Rạng sáng 16/10, tổ hợp kết cấu cầu chính cùng hệ khung đỡ cầu đi bộ qua sông Sài Gòn, nặng khoảng 3.400 tấn, được hạ thủy xuống sà lan chuyên dụng tại cảng Đông Xuyên, khu vực phía Đông TP. Hồ Chí Minh. Công đoạn này đánh dấu bước chuyển từ chế tạo, lắp ráp kết cấu thép sang vận chuyển đường thủy, chuẩn bị đưa nhịp cầu về vị trí lắp đặt, hướng tới hợp long dự kiến ngày 21/10.

Công tác hạ thủy được triển khai trong đêm 15/10, hướng tới hoàn thành cơ bản vào rạng sáng hôm sau. Đến khoảng 3 giờ ngày 16/10, tổ hợp kết cấu cầu chính cùng hệ khung đỡ cầu đi bộ qua sông Sài Gòn đã cơ bản được đưa xuống sà lan chuyên dụng tại cảng Đông Xuyên.

Tổ hợp kết cấu thép dài 156m, cao hơn 20m, có tổng trọng lượng khoảng 3.400 tấn. Trong đó, kết cấu cầu chính nặng khoảng 1.400 tấn, còn hệ khung thép nâng đỡ chuyên dụng nặng khoảng 2.000 tấn. Đây là trọng lượng của cả tổ hợp, không phải riêng nhịp cầu chính. Sà lan được bố trí để tiếp nhận kết cấu có trọng tải toàn phần hơn 14.000 tấn.

Để đưa khối kết cấu từ khu vực lắp ráp xuống sà lan, đơn vị thi công sử dụng dàn xe chuyên dụng có khả năng xoay 360 độ. Thay vì di chuyển liên tục, dàn xe được điều khiển theo từng đoạn ngắn để các kỹ sư theo dõi độ nghiêng và trạng thái cân bằng của sà lan, đồng thời kiểm tra quá trình dịch chuyển của tổ hợp.

Khi tải trọng chuyển dần từ bờ sang boong, độ chìm và độ nghiêng của sà lan có thể thay đổi theo sự phân bố khối lượng. Vì vậy, hệ thống bơm nước dằn được vận hành để điều chỉnh lượng nước giữa các khoang, hỗ trợ duy trì sự ổn định của phương tiện trong quá trình tiếp nhận tải trọng. Đây là thao tác điều chỉnh trạng thái cân bằng của sà lan, không phải tác động trực tiếp lên kết cấu cầu.

Khi tổ hợp vào đúng vị trí, kết cấu được đặt lên 50 trụ kê trên boong nhằm phân bổ tải trọng và hạn chế dịch chuyển. Sau công đoạn tiếp nhận, các đơn vị tiếp tục chằng buộc, kiểm tra hệ thống neo giữ và hoàn tất thủ tục an toàn trước khi sà lan rời cảng.

Hạ thủy là công đoạn đòi hỏi sự phối hợp giữa quá trình dịch chuyển của dàn xe, việc tiếp nhận tải trọng của sà lan và công tác theo dõi, điều chỉnh trạng thái cân bằng. Sau khi hạ thủy cơ bản hoàn thành, kết cấu vẫn cần trải qua các bước chuẩn bị và vận chuyển trước khi được đưa vào vị trí lắp đặt tại công trường.

Trước khi hạ thủy, tổ hợp kết cấu cầu chính và hệ khung đỡ đã trải qua quá trình thử tải nhằm kiểm tra khả năng chịu lực, độ ổn định và các thông số kỹ thuật trước khi chuyển sang giai đoạn vận chuyển.

Tại nhà máy của Công ty cổ phần Cơ khí Xây dựng Thương mại Đại Dũng ở Khu công nghiệp Đông Xuyên, kết cấu thép vòm cầu chính được lắp dựng theo thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh lá dừa nước Nam Bộ. Trong quá trình thử tải, đơn vị thi công huy động khoảng 30 module xe vận chuyển tự hành đa trục (hệ thống phương tiện vận tải chuyên dụng, hiện đại, dùng để chuyên chở các kiện hàng siêu trường, siêu trọng mà xe tải thông thường không thể vận chuyển), sử dụng hệ thống thủy lực nâng toàn bộ tổ hợp nặng khoảng 3.400 tấn lên độ cao khoảng 40cm để phục vụ kiểm tra, đánh giá.

