Kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới thuộc UNESCO vừa khép lại ngày 29/7 tại thành phố Busan, Hàn Quốc. Bên cạnh việc công bố 25 di sản mới, kỳ họp cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm bảo tồn những giá trị được xem là di sản chung của nhân loại trong bối cảnh phát triển và biến đổi khí hậu.

Sau 12 năm chờ đợi, núi Olympus - ngọn núi cao nhất Hy Lạp, nằm trên ranh giới giữa vùng Macedonia và Thessaly được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Thế giới.

Trong thần thoại Hy Lạp, Olympus được xem là nơi ở của 12 vị thần do thần Zeus đứng đầu. Ngọn núi này cũng gắn liền với những sử thi của Homer và Hesiod, góp phần định hình nền văn minh Hy Lạp cổ đại. Ngày nay, nó vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho văn học, nghệ thuật, triết học, khoa học và sáng tạo văn hóa toàn cầu đương đại.

Olympus - Từ thần thoại đến di sản thế giới

Không chỉ mang giá trị văn hóa, Olympus còn nổi bật về đa dạng sinh học. Nhờ vị trí gần biển cùng địa hình thay đổi nhanh theo độ cao, khu vực này sở hữu hệ vi khí hậu đặc thù, tạo nên hệ sinh thái phong phú với nhiều kiểu thảm thực vật và cảnh quan khác nhau. Olympus được công nhận là Vườn quốc gia đầu tiên của Hy Lạp vào năm 1938 và phục vụ như một nơi trú ẩn cho các loài chim săn mồi quý hiếm đồng thời là nơi cư trú của 28% các nhóm thực vật với hơn 1.900 loài, trong đó có 27 loài chỉ có ở Olympus và không nơi nào khác trên thế giới cùng với các quần thể động vật hoang dã đáng kể.

Với du khách và những người yêu thích leo núi, Olympus còn là điểm đến giàu sức hút. “Đây là lần đầu tiên tôi leo núi Olympus. Ngọn núi của các vị thần thật hùng vĩ”, Konstantinos Koutrodlikos - một người leo núi, chia sẻ.

Olympus cũng lưu giữ nhiều dấu tích khảo cổ và tôn giáo, trong đó có nhà nguyện Tiên tri Ê-li-a là công trình thuộc Giáo hội Chính thống giáo phương Đông nằm ở độ cao lớn nhất thế giới - cùng Tu viện Thánh Dionysios.

Sarnath - nơi Đức Phật lần đầu thuyết pháp

UNESCO đưa di tích Sarnath tại Ấn Độ vào danh sách Di sản Thế giới. Đây là một trong những thánh địa linh thiêng nhất của Phật giáo, nằm gần thành phố Varanasi, miền Bắc nước này.

Theo các văn bản cổ, Sarnath là nơi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni thuyết pháp lần đầu tiên vào khoảng năm 528 trước Công nguyên, đánh dấu sự khởi đầu của quá trình truyền bá Phật giáo ra khắp thế giới. Là một trong 4 thánh địa hành hương gắn liền với cuộc đời và giáo lý của Đức Phật, Sarnath còn lưu giữ nhiều công trình có niên đại từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên đến thế kỷ 12, trong đó có các tu viện, đền thờ và bảo tháp Dhamek nổi tiếng.

Với hướng dẫn viên du lịch Tarun Kumar Kashyap, điều đáng nhớ nhất ở Sarnath là sự bình yên. “Bởi vì nơi nào có Đức Phật thì nơi đó không có chiến tranh”, ông nói.

Sarnath hiện là điểm hành hương của đông đảo Phật tử và du khách đến từ các quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Sri Lanka và Myanmar. Nơi đây tiếp tục truyền tải thông điệp về sự bình yên và chánh niệm.

 Những bãi đổ bộ D-Day trở thành di sản thế giới

Không mang màu sắc thần thoại hay tôn giáo, các bãi đổ bộ D-Day tại vùng Normandie của Pháp lại ghi dấu một chương bi tráng trong lịch sử nhân loại. Di sản gồm 6 khu vực trải dài khoảng 80 km bờ biển vùng Normandie, thuộc 2 tỉnh ở Tây Bắc nước Pháp. Trong đó có 5 bãi đổ bộ mang mật danh Utah, Omaha, Gold, Juno và Sword, cùng mũi Pointe du Hoc.

Ngày 6/6/1944, cuộc đổ bộ bằng đường biển quy mô lớn của hơn 156.000 binh sĩ Mỹ, Anh, Canada và nhiều nước Đồng minh đã diễn ra tại đây. Sự kiện này mở ra một mặt trận mới, tạo bước ngoặt quan trọng trong quá trình giải phóng nước Pháp và Tây Âu khỏi sự chiếm đóng của phát xít Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Các dấu tích quân sự, nghĩa trang và công trình tưởng niệm vẫn được lưu giữ tại khu vực này, đồng thời thường xuyên diễn ra các lễ kỷ niệm quốc tế.

