Trong mỗi mùa liên hoan phim sinh viên, các bạn trẻ có dịp thử sức kể chuyện bằng ngôn ngữ hình ảnh và có thêm bước tiến mới trong hành trình làm phim chuyên nghiệp. 

Không nhất thiết phải là phim bom tấn hay các trường quay quy mô lớn mới là điểm khởi đầu của một nền công nghiệp sáng tạo, mà có thể chính từ những không gian rất nhỏ, như một lớp học, một buổi workshop, hay một liên hoan phim dành cho sinh viên...

Đặt trong bối cảnh Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn 2026 gợi ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: những sân chơi sáng tạo dành cho sinh viên có thể tạo ra tác động gì vượt ra ngoài phạm vi một cuộc thi?

Công nghiệp văn hóa không thể hình thành chỉ từ cơ sở vật chất, công nghệ hay thị trường. Yếu tố nền tảng vẫn là con người – những người trực tiếp tạo ra các sản phẩm văn hóa. Nếu không có người làm nghề, mọi mục tiêu hay chiến lược phát triển cuối cùng cũng khó có thể trở thành hiện thực.

Chính vì vậy, bên cạnh đầu tư cho hạ tầng, công nghệ hay không gian sáng tạo, việc phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng lực lượng làm nghề trẻ đang trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng của quá trình phát triển công nghiệp văn hóa. 

Nhiều hoạt động đã và đang được triển khai nhằm hình thành đội ngũ nhân lực sáng tạo, mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ làm phim mới, đồng thời tạo ra những sân chơi để người trẻ thử sức, học hỏi và trưởng thành.

Trong dòng chảy đó, Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn 2026 là một mắt xích đáng chú ý. Với sự tham gia của 20 trường đại học, học viện và cao đẳng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh cùng gần 100 tác phẩm dự thi, liên hoan phim không chỉ là nơi trình chiếu những bộ phim sinh viên, mà còn là nơi nhiều người trẻ bắt đầu hành trình làm nghề của mình.

Điện ảnh là một loại hình nghệ thuật tổng hợp, nơi lý thuyết chỉ là điểm khởi đầu. Để hoàn thành một bộ phim, người học phải trải qua toàn bộ quy trình sáng tạo: từ tìm ý tưởng, viết kịch bản, tổ chức sản xuất đến quay, dựng và hoàn thiện tác phẩm. 

Mỗi bộ phim vì thế không chỉ là một bài tập, mà còn là một dự án thực tế, giúp người làm phải học cách giải quyết những vấn đề của nghề.

Là người trực tiếp giảng dạy và đồng hành cùng nhiều thế hệ sinh viên, Thạc sĩ - biên kịch - nhà báo Nguyễn Thị Minh Diệu nhận thấy sự trưởng thành của các bạn qua từng mùa liên hoan phim.

Nhà báo Minh Diệu chia sẻ: "Từ một môn học đến liên hoan phim rồi dần trở thành một sân chơi lớn hơn, các bạn sinh viên ngày càng được mở rộng cơ hội cọ xát với nghề, học hỏi lẫn nhau về tư duy kể chuyện bằng hình ảnh, về các thủ pháp kể chuyện, cách giữ mạch cảm xúc... Các bạn đã thay đổi, đã trưởng thành rất nhiều. Đó chính là thành quả của quá trình học và tự học thông qua "thực chiến"".

Ở góc độ đào tạo, Thạc sĩ Phan Văn Tú - Trưởng ngành Báo chí, Khoa Báo chí và Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh - xem liên hoan phim sinh viên như một "lớp học mở". 

Theo Thạc sĩ Phan Văn Tú, những sân chơi như vậy tạo điều kiện để sinh viên cọ xát với nghiệp vụ điện ảnh, truyền hình, đồng thời rèn luyện các kiến thức, kỹ năng sáng tạo sản phẩm truyền thông ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.

Theo đó, liên hoan phim sinh viên không chỉ là nơi trình chiếu tác phẩm mà còn trở thành một môi trường "thực chiến"; nơi quá trình học và làm diễn ra song song; nơi sinh viên được phép thử, được phép sai và học từ chính những sai sót của mình trước khi bước vào môi trường làm nghề chuyên nghiệp. 

Kiến thức trên giảng đường được kiểm chứng bằng trải nghiệm thực tế; còn mỗi bộ phim hoàn thành không chỉ là sản phẩm dự thi, mà còn là một bài học mới trên hành trình bước vào nghề.

