Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị đổi mới tư duy quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển mới

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam cho biết, Hội được thành lập ngày 2/2/1998, là tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tập hợp những người làm công tác quy hoạch và phát triển đô thị trong cả nước tự nguyện tham gia. Trải qua 5 nhiệm kỳ Đại hội với 28 năm hoạt động, tính đến năm 2026, Hội có 58 hội thành viên, 5 viện, 1 trung tâm, 1 tạp chí. Tổng số hội viên là 2.514 người.

Khẳng định vai trò tham mưu, tư vấn chiến lược của Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam

Trong thời gian qua, Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam đã tích cực tham gia tư vấn, phản biện và đóng góp ý kiến xây dựng nhiều luật, nghị quyết, chính sách quan trọng liên quan đến quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị, đồng thời nghiên cứu, góp ý cho các định hướng lớn về phát triển đô thị bền vững, kinh tế biển và xây dựng quốc gia biển mạnh.

Ở cấp độ đồ án cụ thể, Hội phối hợp với các bộ, ngành, địa phương phản biện, nghiên cứu nhiều quy hoạch lớn, trong đó có quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh với tầm nhìn dài hạn, cùng các quy hoạch phát triển đô thị, đô thị di sản, đô thị biển và các trung tâm kinh tế lớn trên cả nước.

Trước yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Hội chủ động nghiên cứu, tổ chức hội thảo và làm việc với nhiều địa phương để đóng góp ý kiến về mô hình quản lý, phát triển không gian đô thị - nông thôn và tăng cường liên kết vùng. Song song với đó, Hội đẩy mạnh hợp tác với Bộ Xây dựng, các cơ quan, tổ chức trong nước, mở rộng quan hệ với các hội quy hoạch trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các đối tác quốc tế khác.

Cũng trong hướng tiếp cận gắn phát triển đô thị với hiệu quả kinh tế, Hội phối hợp với Hiệp hội Đô thị Việt Nam nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của đô thị, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ trọng đóng góp của khu vực đô thị vào GDP. Từ thực tiễn đó, Hội cho rằng trước những thay đổi trong mô hình quản lý và hệ thống đô thị hiện nay, cần tiếp tục nghiên cứu, tinh gọn các tầng nấc quy hoạch, hoàn thiện phương pháp quản lý phù hợp với mô hình mới, đồng thời bảo đảm tính tự chủ và động lực phát triển của các đô thị.

Hoạt động của Hội nhận được sự đánh giá cao và phối hợp tích cực từ các bộ, ngành. Bộ Xây dựng khẳng định Hội đã tham gia sâu rộng vào quá trình xây dựng cơ chế, chính sách, pháp luật và góp ý cho nhiều đồ án quy hoạch lớn, đồng thời kỳ vọng Hội tiếp tục nghiên cứu những vấn đề mới trong quản trị đô thị — từ tổ chức không gian phát triển vượt qua ranh giới hành chính đến quản lý không gian ngầm, không gian trên mặt đất và không gian trên cao.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đánh giá cao đóng góp của Hội trong việc hài hòa giữa bảo tồn di sản, bản sắc văn hóa với yêu cầu phát triển đô thị, nông thôn và bảo vệ môi trường. Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Hội tiếp tục tham gia tư vấn, phản biện các chính sách liên quan đến đất đai, không gian biển, biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.

Về định hướng sắp tới, Hội kiến nghị tiếp tục được tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội trong quá trình xây dựng chiến lược, chính sách, pháp luật và thể chế liên quan đến quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Trọng tâm là đổi mới tư duy quy hoạch, chuyển từ quản lý theo địa giới hành chính sang kiến tạo không gian phát triển quốc gia; đồng thời hoàn thiện thể chế phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy phát triển hài hòa đô thị - nông thôn.

Trên cơ sở đó, Hội đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, mở rộng các chương trình nghiên cứu, tư vấn và phản biện chính sách, tập trung vào bốn nhóm vấn đề: Tổ chức không gian phát triển vượt qua ranh giới hành chính; quản trị đô thị trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phát triển đô thị gắn với bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu; và khai thác hiệu quả các không gian ngầm, trên mặt đất và trên cao.