UNESCO đánh giá khu vực này là một cảnh quan văn hóa đặc biệt. Việc ghi danh không chỉ hướng đến bảo tồn những dấu tích lịch sử quan trọng mà còn truyền tải thông điệp về hòa bình và đoàn kết giữa các dân tộc.

Những khu vực có giá trị tự nhiên nổi bật cũng được UNESCO vinh danh trong kỳ họp lần này. Trong đó có Khu bảo tồn biển Aqaba (AMR) ở Jordanie, được xem là một địa điểm có thể mang lại hy vọng cho các rạn san hô trên toàn cầu. Khu bảo tồn rộng 701 ha chứa hơn 150 loài san hô cứng, hơn 500 loài cá và khoảng 1.000 loài động vật thân mềm, trong đó 61% loài san hô cứng đặc hữu chỉ có ở Biển Đỏ. Đây được xem là “phòng thí nghiệm tự nhiên” giúp giới khoa học tìm hiểu cách san hô có thể sống sót qua biến đổi khí hậu toàn cầu.

Rạn san hô hiếm hoi chống chọi biến đổi khí hậu

Theo UNESCO, AMR là một trường hợp đặc biệt về hệ sinh thái rạn san hô ở vĩ độ bắc, với mức độ đa dạng sinh học và tính đặc hữu cao. Điểm đáng chú ý nhất là khả năng sống sót và tái tạo của rạn san hô tại đây, bất chấp nhiệt độ biển tăng cao, vốn là yếu tố dẫn đến hiện tượng tẩy trắng hàng loạt ở nhiều nơi trên thế giới.

Theo các chuyên gia, khả năng phục hồi này có thể bắt nguồn từ sự chọn lọc tiến hóa hướng tới các kiểu gen chịu nhiệt. Bên cạnh đó, dòng hải lưu và mô hình gió trong khu vực được cho là góp phần giảm tác động của tình trạng nước biển ấm lên. Giới khoa học kỳ vọng AMR có thể cung cấp những thông tin hữu ích cho nỗ lực bảo vệ các rạn san hô khác trên toàn cầu.

Hóa thạch 55 triệu năm giữa lòng Đan Mạch

Tại Đan Mạch, hai vách đá Hanklit và Knudeklint, nhìn ra vịnh hẹp Limfjord, nổi tiếng với những hóa thạch khoảng 55 triệu năm tuổi còn nguyên vẹn của các loài côn trùng, chim nguyên thủy và hơn 80 loài cá khác nhau, trong đó có tổ tiên cổ đại của cá thu và cá trích.

Các lớp đá tại đây còn lưu giữ bằng chứng về một giai đoạn nóng lên toàn cầu diễn ra cách đây 56 triệu năm, được xem là một trong những thảm họa khí hậu lớn nhất trong lịch sử Trái đất. Khi đó, sự phát thải ồ ạt khí nhà kính khiến nhiệt độ toàn cầu tăng từ 5-8 độ C.

Chính câu chuyện địa chất độc đáo, với các hóa thạch lớp Cá Xương là giá trị cốt lõi, đã giúp Knudeklint và Hanklit được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO.

Kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã công nhận 25 di sản mới, nâng danh sách lên gần 1.300 di sản trên khắp thế giới được tổ chức này cho là có giá trị nổi bật và cần được bảo vệ.

Sau danh hiệu di sản là bài toán bảo tồn

Các di sản không chỉ là tài sản quý giá của mỗi quốc gia mà còn được xem là di sản chung của nhân loại. Việc bảo tồn những địa điểm này có ý nghĩa đối với bảo vệ thiên nhiên, phát triển bền vững, giáo dục cộng đồng và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Danh hiệu Di sản Thế giới cũng có thể mang lại những giá trị về chính trị, kinh tế và thu hút sự quan tâm của khách du lịch. Tuy nhiên, đi cùng với đó là áp lực bảo vệ và bảo tồn.

UNESCO từng thu hồi danh hiệu của 3 địa điểm khi các hoạt động phát triển hiện đại được cho là đã làm tổn hại đến những giá trị tạo nên sự đặc biệt của các di sản.

Mỗi năm, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO lựa chọn những địa điểm được xem là có “giá trị nổi bật đối với nhân loại”. Thông qua danh sách này, UNESCO cũng cung cấp hỗ trợ và tài trợ để các quốc gia có thể phát triển mà không làm tổn hại đến những di sản độc đáo của mình.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9