Trong nhiều năm, robot hình người thường xuất hiện trong các màn trình diễn công nghệ gây ấn tượng mạnh. Tuy nhiên, thay vì chỉ dừng lại trong phòng thí nghiệm, các nhà phát triển đang từng bước đưa robot vào môi trường thực tế để hỗ trợ con người và đồng thời thu thập dữ liệu nhằm cải thiện hiệu suất hoạt động.

Tại Bắc Kinh, Trung Quốc, Lin Meiqiong - một nhân viên dọn dẹp 56 tuổi đã có thêm một đồng nghiệp đặc biệt là robot Quanta X1 Pro. Robot cao lớn này được trang bị camera, hai càng gắp cơ khí và hệ thống trí tuệ nhân tạo hỗ trợ dọn dẹp.

Dịch vụ kết hợp giữa người và robot hiện được cung cấp bởi một nền tảng hỗ trợ gia đình cùng doanh nghiệp robot của Trung Quốc với mức giá 149 nhân dân tệ (gần 600 ngàn đồng) cho 3 giờ làm việc. Dịch vụ đã được triển khai tại Bắc Kinh và trung tâm công nghệ Thâm Quyến, thu hút khoảng 200 hộ gia đình sử dụng kể từ tháng 3.

Robot Quanta X1 Pro sử dụng camera để nhận diện khu vực cần vệ sinh, đồng thời có thể thực hiện các thao tác như gấp quần áo. Dù tốc độ còn chậm và thao tác vẫn mang dáng dấp của một "đứa trẻ học việc", các kỹ sư cho biết những phiên bản tiếp theo sẽ có khả năng phản hồi lệnh bằng giọng nói và thậm chí giao tiếp với người dùng.

Theo các chuyên gia, đây mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình đưa robot tham gia sâu hơn vào các công việc chân tay. Hiện nay, những mô hình thử nghiệm này không chỉ cung cấp dịch vụ cho người dùng mà còn giúp các nhà phát triển thu thập dữ liệu thực tế để huấn luyện robot. Khác với các mô hình ngôn ngữ lớn được đào tạo từ nguồn dữ liệu trên Internet, robot cần được học từ các hành vi và tương tác trong thế giới thực để có thể thích nghi và làm việc hiệu quả hơn.

Trung Quốc cũng đang triển khai nhiều thử nghiệm khác như robot điều tiết giao thông tại Hàng Châu hay robot làm việc trong nhà máy. Một doanh nghiệp công nghệ còn dự kiến đưa 100 robot hình người vào các hộ gia đình tại Vũ Hán trong mùa thu năm nay để thử nghiệm dịch vụ miễn phí.

Tại Hàn Quốc, nơi khoảng 42% hộ gia đình là hộ độc thân và gần một nửa dân số từ 50 tuổi trở lên, tình trạng cô lập xã hội ở người cao tuổi đang trở thành vấn đề nhức nhối.

Để hỗ trợ người cao tuổi sống một mình, chính quyền Hàn Quốc đã triển khai các thiết bị chăm sóc ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Trong đó, búp bê A.I. mang tên Hyodol đang nhận được nhiều sự chú ý.

Năm 2024, Hàn Quốc ghi nhận hơn 3.920 trường hợp được gọi là "cái chết cô đơn" - những người qua đời một mình và không được phát hiện trong thời gian dài. Trước thực trạng này, các thiết bị chăm sóc sử dụng A.I. được kỳ vọng góp phần giảm bớt cảm giác cô lập và hỗ trợ phát hiện những dấu hiệu bất thường trong cuộc sống của người cao tuổi.

Theo Công ty Hyodol, sản phẩm được phát triển dựa trên nhiều năm nghiên cứu thực địa. Ngoài khả năng giao tiếp thông qua ChatGPT, hệ thống còn được xây dựng từ những kịch bản được thiết kế dựa trên các cuộc phỏng vấn thực tế với người dùng.

Nhiều chuyên gia ghi nhận hiệu quả tích cực của mô hình này trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần của người cao tuổi. Tuy nhiên, một số ý kiến cũng bày tỏ lo ngại rằng công nghệ có thể vô tình làm giảm sự tương tác trực tiếp giữa các thành viên trong gia đình nếu con người quá phụ thuộc vào máy móc.

Một trong những lý do lớn nhất khiến A.I. phát triển rất nhanh trong phòng thí nghiệm nhưng triển khai chậm hơn ngoài đời thực chính là bài toán dữ liệu. Dữ liệu không chỉ cần đủ, mà còn cần đúng.

Trong khi Trung Quốc đưa robot ra môi trường thực tế để học hỏi, Ấn Độ lại lựa chọn một hướng đi khác: sử dụng chính dữ liệu hành vi của con người để huấn luyện trí tuệ nhân tạo. Tại đây, nhiều người lao động đang tham gia vào quá trình thu thập dữ liệu cho robot bằng cách tự ghi hình lại các hoạt động thường ngày. Bà nội trợ Nagireddy Sriramyachandra là một trong số đó. Với chiếc điện thoại gắn trên đầu, bà ghi hình quá trình thực hiện các công việc quen thuộc như thái xoài. Những đoạn video này sau đó được gửi cho các công ty công nghệ để phục vụ việc huấn luyện robot. Công việc giúp bà có thu nhập hơn 2 USD mỗi giờ. Đồng thời, đây cũng là một phần trong ngành công nghiệp dữ liệu A.I. đang phát triển nhanh tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Cô gái 25 tuổi là một trong lực lượng hàng ngàn người huấn luyện hệ thống A.I. đang ngày càng đông đảo ở quốc gia đông dân nhất thế giới. Một số người huấn luyện A.I. làm việc tại nhà, số khác làm việc trong nhà máy hoặc các studio chuyên dụng. Các đoạn phim được ghi lại từ góc nhìn người thứ nhất, còn gọi là "egocentric data" hay tạm dịch là dữ liệu vị kỷ. Khi được đưa vào các mô hình A.I. chuyên biệt, những dữ liệu này cho phép robot học cách quan sát, ghi nhớ và tái hiện các thao tác của con người.

Theo các đơn vị cung cấp dữ liệu, khách hàng thường yêu cầu rất cụ thể nhằm ghi lại nhiều tình huống khác nhau, từ gấp quần áo, pha cà phê, nấu ăn cho đến các cuộc trò chuyện thuộc nhiều chủ đề khác nhau như giải trí hay chính trị.

Theo dự báo của Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, đến năm 2050 có thể sẽ có hơn 1 tỷ robot được triển khai trên toàn cầu để thực hiện các công việc lặp lại, nguy hiểm hoặc nặng nhọc.

Triển vọng này mở ra khả năng con người có thêm thời gian dành cho các hoạt động sáng tạo và có giá trị cao hơn. Nhưng liệu viễn cảnh ấy có hoàn toàn đáng mong đợi, hay sẽ kéo theo những áp lực mới về việc làm và bất bình đẳng xã hội? Câu trả lời có lẽ không nằm ở chính những cỗ máy, mà ở cách con người định hình luật chơi, phân phối thành quả của công nghệ và chuẩn bị cho một tương lai đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết.

Từ robot dọn dẹp ở Trung Quốc, búp bê A.I. hỗ trợ người cao tuổi tại Hàn Quốc đến những người lao động đang góp phần huấn luyện robot ở Ấn Độ, trí tuệ nhân tạo đang từng bước hiện diện trong đời sống hằng ngày. Tương lai của công nghệ có thể không chỉ phụ thuộc vào năng lực của những cỗ máy, mà còn nằm ở cách con người xây dựng các quy tắc để thích ứng và cùng phát triển với chúng.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9