Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là ngọn đuốc soi đường cho chúng ta đi

Cảm nhận sâu sắc về tư tưởng của Người qua bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, dưới góc độ nhà văn hóa, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XVI cho rằng, đây là thông điệp đặc biệt quan trọng trong kỷ nguyên mới. 

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), ông cảm nhận như thế nào về bài viết “Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường cho chúng ta đi” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm  thưa ông?

Bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa rất sâu sắc, không chỉ trong không khí thiêng liêng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với rất nhiều thời cơ lớn, khát vọng lớn và cũng không ít thách thức mới.

Điều tôi cảm nhận rõ nhất là bài viết không chỉ dừng lại ở sự tưởng nhớ, tri ân công lao trời biển của Bác, mà còn đặt tư tưởng Hồ Chí Minh vào dòng chảy sống động của hôm nay. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bước chuyển lớn của đất nước, chúng ta càng nhận thức sâu sắc hơn giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh, “nền tảng tinh thần, ngọn đuốc soi đường, kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, của dân tộc Việt Nam”. Đây là một nhận định rất quan trọng, khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn tiếp tục soi sáng hiện tại và tương lai của dân tộc.

Bài viết gợi lên một cảm xúc rất đặc biệt: Càng nghĩ về Bác, chúng ta càng thấy lòng mình trong sáng hơn; càng soi mình vào tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người, chúng ta càng thấy rõ hơn trách nhiệm của mình trước nhân dân, trước Tổ quốc. Bác đã dành trọn đời cho độc lập của dân tộc, tự do và hạnh phúc của nhân dân. Vì vậy, học Bác hôm nay không thể chỉ là những lời nói đúng, những khẩu hiệu hay, mà phải trở thành hành động cụ thể: Đạo đức công vụ, văn hóa liêm chính, tinh thần đổi mới sáng tạo, trách nhiệm phục vụ nhân dân và kết quả thực chất trong đời sống.

Tôi cũng rất tâm đắc với cách bài viết đặt tư tưởng “dân là gốc” vào trung tâm của mọi cải cách hiện nay. Tinh gọn bộ máy, phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo tất cả cuối cùng đều phải hướng đến một mục tiêu cao nhất là phục vụ nhân dân tốt hơn. Đó chính là tinh thần Hồ Chí Minh trong điều kiện mới: Mọi đổi mới phải không xa rời nhân dân, mọi phát triển phải vì hạnh phúc của nhân dân, mọi cải cách phải làm cho người dân tin hơn, thuận lợi hơn, được tôn trọng hơn.

Qua bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chúng ta càng nhận thức sâu sắc hơn giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh, nền tảng tinh thần, ngọn đuốc soi đường, kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, của dân tộc Việt Nam. Ông có quan điểm như thế nào về vấn đề này, thưa ông?

Tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị trường tồn bởi đó không phải là những giáo điều khô cứng, không phải là những mệnh đề đóng kín trong một giai đoạn lịch sử, mà là một hệ thống quan điểm sống động, luôn gắn với thực tiễn, với nhân dân, với vận mệnh dân tộc và với khát vọng phát triển con người Việt Nam. Trong bài viết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng khẳng định rất rõ, tư tưởng Hồ Chí Minh “không phải là những mệnh đề bất biến, khép kín”, mà luôn lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy lợi ích của dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất.

Giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết nằm ở tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, với tự do và hạnh phúc của nhân dân. Bác không chỉ tìm đường cứu nước để đất nước thoát khỏi ách nô lệ, mà còn để nhân dân được làm chủ, được học hành, được sống ấm no, tự do, hạnh phúc, được phát triển toàn diện. Đó là chiều sâu nhân văn vĩ đại trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Độc lập dân tộc, nếu không đi đến hạnh phúc của nhân dân, thì chưa trọn vẹn. Phát triển đất nước, nếu không làm cho con người được sống tốt đẹp hơn, thì chưa đạt đến mục tiêu cuối cùng.

Giá trị trường tồn ấy còn thể hiện ở tư tưởng “dân là gốc”. Đây là điểm cốt lõi, xuyên suốt trong toàn bộ Di sản tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhân dân là chủ thể của lịch sử, là nguồn sức mạnh vô tận của cách mạng, là mục tiêu phục vụ cao nhất của Đảng và Nhà nước. Trong bối cảnh hiện nay, tư tưởng ấy càng có ý nghĩa đặc biệt. Khi chúng ta xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, chuyển đổi số, tinh gọn tổ chức bộ máy, thước đo cuối cùng không phải chỉ là bộ máy gọn hơn, quy trình nhanh hơn, công nghệ hiện đại hơn, mà là người dân có được phục vụ tốt hơn, có hài lòng hơn, có tin tưởng hơn và có hạnh phúc hơn hay không.

Một giá trị rất lớn khác của tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng về văn hóa và con người. Bác từng nói văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Trong bài viết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, “văn hóa không đứng ngoài chính trị, kinh tế, xã hội, mà phải soi đường cho quốc dân đi. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng”. Tôi cho rằng đây là một thông điệp đặc biệt quan trọng trong kỷ nguyên mới. Một quốc gia không thể hùng cường nếu chỉ mạnh về kinh tế mà yếu về văn hóa; không thể hiện đại nếu thiếu nhân văn; không thể phát triển bền vững nếu con người không được đặt ở trung tâm.

Vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh là ngọn đuốc soi đường bởi tư tưởng ấy giúp chúng ta giữ đúng mục tiêu, đúng phương pháp và đúng đạo lý phát triển. Trong mọi hoàn cảnh, tư tưởng ấy nhắc chúng ta rằng phát triển phải vì con người, quyền lực phải vì nhân dân, đổi mới phải gắn với thực tiễn, hội nhập phải giữ vững độc lập tự chủ, hiện đại hóa phải đi cùng bản sắc văn hóa, tăng trưởng phải đi cùng công bằng và hạnh phúc.

Qua bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông có nhìn nhận gì về những định hướng chiến lược và sự kế thừa, vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới, thưa ông?

Điểm rất quan trọng trong bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là đã chỉ ra mối liên hệ sâu sắc giữa các định hướng chiến lược của đất nước hiện nay với sự kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới.

Đại hội XIV của Đảng đã xác định những định hướng lớn cho kỷ nguyên phát triển mới: Phát triển nhanh và bền vững; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển văn hóa, con người Việt Nam trở thành nền tảng, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng; củng cố quốc phòng, an ninh vững mạnh. Nhìn sâu xa, những định hướng ấy chính là sự tiếp nối tinh thần Hồ Chí Minh trong một hoàn cảnh mới, với yêu cầu mới và phương thức mới.

Trước hết, đó là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng “dân là gốc” vào công cuộc cải cách thể chế và quản trị quốc gia. Nếu trước đây, tư tưởng ấy là nguồn sức mạnh để tập hợp nhân dân trong đấu tranh giải phóng dân tộc, thì hôm nay, tư tưởng ấy phải trở thành nguyên tắc vận hành của bộ máy Nhà nước, nguyên tắc thiết kế chính sách công, nguyên tắc đánh giá cán bộ. Một nền quản trị hiện đại phải là nền quản trị phục vụ nhân dân, lắng nghe nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân và lấy sự hài lòng, niềm tin, hạnh phúc của nhân dân làm thước đo.

Thứ hai, đó là sự kế thừa tư tưởng độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường trong bối cảnh toàn cầu hóa, cạnh tranh chiến lược, chuyển dịch chuỗi cung ứng và cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Ngày nay, độc lập tự chủ không chỉ là độc lập về chính trị, mà còn là năng lực tự chủ về kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng, nhân lực chất lượng cao, năng lực đổi mới sáng tạo và sức chống chịu của nền kinh tế. Tinh thần “dựa vào sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sức mạnh thời đại” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị, nhưng cần được cụ thể hóa bằng năng lực làm chủ công nghệ chiến lược, nâng cao năng suất, chất lượng phát triển và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ ba, đó là sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền, đất nước đổi mới và hội nhập sâu rộng. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là điều kiện tiên quyết của phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh rằng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, quan liêu “không chỉ là nhiệm vụ xây dựng Đảng, mà còn là nhiệm vụ phát triển”. Đây là một cách nhìn rất sâu sắc, bởi tham nhũng làm suy giảm niềm tin, lãng phí làm mất nguồn lực, quan liêu làm bộ máy xa dân, tiêu cực làm méo mó môi trường phát triển.

Thứ tư, đó là sự phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc trong điều kiện mới. Đại đoàn kết hôm nay không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là nguồn lực phát triển. Muốn đất nước vươn mình, phải khơi dậy được trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng, sức sáng tạo và tinh thần cống hiến của mọi người Việt Nam, ở trong nước cũng như ngoài nước, thuộc mọi giai tầng, lĩnh vực, vùng miền, dân tộc, tôn giáo. Không thể phát triển đất nước chỉ bằng nguồn lực nhà nước; phải biết huy động, giải phóng và kết nối mọi nguồn lực xã hội.

Và cuối cùng, đó là sự vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, con người vào chiến lược phát triển bền vững. Trong kỷ nguyên mới, chúng ta càng thấy rõ một quốc gia chỉ thật sự hùng cường khi có nền kinh tế mạnh, thể chế hiện đại, quốc phòng an ninh vững chắc, đồng thời có văn hóa giàu bản sắc, con người phát triển toàn diện và xã hội nhân văn, nghĩa tình, kỷ cương, sáng tạo. Đây không chỉ là mục tiêu văn hóa, mà là mục tiêu phát triển quốc gia.

Tôi cho rằng kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới chính là phải kiên định mục tiêu nhưng sáng tạo phương pháp; giữ vững độc lập tự chủ nhưng chủ động hội nhập; phát triển nhanh nhưng phải bền vững; đổi mới mạnh mẽ nhưng không chệch hướng; xây dựng bộ máy tinh gọn nhưng phải phục vụ nhân dân tốt hơn; phát triển kinh tế mạnh mẽ nhưng phải bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và hạnh phúc của nhân dân. Đó chính là cách thiết thực nhất để ánh sáng Hồ Chí Minh tiếp tục soi đường cho đất nước ta đi tới tương lai.

Xin trân trọng cảm ơn ông!