Học tập là bước khởi đầu, nhưng để hệ sinh thái sáng tạo vận hành hiệu quả còn cần khả năng phát hiện và "chắp cánh" cho những người có tiềm năng. Bởi không phải mọi sinh viên học làm phim đều sẽ tiếp tục theo đuổi nghề, không phải ai yêu điện ảnh cũng đủ điều kiện để đi đường dài với đam mê. Điều họ cần không chỉ là một sân chơi, mà còn là cơ hội để được nhìn thấy, được ghi nhận và được tiếp thêm động lực đúng thời điểm.

Đạo diễn - NSND Đào Bá Sơn cho rằng, tác phẩm đầu tay có ảnh hưởng rất lớn đến hành trình làm nghề của mỗi người. Theo ông, khi làm phim, bên cạnh việc khám phá cuộc sống, nhân vật và thế giới xung quanh, người trẻ còn khám phá chính mình. Qua mỗi tác phẩm, họ nhận ra khả năng, giá trị của bản thân để xác định con đường và định hướng nghề nghiệp.

Đồng hành cùng Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn suốt ba mùa giải, đạo diễn Đào Bá Sơn nhận thấy sự trưởng thành rõ rệt của các tác giả trẻ. Từ cách kể chuyện, xây dựng nhân vật đến việc đặt ra những vấn đề xã hội trong tác phẩm đều chững chạc hơn trước. Theo ông, đó là những tín hiệu đáng mừng, cho thấy các sân chơi sáng tạo không chỉ tạo ra tác phẩm mà còn góp phần nuôi dưỡng những người làm nghề tương lai.

Làm phim là một lĩnh vực kể chuyện bằng hình ảnh và âm thanh, đòi hỏi người làm nghề phải luôn sáng tạo, luôn đổi mới. Nếu bạn không mới, không sáng tạo, bạn sẽ bị "huỷ diệt".

Đạo diễn - NSND Đào Bá Sơn

Chính vì vậy, với những đặc thù của lĩnh vực điện ảnh - báo chí - truyền hình, điều cần được phát hiện ở người trẻ không chỉ là kỹ thuật làm phim, mà còn là tư duy kể chuyện, góc nhìn và bản sắc sáng tạo. 

Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn vì thế không chỉ là nơi tranh tài của các tác phẩm, mà còn là nơi nhận diện và nuôi dưỡng những gương mặt triển vọng, góp thêm những nhân tố mới cho đội ngũ làm nghề trong tương lai.

Đào tạo và phát hiện tài năng là bước khởi đầu. Một hệ sinh thái sáng tạo chỉ thực sự hoàn chỉnh khi những người trẻ có cơ hội bước tiếp trong môi trường làm nghề chuyên nghiệp, tiếp tục phát triển năng lực và tạo ra những tác phẩm có giá trị.

Theo biên kịch, đạo diễn, nhà báo Vũ Tùng, điều quan trọng mà một liên hoan phim sinh viên mang lại không chỉ là giải thưởng hay sự ghi nhận, mà còn là cơ hội để người trẻ hình thành tư duy và tác phong của một người làm nghề. 

Nhà báo Vũ Tùng chia sẻ: "Liên hoan phim tạo cơ hội rèn luyện cho các bạn trẻ, những đạo diễn, biên kịch tương lai một ý thức rằng, bạn đang thực sự làm nghề. Và khi bước vào môi trường chuyên nghiệp, bạn sẽ không bị hụt hẫng. Đó là một trong những ý nghĩa lớn nhất mà tôi nghĩ Liên hoan phim sinh viên đem lại".

Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn tạo cho các bạn trẻ một ý thức rằng: bạn đang thực sự làm nghề!

Biên kịch - Đạo diễn - Nhà báo Vũ Tùng

Có thể thấy, Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn cũng như nhiều liên hoan phim, cuộc thi làm phim, viết kịch bản... trên cả nước đang làm tốt vai trò đào tạo và tạo ra những không gian để người trẻ được cọ xát, học hỏi, trưởng thành. 

Tuy nhiên, sau những sân chơi ấy vẫn cần thêm các cơ chế kết nối với môi trường sản xuất chuyên nghiệp, để các tài năng trẻ không dừng lại ở một cuộc thi, mà có cơ hội tiếp tục đi xa trên con đường làm nghề, từng bước trở thành những mắt xích của hệ sinh thái sáng tạo.

