(HTV) - Ngày 7 và 8/7, Hội nghị Thượng đỉnh NATO 2026 diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) với sự tham dự của lãnh đạo 32 nước thành viên. Hội nghị tập trung thảo luận các vấn đề then chốt như tăng chi tiêu quốc phòng, hỗ trợ Ucraina, hiện đại hóa năng lực quân sự và ứng phó những thách thức an ninh mới trong bối cảnh liên minh đối mặt nhiều sức ép.

Hội nghị thượng đỉnh của 32 nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) diễn ra vào hai ngày 7/7 và 8/7, tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ là tâm điểm thu hút sự chú ý của thế giới. Đây là sự kiện quan trọng với liên minh quân sự này, sau 6 tháng đầy biến động do những căng thẳng với Mỹ. 

Hội nghị Thượng đỉnh NATO năm 2026 diễn ra trong bối cảnh liên minh quân sự này trải qua sáu tháng nhiều biến động với hàng loạt thách thức cả từ bên trong lẫn bên ngoài. Đây được xem là hội nghị có ý nghĩa quan trọng khi NATO vừa phải duy trì sự đoàn kết nội khối, vừa thích ứng với môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp.

Một trong những nội dung trọng tâm là đánh giá tiến độ thực hiện cam kết được thông qua tại Hội nghị La Hay năm 2025, theo đó các nước thành viên hướng tới mục tiêu nâng tổng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP vào năm 2035.

Bên cạnh đó, các nhà lãnh đạo cũng thảo luận việc tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Ucraina, mở rộng năng lực quốc phòng của NATO thông qua hiện đại hóa lực lượng và thúc đẩy hợp tác công nghiệp quốc phòng, đồng thời tái khẳng định lập trường về cuộc xung đột Mỹ - Iran với quan điểm Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và cần bảo đảm quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

NATO: Hơn 40 tỷ USD cho các dự án quốc phòng

Ngày 7/7, tại thủ đô Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), NATO công bố hàng loạt chương trình mua sắm quốc phòng trị giá hơn 40 tỷ USD. Trong 5 năm tới, các nước thành viên sẽ mở rộng hợp tác mua sắm máy bay vận tải chiến lược, máy bay tiếp dầu và máy bay trinh sát Triton nhằm tăng cường năng lực phòng thủ. Các kế hoạch này được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng ngân sách quốc phòng lên 5% GDP.

Động thái này được đánh giá góp phần xoa dịu những bất đồng giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu về vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng.

Trước đó, ngày 3/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải trên mạng xã hội biểu đồ so sánh mức đóng góp quốc phòng của các nước NATO, trong đó Mỹ đóng góp 999 tỷ USD, trong khi Anh, Pháp, Italia và Ba Lan cộng lại chỉ hơn 250 tỷ USD. Ông Trump cho rằng đây là mối quan hệ một chiều và không có tính tương hỗ, đồng thời yêu cầu NATO tăng chi tiêu quốc phòng để đảm bảo an ninh của chính mình.

Tháng trước, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng tuyên bố Washington sẽ xem xét lại việc bố trí lực lượng quân sự tại Châu Âu và có thể cắt giảm quân đồn trú tại các quốc gia chi tiêu ít cho quốc phòng.

Một chủ đề đáng chú ý khác tại hội nghị là vấn đề Greenland.

Ông Trump tiếp tục ý định kiểm soát Greenland

Trong cuộc gặp bên lề hội nghị, Tổng thống Donald Trump tiếp tục nhấn mạnh mong muốn kiểm soát vùng lãnh thổ Greenland thuộc Đan Mạch, cho rằng hòn đảo này có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh Mỹ trước sự hiện diện ngày càng gia tăng của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.

Đáp lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen tái khẳng định Greenland không phải để bán và chủ quyền của Đan Mạch cần được các đồng minh NATO tôn trọng.

Những phát biểu này tiếp tục phản ánh những khác biệt quan điểm giữa hai quốc gia đồng sáng lập NATO.

Song song với việc tăng ngân sách quốc phòng, NATO cũng thúc đẩy mở rộng hợp tác quân sự giữa các thành viên.

Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng tổ chức song song với Hội nghị ghi nhận nhiều thỏa thuận quy mô lớn lên đến hàng tỷ USD. Canada lựa chọn tập đoàn Thyssenkrupp Marine Systems của Đức đóng mới 12 tàu ngầm cho Hải quân, được xem là thương vụ mua sắm quốc phòng lớn nhất trong lịch sử nước này.

