Với người dân Nhật Bản, sức ép từ đồng Yên mất giá không chỉ nằm trên những bảng tỷ giá, mà đang hiện hữu trong từng hóa đơn tiền điện, túi rau hay khay trứng mỗi ngày.

Khi các biện pháp đơn phương chưa thể tạo ra hiệu quả bền vững, Tokyo đã lần đầu tiên sau 15 năm phối hợp với Washington can thiệp thị trường ngoại hối, nhằm ngăn đà suy yếu của đồng nội tệ.

Ngày 3/8, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama xác nhận Nhật Bản và Mỹ đã phối hợp can thiệp thị trường ngoại hối vào ngày 31/7, theo hướng mua đồng Yên và bán đô la Mỹ.

Các chuyên gia thị trường ước tính quy mô đợt can thiệp vào khoảng 5.000 tỷ Yên, tương đương 31,9 tỷ USD.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận sự tham gia của Washington và cho biết Mỹ sẽ không ngần ngại phối hợp trong các đợt can thiệp tiếp theo. Tổng thống Donald Trump gọi sự hỗ trợ này là “một dấu hiệu của tình hữu nghị”.

Trước khi các cơ quan chức năng Nhật Bản và Mỹ hành động, đồng Yên ngày 30/7 được giao dịch gần mức thấp nhất trong khoảng 40 năm so với đồng USD, có thời điểm tiến sát ngưỡng 164 Yên đổi 1 USD.

Nhật Bản - Mỹ phối hợp can thiệp đồng yên

Trước đó, Nhật Bản đã can thiệp vào thị trường ngoại hối trong tháng 4 và tháng 5 bằng cách mua đồng Yên, những động thái này chỉ giúp đồng tiền tăng giá trong thời gian ngắn.

Ngay cả việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất lên 1% vào tháng 6 - mức cao nhất trong 31 năm - cũng không mang lại lực hỗ trợ bền vững cho đồng Yên vốn đang suy yếu.

Theo các chuyên gia, kinh tế Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, lương thực, nguyên liệu và một số hàng hóa đầu vào cho sản xuất. 

Theo Viện nghiên cứu Teikoku Databank có trụ sở tại Tokyo, hơn 20.000 mặt hàng ở Nhật Bản được dự báo tiếp tục tăng giá trong năm nay. Riêng nhóm thực phẩm và đồ uống đã ghi nhận gần 15.000 mặt hàng tăng giá, trong khi hơn 2.500 mặt hàng khác tiếp tục điều trong tháng 7 vừa qua.

Người dân Nhật Bản chia sẻ họ cảm nhận rõ tác động của làn sóng tăng giá. Những mặt hàng thiết yếu như trứng và rau trước đây vốn có giá phải chăng, nhưng giờ đều trở nên đắt hơn. Điều này khiến chi phí thực phẩm của các hộ gia đình tăng lên đáng kể.

Không chỉ có các hộ gia đình chịu áp lực, các doanh nghiệp bán lẻ cũng đang phải tìm cách ứng phó với chi phí đầu vào ngày càng tăng.

Đồng Yên suy yếu khiến giá nhập khẩu tăng mạnh, đặc biệt là năng lượng và các mặt hàng nông sản như lúa mì, đậu nành và bắp.

Đồng yên suy yếu, người dân Nhật Bản chịu áp lực giá tăng

Điều nghịch lý là chính sách từng giúp Nhật Bản thúc đẩy xuất khẩu nay lại không còn phát huy hiệu quả như trước. 

Tình trạng này đang trở thành một trong những sức ép lớn đối với triển vọng phục hồi và ổn định kinh tế của chính quyền Thủ tướng Takaichi Sanae.

Với Tokyo, can thiệp ngoại hối không xa lạ, nhưng động thái lần này trở nên đáng chú ý với sự tham gia trực tiếp của Mỹ. Điều này cho thấy cuộc khủng hoảng tỷ giá đã vượt khỏi phạm vi thương mại hàng hóa thông thường.

Dù vậy, giới chuyên gia khẳng định đây chỉ là giải pháp tình thế, bởi Nhật Bản buộc phải giải quyết các áp lực vĩ mô cốt lõi mới có thể chặn đứng đà lao dốc của đồng nội tệ.

Theo giới phân tích, nguồn cơn đầu tiên xuất phát từ cú sốc năng lượng. Xung đột leo thang tại Trung Đông làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung, đẩy giá dầu thế giới lên cao.

Với một quốc gia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào năng lượng nhập khẩu — trong đó hơn 95% đến từ Trung Đông — Nhật Bản buộc phải thâm hụt lượng lớn USD để thanh toán các hóa đơn nhiên liệu. Nhu cầu thu gom USD tăng vọt này vô hình trung tạo ra làn sóng bán tháo và gây sức ép liên tục lên đồng Yên.

Yếu tố cốt lõi thứ hai nằm ở hố sâu chênh lệch lãi suất. Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã chấm dứt kỷ nguyên lãi suất âm và đưa chi phí vay vốn lên mức cao nhất trong vòng 30 năm, mặt bằng này vẫn thấp hơn đáng kể so với Mỹ.

Khoảng cách quá lớn khiến dòng vốn đầu tư tháo chạy khỏi Nhật Bản để tìm kiếm lợi suất cao hơn ở hải ngoại. Song song đó, hoạt động vay đồng Yên giá rẻ để đầu tư vào các tài sản neo bằng USD vẫn diễn ra sôi động, trực tiếp làm suy yếu sức mạnh đồng nội tệ từ bên trong.

Về phần Mỹ, lợi ích cốt lõi của Washington khi hỗ trợ Nhật Bản nằm ở thị trường trái phiếu chính phủ.

Nếu đồng Yên tiếp tục suy yếu, Tokyo có thể phải bán bớt các tài sản bằng USD để có nguồn lực can thiệp thị trường ngoại hối.

Điều đó có nguy cơ đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao, kéo theo chi phí vay của Chính phủ, doanh nghiệp và người dân Mỹ.

Áp lực này dự kiến sẽ còn dai dẳng khi BOJ vẫn chưa phát đi tín hiệu rõ ràng về lộ trình thắt chặt tiền tệ tiếp theo, trong khi thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giữ lãi suất ở mức cao lâu hơn.

Kho dự trữ ngoại hối dù khổng lồ cũng chỉ có thể giúp chính phủ Nhật Bản làm chậm đà mất giá, chứ không thể đảo ngược quy luật cung - cầu mang tính thị trường.

Can thiệp ngoại hối chỉ mua thêm thời gian; chìa khóa phục hồi bền vững của đồng Yên hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực giải quyết các căn bệnh mang tính cấu trúc của nền kinh tế Nhật Bản.

Vì sao Mỹ tham gia hỗ trợ đồng yên?

Đợt can thiệp vừa qua có thể giúp thị trường bớt biến động trong ngắn hạn. Nhưng với Nhật Bản, phép thử thực sự sẽ nằm ở những tháng tới: liệu đồng Yên có thể ổn định mà không cần thêm các biện pháp hỗ trợ, hay Tokyo sẽ lại phải tiếp tục bước vào cuộc chiến bảo vệ đồng nội tệ.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9