Sáng 10/11, triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” khai mạc tại khu vực Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc Quyết sinh”, bên hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), triển lãm đưa câu chuyện về lịch sử giáo dục, khoa cử và truyền thống trọng dụng hiền tài của dân tộc đến gần hơn với người dân, du khách.
Sự kiện do UBND TP. Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, VietNamshow và một số đơn vị thực hiện. Câu chuyện về Quốc Tử Giám được giới thiệu tại khu vực công cộng bên hồ Hoàn Kiếm, tạo thêm cơ hội để công chúng tiếp cận những giá trị lịch sử ngay trong hành trình khám phá Thủ đô.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Ông Phạm Tuấn Long - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, việc thành lập Quốc Tử Giám dưới triều vua Lý Nhân Tông năm 1076 đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền giáo dục Việt Nam. Trải qua gần một thiên niên kỷ, nơi đây trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài.
Ông Phạm Tuấn Long - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”
TS. Nguyễn Viết Chức (áo đen) - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Viện Nghiên cứu Thăng Long, tại triển lãm kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám
Theo đó, những giá trị mà Quốc Tử Giám đại diện tiếp tục gợi nhắc vai trò của tri thức, đạo đức và nhân tài đối với sự phát triển đất nước. Triển lãm giới thiệu hành trình 950 năm đạo học tại một không gian mở góp phần giúp di sản hiện diện gần gũi hơn trong đời sống đương đại.
Ngựa gỗ Ý Yên gợi nhắc nghi lễ vinh quy bái tổ
Một trong những điểm nhấn của triển lãm là phần sắp đặt các tượng ngựa gỗ đến từ làng nghề truyền thống Ý Yên. Hình tượng ngựa gắn với nghi lễ vinh quy bái tổ, khi người đỗ đạt trở về quê hương trong sự đón mừng của gia đình và làng xóm.
Hình tượng ngựa gỗ làng nghề Ý Yên được giới thiệu trong không gian triển lãm
Đằng sau nghi lễ ấy vừa là niềm tự hào về thành quả học tập của mỗi cá nhân, vừa là sự ghi nhận công lao dưỡng dục của gia đình, sự dạy dỗ của thầy cô và tình cảm dành cho quê hương. Qua hình tượng ngựa gỗ, triển lãm gợi nhắc đạo lý hướng về nguồn cội, một giá trị văn hóa gắn bó lâu đời với truyền thống học tập của người Việt.
Những tác phẩm ngựa gỗ gợi nhắc nghi lễ vinh quy bái tổ trong truyền thống khoa cử Việt Nam
Bên cạnh ý nghĩa biểu tượng, những tác phẩm ngựa gỗ còn tạo điểm nhấn thị giác cho không gian trưng bày. Cách trưng bày này tạo sự kết nối giữa hai giá trị văn hóa là truyền thống hiếu học và tinh hoa nghề thủ công. Qua đó, những câu chuyện lịch sử vốn có thể trở nên xa cách được chuyển tải bằng hình thức gần gũi, khơi gợi sự tò mò và nhu cầu tìm hiểu của công chúng.
Đưa di sản đạo học đến gần hơn với người dân và du khách
Ngay trong buổi khai mạc, khu vực sắp đặt ngựa gỗ trở thành điểm tham quan, chụp ảnh, đồng thời khơi gợi sự quan tâm đến truyền thống hiếu học và nghi lễ tôn vinh người đỗ đạt của người Việt.
Ông Trần Hữu Quang - Du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh, cho rằng không gian triển lãm có thể giới thiệu những nét văn hóa độc đáo của Việt Nam đến đông đảo khách tham quan trong và ngoài nước. Ông Quang cũng ấn tượng với cách trưng bày hình tượng ngựa tạo nên cảnh quan đẹp, góp thêm một điểm dừng chân đáng chú ý cho du khách.
Sau khi tìm hiểu các nội dung tại triển lãm, ông Quang cho biết bản thân có thêm hiểu biết về lịch sử và văn hóa dân tộc. Những không gian trưng bày ngoài trời có thể trở thành một hình thức tiếp cận kiến thức lịch sử gần gũi với công chúng.
Ông Trần Hữu Quang chia sẻ ấn tượng về cách triển lãm giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam đến công chúng
Với bà Phạm Thị Kim Linh, người dân phường Đống Đa, Hà Nội, triển lãm không chỉ gợi nhắc những dấu ấn lịch sử mà còn khơi dậy tình cảm dành cho thành phố nơi bà sinh ra và lớn lên. Bà bày tỏ mong muốn Hà Nội tiếp tục phát triển nhưng vẫn giữ được nét trầm mặc, nhẹ nhàng vốn có.
“Khi đọc những thông tin về lịch sử tại triển lãm, tôi cảm thấy rất xúc động, tự hào về quá khứ hào hùng của dân tộc và tự hào vì mình là người Việt Nam. Việt Nam cần phát triển, nhưng những giá trị thuộc về nguồn cội, quá khứ nên được gìn giữ để mọi người luôn nhớ về Hà Nội xưa”.
Bà Phạm Thị Kim Linh mong muốn những giá trị văn hóa, lịch sử của Thủ đô tiếp tục được gìn giữ và phát huy
Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” tái hiện hành trình 950 năm lịch sử giáo dục, gợi nhắc mối gắn kết giữa sự học với gia đình, quê hương và đất nước. Thông qua việc đưa những giá trị đạo học vào không gian công cộng, triển lãm giúp người dân và du khách hiểu hơn về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, đồng thời đưa di sản đến gần hơn với đời sống hiện đại.