẻ nhỏ trong công viên, sự an tâm của người dân khi tiếp cận y tế, và niềm tin của thế hệ trẻ vào tương lai.

Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là nơi đáng đến, mà đang từng ngày trở thành nơi đáng sống – nơi hạnh phúc của người dân là đích đến của mọi chiến lược phát triển.