Các cảm biến và thiết bị quan trắc được bố trí tại những vị trí quan trọng để ghi nhận thông số kỹ thuật. Sau 24 giờ thử tải và theo dõi chuyển vị, kết quả được công bố cho thấy tổ hợp kết cấu cầu và hệ khung đỡ ổn định, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật; các thông số về độ võng và độ cứng phù hợp với tính toán thiết kế.

Tuy nhiên, thử tải và hạ thủy là hai công đoạn khác nhau. Nếu thử tải nhằm kiểm tra khả năng chịu lực, độ ổn định của tổ hợp trong điều kiện kiểm tra, thì hạ thủy là quá trình dịch chuyển kết cấu từ khu vực lắp ráp sang phương tiện vận chuyển. Khi tải trọng chuyển từ bờ sang sà lan, các đơn vị phải đồng thời theo dõi vị trí kết cấu và trạng thái cân bằng của phương tiện tiếp nhận.

Sau khi kết cấu được đặt lên các trụ kê, công tác chằng buộc, kiểm tra hệ thống neo giữ và hoàn tất thủ tục tiếp tục được triển khai. Đây là những bước chuẩn bị trước khi đoàn vận chuyển bắt đầu hành trình đường thủy về khu vực trung tâm Thành phố.

Theo kế hoạch, sáng 18/10, sà lan chở tổ hợp kết cấu sẽ bắt đầu hành trình khoảng 124 km đường thủy về trung tâm TP. Hồ Chí Minh, dự kiến đến khu vực Thủ Thiêm vào chiều 19/10. Đoàn vận chuyển dự kiến gồm một tàu kéo chính, hai tàu hỗ trợ điều chỉnh hướng và một tàu dự phòng. Hành trình được lên kế hoạch thực hiện vào ban ngày nhằm tăng khả năng kiểm soát an toàn.

Phương án vận chuyển ban đầu do Công ty cổ phần Vận tải đa phương thức Vietranstimex xây dựng đề cập tuyến đường thủy từ khu vực nhà máy theo luồng sông Dinh, qua luồng sông Soài Rạp và luồng Sài Gòn - Vũng Tàu, sau đó vào luồng sông Sài Gòn để đến công trường. Tuyến hành trình đi qua khu vực có hoạt động của tàu hàng trọng tải lớn, tàu khách và tàu cao tốc, đồng thời có các công trình vượt sông và tuyến đường dây điện.

Để phục vụ việc đưa kết cấu vào công trường và triển khai các thao tác lắp đặt, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh đã thông báo phương án hạn chế giao thông đường thủy theo lịch trình dự kiến.

Theo thông báo được cung cấp, luồng sông sẽ tạm cấm từ 13 giờ đến 19 giờ ngày 19/10 để đoàn sà lan vào vị trí và neo giữ. Các khung giờ từ 2 giờ đến 18 giờ ngày 21 và 22/10 được dành cho công tác xoay sà lan, nâng hạ, định vị và hợp long vòm thép cầu chính.

Các mốc thời gian này gắn với quá trình đưa tổ hợp kết cấu từ phương tiện vận chuyển vào vị trí lắp đặt. Việc lai dắt (việc lai, kéo, đẩy hoặc túc trực bên cạnh tàu biển) đưa kết cấu đến khu vực công trường không đồng nghĩa với việc kết cấu đã được định vị hoặc lắp đặt hoàn tất. Những thao tác tiếp theo cần được triển khai theo phương án kỹ thuật và điều kiện thực tế tại hiện trường.

Điều kiện thủy văn cũng là yếu tố được tính đến trong kế hoạch. Theo thông tin kỹ thuật được cung cấp, đơn vị thi công cần lựa chọn thời điểm “nước đứng”, khi mực nước tương đối ổn định, để thực hiện các thao tác đưa kết cấu về đúng vị trí. Thời gian thao tác phải phù hợp với diễn biến thực tế của dòng nước, cùng điều kiện hiện trường và phương án thi công.