Trong khi đó, Hà Lan công bố các kế hoạch đầu tư trị giá hơn 3 tỷ euro, bao gồm hợp tác với Bỉ trong lĩnh vực phòng không, với Anh về đóng tàu hải quân và mở rộng các chương trình hợp tác quốc phòng với Đức.

Cuộc xung đột với Iran cũng là một trong những nội dung được các nhà lãnh đạo thảo luận.

Trước đó, việc Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran mà không tham khảo ý kiến các đồng minh châu Âu đã tạo ra những khác biệt trong nội bộ NATO, đồng thời gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông. Sau đó, Tổng thống Donald Trump cũng phàn nàn về việc một số quốc gia NATO không cho phép máy bay Mỹ sử dụng không phận để thực hiện chiến dịch quân sự.

Tại hội nghị, NATO tái khẳng định lập trường rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

Hỗ trợ Ucraina tiếp tục là một trong những nội dung trọng tâm của Hội nghị Thượng đỉnh NATO 2026. Trong bối cảnh cuộc xung đột đã kéo dài hơn bốn năm và chưa có dấu hiệu kết thúc, việc duy trì nguồn viện trợ đang trở thành thách thức lớn đối với nhiều quốc gia thành viên. Dù vậy, NATO vẫn coi việc hỗ trợ Ucraina là yếu tố quan trọng nhằm duy trì ổn định an ninh châu Âu.

Các nước châu Âu cùng Canada công bố gói viện trợ quân sự trị giá khoảng 70 tỷ euro trong năm nay, đồng thời cam kết ít nhất duy trì mức hỗ trợ tương đương trong năm sau. Gói hỗ trợ bao gồm trang thiết bị quân sự, huấn luyện và nhiều hình thức hỗ trợ khác.

NATO tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành lâu dài với Kiev, dù nguồn hỗ trợ từ Mỹ có thể thay đổi trong thời gian tới. Tổng Thư ký Mark Rutte nhiều lần kêu gọi các nước thành viên chia sẻ trách nhiệm viện trợ cho Ucraina đồng đều hơn, thay vì dồn vào một số ít quốc gia.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang thúc đẩy các cuộc đàm phán giữa Nga và Ucraina, đồng thời bày tỏ kỳ vọng xung đột sẽ sớm được giải quyết.

Tổng thống Donald Trump kỳ vọng sớm đạt thỏa thuận Nga - Ucraina

Việc duy trì viện trợ cho Ucraina cũng phản ánh sự thay đổi trong cán cân trách nhiệm của NATO, khi các nước châu Âu được dự báo sẽ phải gánh vác nhiều hơn nếu Mỹ giảm dần mức đóng góp tài chính.

Mỹ nhiều lần phát tín hiệu có thể giảm mức hỗ trợ dành cho Ucraina. Tuy nhiên, bên lề hội nghị ngày 7/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông vẫn đang thúc đẩy tiến trình đàm phán giữa Nga và Ucraina, đồng thời bày tỏ sự lạc quan về khả năng sớm đạt được một thỏa thuận.

Việc duy trì hỗ trợ cho Ucraina cũng phản ánh những thay đổi trong cục diện của NATO. Trong bối cảnh Mỹ được dự báo sẽ từng bước giảm mức đóng góp tài chính, các quốc gia châu Âu sẽ phải đảm nhận phần lớn trách nhiệm duy trì năng lực quân sự của Kiev. Khả năng duy trì quy mô hỗ trợ trong nhiều năm tới được xem là một trong những thước đo quan trọng đối với mức độ cam kết và uy tín của liên minh.

Những khác biệt về lợi ích và ưu tiên chiến lược đang khiến quá trình tìm kiếm tiếng nói chung trong NATO trở nên phức tạp hơn trước. Từ vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng, hỗ trợ Ucraina, quan hệ với Iran đến những bất đồng liên quan Greenland, các quốc gia thành viên đều phải đối mặt với bài toán cân bằng lợi ích giữa an ninh tập thể và ưu tiên quốc gia.

Trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu tiếp tục biến động, kết quả Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng thích ứng của liên minh trước những thách thức đa chiều, đồng thời cho thấy NATO sẽ duy trì sự gắn kết và vai trò trung tâm của mình ra sao trong giai đoạn mới.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9