Hội khẳng định sẽ tiếp tục phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, bám sát thực tiễn quản lý và phát triển đô thị để đóng góp ý kiến cho Chính phủ và các cơ quan chức năng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật, chính sách và thể chế, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện để đô thị phát triển năng động, hiệu quả và đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng kinh tế.

Thúc đẩy sự liên kết giữa các đô thị, địa phương và vùng kinh tế

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận, biểu dương những thành tích Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam đạt được trong thời gian qua, khẳng định những đóng góp của Hội là một phần trong nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, góp phần xây dựng tiềm lực, vị thế và diện mạo đất nước như ngày nay.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam là một trong những tổ chức nghề nghiệp có hoạt động nổi bật, với đội ngũ hội viên gồm các chuyên gia, kiến trúc sư, nhà quản lý, doanh nghiệp và những người có trình độ chuyên môn cao, am hiểu sâu rộng về kiến trúc, quy hoạch, văn hóa, xã hội và các vấn đề phát triển trong nước, quốc tế.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, công tác quy hoạch không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn cần sự am hiểu sâu sắc về đặc điểm vùng miền, văn hóa, con người và nhu cầu phát triển của từng khu vực. Đây là nền tảng để Hội phát huy vai trò trong công tác quy hoạch và phát triển đô thị.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá cao vai trò của Hội trên ba phương diện: tham gia xây dựng thể chế, chính sách; thực hiện tư vấn, phản biện; và góp phần đưa chính sách vào thực tiễn. Thông qua đội ngũ hội viên đang công tác tại các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức xã hội, Hội không chỉ đóng góp ý kiến cho quá trình xây dựng chính sách mà còn trực tiếp tham gia tổ chức thực hiện các chính sách, quy hoạch và định hướng phát triển đô thị.

Với tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam hiện đã đạt khoảng 54%, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng công tác quy hoạch đô thị vì thế có vai trò đặc biệt quan trọng, là cơ sở và nền tảng cho hoạt động xây dựng, quản lý và phát triển đô thị, nông thôn.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, quy hoạch đô thị vừa là nghệ thuật tổ chức xã hội, vừa là khoa học về phát triển cân bằng, đồng thời là cầu nối giữa quá khứ và tương lai, giữa con người và thiên nhiên. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, cũng như các mục tiêu phát triển gắn với những dấu mốc 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, cần đổi mới căn bản tư duy về quy hoạch đô thị, không gian phát triển và mô hình đô thị - nông thôn.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, quy hoạch phải đi trước một bước, định hình không gian và dẫn dắt phát triển với tầm nhìn dài hạn; khai thác hiệu quả các nguồn lực, hình thành các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và vùng động lực có sức lan tỏa.

Trên cơ sở hệ thống quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch địa phương đã được phê duyệt, gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Hội tiếp tục phát huy vai trò là tổ chức tham mưu, tư vấn chiến lược, đóng góp ý kiến vào các chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đồng thời thực hiện tốt chức năng phản biện xã hội.

Thứ nhất là tiếp tục đổi mới tư duy quy hoạch theo hướng tích hợp, liên ngành, lấy phát triển bền vững làm nền tảng; bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh với quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn. Trong bối cảnh không gian phát triển được mở rộng, công tác quy hoạch cần thúc đẩy sự liên kết giữa các đô thị, địa phương và vùng kinh tế.

Theo đó, các vùng động lực như Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long và các không gian phát triển khác cần được nhìn nhận trong mối liên kết tổng thể, nhằm khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế và tạo sức lan tỏa cho quá trình phát triển đất nước.

