Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia

Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 76 năm Ngày thành lập Hội Nhà báo Việt Nam (21/4/1950 – 21/4/2026), đồng thời góp phần cụ thể hóa các định hướng lớn về phát triển văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số.

Phát biểu tại tọa đàm, NSND Thanh Thúy - Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao TP. Hồ Chí Minh cho biết TP. Hồ Chí Minh hiện đóng góp khoảng 22–23% GDP cả nước, đồng thời là trung tâm sáng tạo nội dung số với lực lượng nghệ sĩ, nhân lực trẻ dồi dào, gồm 30 Nghệ sĩ Nhân dân, 243 Nghệ sĩ Ưu tú và hơn 6.700 hội viên văn hóa – nghệ thuật. Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra những hạn chế như hạ tầng chưa đồng bộ, dữ liệu ngành còn thiếu và tình trạng vi phạm bản quyền phức tạp. Từ đó, bà nhấn mạnh cần xây dựng chiến lược dài hạn, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với chuyển đổi số và thúc đẩy hợp tác công – tư để biến văn hóa thành động lực phát triển.

Ở góc nhìn truyền thông, ông Nguyễn Quốc Bình - Phó Tổng Giám đốc Đài phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV) nhấn mạnh HTV đang kiên trì xây dựng thương hiệu dựa trên bản sắc Nam Bộ – yếu tố được xem là “DNA” của nội dung. Những chương trình như Vầng trăng cổ nhạc, Mê Kông ký sự hay Chuông vàng vọng cổ không chỉ tạo dấu ấn truyền hình mà còn góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Việc số hóa nội dung, mở rộng lên các nền tảng số và đưa nghệ thuật ra không gian cộng đồng đã giúp các chương trình thu hút hàng triệu lượt tiếp cận, trong đó có sự gia tăng rõ rệt của khán giả trẻ. Đây được xem là hướng đi quan trọng để văn hóa truyền thống thích ứng với nhịp sống hiện đại.

Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT đưa ra nhiều số liệu cho thấy tiềm năng kinh tế của văn hóa khi được số hóa. Năm 2025, tổng thu du lịch Việt Nam lần đầu vượt 1 triệu tỷ đồng; riêng Huế đạt hơn 13.000 tỷ đồng, Hội An đạt trên 3.100 tỷ đồng trong 6 tháng. Ông cũng cho biết Gen Z Việt Nam chi trung bình khoảng 800.000 đồng mỗi tháng cho nội dung số, phản ánh nhu cầu tiêu thụ văn hóa ngày càng lớn. Theo ông, điểm mấu chốt không chỉ nằm ở sản xuất nội dung mà ở năng lực phân phối: “Công nghệ không làm nội dung, công nghệ làm phân phối”. Đồng thời, A.I. đang giúp các tòa soạn tiết kiệm 30–40% thời gian cho các khâu trung gian, tạo điều kiện tập trung vào nội dung chất lượng cao.

Từ các góc nhìn quản lý, truyền thông đến công nghệ, tọa đàm cho thấy một điểm chung: văn hóa trong kỷ nguyên số không còn là lĩnh vực đứng riêng lẻ mà đã trở thành một phần của hệ sinh thái kinh tế sáng tạo. Khi bản sắc được chuyển hóa thành dữ liệu, nội dung và trải nghiệm số, giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn có khả năng lan tỏa mạnh mẽ, tạo ra lợi ích kinh tế cụ thể.

Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng chí Trần Thanh Lâm – Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược: đổi mới tư duy xem đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai; xây dựng "hộ chiếu văn hóa" cho người dân khi bước ra thế giới; thúc đẩy kinh tế sáng tạo; xây dựng các cơ quan báo chí văn hóa kiểu mẫu; và đẩy mạnh ngoại giao văn hóa để văn hóa luôn "đi trước một bước".

Khép lại tọa đàm, thông điệp được nhấn mạnh rằng trong dòng chảy hội nhập và chuyển đổi số, văn hóa không chỉ là nền tảng bản sắc mà còn là "hệ điều hành" dẫn dắt sự phát triển bền vững của quốc gia. Khi được kết nối với công nghệ, truyền thông và các ngành kinh tế sáng tạo, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, góp phần hình thành "con người số" giàu bản lĩnh, tri thức và tự hào dân tộc. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Việt Nam vừa giữ vững cội nguồn, vừa chủ động vươn mình, khẳng định vị thế và lan tỏa sức mạnh mềm trên không gian số toàn cầu.