Với tổ hợp kết cấu có trọng lượng khoảng 3.400 tấn, quá trình vận chuyển và lắp đặt liên quan đến nhiều công đoạn nối tiếp nhau. Từ việc tiếp nhận kết cấu trên sà lan, chằng buộc và neo giữ, đến lai dắt, xoay sà lan, nâng hạ và định vị, mỗi công đoạn đều cần được thực hiện theo kế hoạch đã đề ra. Các cơ quan chức năng, đơn vị vận tải, ban quản lý dự án và nhà thầu phối hợp theo nhiệm vụ nhằm phục vụ quá trình vận chuyển, thi công và điều tiết giao thông đường thủy.

Theo kế hoạch ban đầu, công tác hợp long dự kiến diễn ra ngày 21/10. Tuy nhiên, đây vẫn là mốc dự kiến; thời điểm thao tác thực tế cần căn cứ điều kiện hiện trường, thời tiết, thủy văn và phương án triển khai của các đơn vị liên quan. Việc lựa chọn thời điểm mực nước tương đối ổn định có ý nghĩa đối với quá trình đưa kết cấu vào đúng vị trí theo yêu cầu kỹ thuật.

Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn có tổng chiều dài khoảng 720m, kết nối khu vực công viên Bến Bạch Đằng với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Công trình được khởi công vào cuối tháng 3/2025, có tổng mức đầu tư gần 1.000 tỉ đồng và do Công ty cổ phần Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood tài trợ toàn bộ kinh phí.

Điểm nhấn kiến trúc của công trình là kết cấu vòm thép lấy cảm hứng từ hình ảnh lá dừa nước, gợi liên tưởng đến cảnh quan sông nước Nam Bộ. Khi hoàn thành, cây cầu được kỳ vọng tạo thêm kết nối dành cho người đi bộ giữa hai bờ sông, góp phần cải thiện cảnh quan ven sông và mở rộng không gian sinh hoạt cộng đồng cho người dân, du khách.

Theo thông tin tiến độ được công bố ngày 12/10, khối lượng thi công toàn dự án đạt khoảng 90%. Sau khi hợp long, công trình vẫn cần tiếp tục hoàn thiện các hạng mục mặt cầu, lan can, cảnh quan và tiện ích đi kèm trước khi có thể phục vụ người dân. Vì vậy, hợp long là một mốc quan trọng trong tiến độ thi công, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình đã hoàn thành hoặc chính thức đưa vào sử dụng.

Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn cũng là công trình đầu tiên của TP. Hồ Chí Minh được triển khai theo mô hình BT không thanh toán, theo thông tin từ tư liệu dự án. Bên cạnh vai trò kết nối, công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới, tạo thêm không gian công cộng ven sông cho Thành phố.

Công tác hạ thủy tại cảng Đông Xuyên đánh dấu bước chuyển từ chế tạo, lắp ráp kết cấu thép sang chuẩn bị vận chuyển và lắp đặt tại công trường. Phía sau cột mốc này là chuỗi công việc gồm thử tải, dịch chuyển kết cấu theo từng đoạn ngắn, điều chỉnh nước dằn để duy trì cân bằng sà lan, cố định tải trọng trên các trụ kê và chuẩn bị hành trình đường thủy.

Từ cảng Đông Xuyên đến khu vực Thủ Thiêm, tổ hợp kết cấu cầu chính còn phải trải qua các công đoạn tiếp theo trước khi được đưa vào vị trí hợp long. Mốc ngày 21/10 hiện là kế hoạch dự kiến; tiến độ thực tế phụ thuộc vào điều kiện vận chuyển, thủy văn và việc triển khai các yêu cầu kỹ thuật tại hiện trường. Khi hoàn thành, cây cầu được kỳ vọng góp thêm một không gian kết nối và sinh hoạt cộng đồng bên dòng sông Sài Gòn.

 Thực hiện  NGỌC PHẠM - HỒNG THẮM - KHÁNH NGUYÊN - THANH HẢI - HOÀNG TÂN