Thứ hai là tăng cường hợp tác quốc tế, chủ động nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các quốc gia để đề xuất những mô hình phát triển đô thị phù hợp với điều kiện Việt Nam. Theo Phó Thủ tướng Thường trực, mỗi đô thị cần có bản sắc, đặc trưng riêng, phù hợp với chức năng và lợi thế của mình, từ đô thị công nghiệp, đô thị du lịch đến đô thị công nghệ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và các mô hình đô thị thông minh, sinh thái, biển, sáng tạo, Hội cần đi trước trong nghiên cứu, dự báo nhu cầu xã hội và đề xuất các mô hình phát triển mới. Quy hoạch cần chủ động đón đầu những thay đổi trong nhu cầu sống, làm việc và tổ chức không gian đô thị, qua đó góp phần dẫn dắt quá trình phát triển.

Phát huy trí tuệ chuyên gia, đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Thứ ba, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Hội nghiên cứu các giải pháp quy hoạch phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nâng cao hiệu quả quản trị không gian và phát huy vai trò của các trung tâm vùng, đô thị và cực tăng trưởng quốc gia. Mô hình mới mở ra những không gian phát triển rộng lớn, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt hơn trong quy hoạch, không chỉ phân biệt cứng giữa đô thị và nông thôn mà cần quan tâm đến sự đan xen, chuyển hóa giữa các không gian này.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, ngay trong các đô thị lớn vẫn tồn tại những không gian làng trong phố, phố trong làng; trong khi tại nhiều khu vực nông thôn, quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Do đó, quy hoạch cần được nghiên cứu trên cơ sở lấy người dân làm trung tâm, hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và chất lượng sống của người dân.

Thứ tư là tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, kết nối và huy động trí tuệ, tâm huyết của đội ngũ kiến trúc sư, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị. Hội cần mở rộng, thu hút thêm hội viên, nhất là các doanh nghiệp và chuyên gia có năng lực, đồng thời tạo môi trường để hội viên phát huy kinh nghiệm, chuyên môn và tinh thần cống hiến.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, sức mạnh của Hội không chỉ nằm ở số lượng hội viên mà quan trọng hơn là sự tham gia tích cực, trách nhiệm và chất lượng đóng góp của mỗi thành viên. Hội cần trở thành nơi quy tụ những người có năng lực, kinh nghiệm và tâm huyết, cùng đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Thứ năm là chú trọng tham gia phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực quy hoạch, đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp và công cụ quy hoạch trong bối cảnh phát triển mới.

Thứ sáu là chủ động nghiên cứu, đề xuất với các cấp có thẩm quyền trong quá trình triển khai các quy hoạch lớn. Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, các bộ, ngành và địa phương cần tăng cường tham vấn ý kiến của Hội, bởi những ý kiến chuyên môn có trách nhiệm, chất lượng và kịp thời sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch và quản lý phát triển đô thị.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, trong quá trình đổi mới phương thức quản lý nhà nước, một số dịch vụ công có thể được chuyển giao cho các tổ chức xã hội - nghề nghiệp thực hiện. Đây là hướng cần được nghiên cứu nhằm phát huy tốt hơn vai trò, năng lực chuyên môn và tính tự chủ của các hội nghề nghiệp trong xã hội.

Về công tác chuẩn bị Đại hội lần thứ VI (nhiệm kỳ 2026-2031) của Hội, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Ban Chấp hành Hội thực hiện nghiêm các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Hội; chuẩn bị kỹ lưỡng các văn kiện, xác định rõ phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ của nhiệm kỳ mới.

Đồng thời, Hội cần kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện, uy tín, tâm huyết và năng lực chuyên môn. Đại hội cần trở thành diễn đàn trí tuệ của đội ngũ những người làm công tác quy hoạch trên cả nước, đề ra những định hướng mang tính chiến lược, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đô thị và nông thôn Việt Nam trong thời kỳ mới.

Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học. Những sáng kiến, kiến nghị xác đáng của Hội sẽ là nguồn tham khảo quan trọng trong quá trình hoạch định chính sách phát triển đất nước.

Phó Thủ tướng Thường trực tin tưởng, với truyền thống gần 30 năm xây dựng và phát triển, Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam sẽ tiếp tục đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy trí tuệ của đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển hệ thống đô thị và nông thôn Việt Nam theo hướng hiện đại, xanh, thông minh, có bản sắc và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9