Khi những mắt xích từ đào tạo, phát hiện đến kết nối dần được hình thành, giá trị của một liên hoan phim sẽ không chỉ được đo bằng số lượng tác phẩm dự thi hay những giải thưởng được trao, mà còn ở những hành trình nghề nghiệp được mở ra sau khi mùa liên hoan khép lại.

Nếu những mắt xích từ đào tạo, phát hiện tài năng đến kết nối với thị trường nghề nghiệp được hình thành hiệu quả, giá trị của một liên hoan phim sinh viên sẽ không chỉ nằm ở một mùa giải hay một đêm trao giải. Tác động lớn nhất có thể chỉ xuất hiện nhiều năm sau đó, khi những người trẻ từng bắt đầu từ sân chơi này trở thành những người làm nghề thực thụ.

Đạo diễn - NSND Đào Bá Sơn nhận định: "Chưa chắc chắn một liên hoan phim sinh viên có thể tạo tác động gì đến nền công nghiệp điện ảnh, nhưng rõ ràng nó sẽ cung cấp một nguồn lực rất đáng kể. Biết đâu trong số các bạn trẻ tham gia liên hoan phim hôm nay sẽ có những nhà làm phim, biên kịch, đạo diễn hay diễn viên xuất sắc của tương lai. Chính những nhân sự ấy sẽ hỗ trợ rất nhiều cho sự phát triển của ngành điện ảnh".

Với góc nhìn đó, giá trị của một liên hoan phim không chỉ nằm ở những tác phẩm đoạt giải, mà còn ở những hành trình nghề nghiệp được khởi đầu từ chính các tác phẩm đầu tay. Một bộ phim sinh viên có thể chưa tạo ra dấu ấn ngay lập tức, nhưng nó có thể là nơi đầu tiên bộc lộ một góc nhìn mới, một cách kể chuyện mới hoặc một cá tính sáng tạo riêng. Quan trọng hơn, nó có thể trở thành động lực để người trẻ tiếp tục theo đuổi con đường làm nghề.

Một bộ phim nhỏ không thể thay đổi ngành điện ảnh chỉ sau một mùa liên hoan. Nhưng nếu từ những sân chơi ấy, ngày càng nhiều người trẻ tiếp tục sáng tạo, tiếp tục làm nghề và tạo ra những tác phẩm mới, những tác động ban đầu sẽ dần được nhân lên.

Một hệ sinh thái sáng tạo không được hình thành từ một cá nhân hay một tác phẩm đơn lẻ, mà từ sự cộng hưởng của nhiều mắt xích: đào tạo, phát hiện tài năng, kết nối thị trường và đồng hành với người làm nghề. 

Khi mỗi mắt xích đều tạo ra một chuyển động tích cực, những chuyển động nhỏ ấy sẽ dần tích lũy thành những thay đổi lớn. 

Đó cũng là "hiệu ứng cánh bướm" mà những sân chơi sáng tạo dành cho người trẻ có thể tạo ra: từ một liên hoan phim sinh viên hình thành một mạng lưới người làm nghề; từ mạng lưới ấy mở ra những dự án, tác phẩm và cơ hội mới, góp thêm những mảnh ghép cho ngành điện ảnh – truyền hình và mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Mùa Liên hoan phim sinh viên Nhân Văn 2026 đã khép lại, đọng lại không chỉ là những tác phẩm ấn tượng hay những gương mặt trẻ đầy triển vọng, mà còn là một câu hỏi đáng để chờ đợi lời đáp trong nhiều năm tới.

Sau này, những người từng đứng sau máy quay, từng viết những kịch bản đầu tay hay lần đầu kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ điện ảnh sẽ đứng ở đâu trong ngành điện ảnh – truyền hình – truyền thông Việt Nam? Họ sẽ trở thành những người kể chuyện như thế nào và đóng góp ra sao cho hệ sinh thái sáng tạo của đất nước?

Bởi công nghiệp văn hóa không chỉ được tạo nên từ những dự án lớn hay những con số doanh thu. Nó còn bắt đầu từ những không gian rất nhỏ, nơi người trẻ có cơ hội thử sức, được nhìn thấy, được trao cơ hội và từng bước trở thành những người kể chuyện của tương lai.