Tăng tốc giám định ADN, sớm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Làm chủ công nghệ mới trong xác định danh tính liệt sĩ

Theo Viện Sinh học, Trung tâm Giám định ADN hiện làm chủ hai nhóm công nghệ: Công nghệ ADN ty thể truyền thống và công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp phân tích đa hình đơn nucleotide (NGS-SNP).

Công nghệ NGS-SNP cho phép khai thác thông tin di truyền từ những mẫu xương đã phân hủy nghiêm trọng sau nhiều năm nằm dưới lòng đất, đặc điểm thường gặp ở hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam. Viện Sinh học đã nghiên cứu, tối ưu thành công hai quy trình tách chiết ADN chuyên biệt cho mẫu xương phân hủy nặng, nâng hiệu suất thu hồi ADN nhân lên tới 80%; đồng thời xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu và thuật toán đối khớp quan hệ huyết thống theo cả dòng cha và dòng mẹ ở khoảng cách tới 4 thế hệ.

Tại buổi làm việc mới đây với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá, đây là hướng đi quan trọng, bởi công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ đòi hỏi độ chính xác về khoa học mà còn cần bảo đảm tiến độ triển khai, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

“Đơn vị đã tiếp nhận công nghệ hiện đại nhất thế giới hiện nay và đã khẩn trương triển khai các nhiệm vụ mà Chính phủ và Ban Chỉ đạo giao phó”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tiếp nhận 37.610 mẫu hài cốt, xác định danh tính 10 trường hợp

Tính đến nay, Trung tâm Giám định ADN đã tiếp nhận, lưu trữ 37.610 mẫu hài cốt liệt sĩ từ 8 tỉnh, thành phố theo phân công của Ban Chỉ đạo quốc gia 515. Trong đó, Tây Ninh có 15.674 mẫu, TP Hồ Chí Minh 7.113 mẫu, Đồng Nai 4.618 mẫu, Huế 3.918 mẫu và Đồng Tháp 3.216 mẫu.

Trong các đợt tiếp nhận gần đây, Trung tâm đã nhận thêm 7.113 mẫu từ TP Hồ Chí Minh và 4.618 mẫu từ Đồng Nai; đồng thời tiếp tục phối hợp thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ để phục vụ đối sánh với cơ sở dữ liệu ADN do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an quản lý.

Từ đầu năm đến nay, bằng việc kết hợp công nghệ ADN ty thể và công nghệ NGS-SNP có độ phân giải cao, Trung tâm đã xác định đủ căn cứ khoa học và pháp lý để công bố danh tính 10 trường hợp hài cốt liệt sĩ, đồng thời trao kết quả cho thân nhân các gia đình.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, kết quả này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Trung tâm vừa thử nghiệm công nghệ mới, vừa xử lý khối lượng công việc lớn.

Báo cáo của Viện Sinh học cho thấy, tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng), công nghệ NGS-SNP đã được thử nghiệm với 58 mẫu hài cốt; 54/58 mẫu đạt dữ liệu chuẩn để đối sánh, tương đương 93%.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Giồng Riềng (An Giang), Trung tâm triển khai ở quy mô lớn hơn: khai quật 965 phần mộ, thu được mẫu sinh phẩm đủ điều kiện phân tích từ 535 mộ. Đây được xem là đợt thử nghiệm NGS-SNP có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam.

Tập trung nguồn lực, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ADN

Bên cạnh những kết quả đạt được, các khó khăn cần sớm tháo gỡ, đặc biệt là nguồn nhân lực. Hiện Trung tâm Giám định ADN có 32 cán bộ trực tiếp tham gia các công đoạn tiếp nhận, bảo quản, tách chiết, phân tích và đối khớp dữ liệu ADN. Với yêu cầu mở rộng quy mô giám định, Phó Thủ tướng đề nghị nhanh chóng huy động, đào tạo bổ sung nhân lực từ các đơn vị có năng lực; yêu cầu Trung tâm và Viện Sinh học tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ADN, bảo đảm kết nối giữa dữ liệu liệt sĩ, dữ liệu thân nhân và dữ liệu dân cư quốc gia.

Các đơn vị phải tính toán làm sao để có được dữ liệu cập nhật đồng bộ, khớp nối với dữ liệu của Bộ Công an hiện nay đang có. Trung tâm và Viện Sinh học tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ADN, bảo đảm kết nối giữa dữ liệu liệt sĩ, dữ liệu thân nhân và dữ liệu dân cư quốc gia; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương chuẩn bị tiếp nhận công nghệ mới và sớm tổ chức tập huấn cho đội ngũ vận hành.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái khẳng định Viện Hàn lâm xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự tập trung cao về nhân lực, công nghệ và sự phối hợp giữa các đơn vị.

Theo Chủ tịch Viện Hàn lâm Trần Hồng Thái, Trung tâm Giám định ADN thuộc Viện Sinh học hiện có lực lượng cán bộ chuyên môn nòng cốt; đồng thời, Viện Hàn lâm có hơn 200 cán bộ trong lĩnh vực công nghệ sinh học có thể huy động khi cần thiết để phục vụ nhiệm vụ.

Để đáp ứng yêu cầu triển khai trên quy mô lớn, Chủ tịch Viện Hàn lâm cho rằng một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là xây dựng cơ sở dữ liệu ADN liên thông, đồng bộ, bảo đảm đối chiếu nhanh chóng, chính xác, thống nhất với chủ trương kết nối cơ sở dữ liệu và sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để triển khai hiệu quả.

Về đào tạo nhân lực, Chủ tịch Viện Hàn lâm đề nghị kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, ưu tiên đưa cán bộ đến làm việc trực tiếp tại Trung tâm để nhanh chóng tiếp cận quy trình và công nghệ mới.

Nguồn: https://baotintuc.vn/tang-toc-giam-dinh-adn-som-xac-dinh-danh-tinh-hai-cot-liet-si-post1387711.html