Philippines: Gìn giữ nghề làm muối tultul truyền thống

Trên đảo Guimaras của Philippines, muối không chỉ kết tinh từ nước biển mà còn đi qua lớp tro củi và một lần nấu với nước cốt dừa. Thành phẩm tultul được ép thành bánh, cắt khối, mang vị mặn xen hương khói. Sau nhiều biến cố, nghề làm muối này vẫn hiện diện trong đời sống địa phương.

Muối tultul Philippines được làm như thế nào?

Để làm muối tultul, người thợ sử dụng nước biển, cành cây trôi dạt và những vật liệu ven biển có thể đốt lấy tro. Công đoạn đốt kéo dài 7 ngày liên tục.

Lớp tro thu được sau đó được dùng để lọc nước biển, tạo thành dung dịch nước muối đậm đặc. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với hình dung quen thuộc về việc phơi nước biển để lấy muối.

Nước cốt dừa tạo nét riêng cho muối tultul Philippines

Tiếp đó, người thợ đưa nước muối đã lọc vào bếp, nấu cùng nước cốt dừa trong 8-10 giờ. Việc kết hợp nguyên liệu từ biển với nước cốt dừa góp phần tạo nên nét riêng cho tultul.

Qua những khay nấu đặt trên bếp lửa, dung dịch dần trở thành muối thành phẩm.

Muối sau khi nấu được ép thành bánh lớn, rồi cắt thành những khối nhỏ để sử dụng. Thành phẩm có vị mặn và hương khói đặc trưng. Vì vậy, tultul không chỉ được nhận diện bằng nguyên liệu, mà còn ở cách làm nhiều công đoạn gắn với bếp lửa, tro củi và bàn tay người thợ.

Vì sao nghề làm muối tultul từng gián đoạn?

Nghề làm muối tultul từng trải qua giai đoạn khó khăn vì cả quy định sản xuất lẫn biến cố môi trường. Theo nghệ nhân Joemar Ganilla, những thay đổi liên quan đến yêu cầu bổ sung i-ốt và nguồn nguyên liệu đã ảnh hưởng đến hoạt động làm muối của người dân trên đảo.

Theo lời kể của ông Ganilla, nguồn củi trôi dạt bị nhiễm dầu đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguyên liệu cần thiết cho công đoạn lấy tro.

Đáng chú ý, những trở ngại này không chỉ nằm ở kỹ thuật sản xuất. Nghề làm muối còn chịu tác động từ những thay đổi về quy định đối với sản phẩm và điều kiện môi trường tại địa phương.

Dù vậy, các nghệ nhân trên đảo vẫn gìn giữ kỹ thuật làm tultul qua nhiều thế hệ. Việc nghề còn được thực hành là cách duy trì những công đoạn thủ công vốn tạo nên hương vị khác biệt của loại muối này.

Ngày nay, tultul không chỉ xuất hiện dưới dạng bánh muối được đóng gói. Loại muối mang hương khói này còn được đưa vào món kem, tạo ra một cách kết hợp mới giữa gia vị truyền thống và món tráng miệng quen thuộc.

Từ bánh muối truyền thống đến món kem

Sự kết hợp này mở thêm hướng giới thiệu tultul trong hoạt động du lịch ẩm thực tại Guimaras. Bên cạnh đó, hình thức đóng gói thành từng khối cũng giúp sản vật giữ được đặc điểm nhận diện của một loại muối thủ công.

Đối với người khám phá ẩm thực Guimaras, câu chuyện phía sau tultul cũng là một phần trải nghiệm: từ nhặt nguyên liệu ven biển, lọc nước qua tro đến những giờ nấu cùng nước cốt dừa.

Nhờ đó, tultul có thêm cơ hội tiếp cận những người chưa quen với sản vật địa phương. Song song với cách sử dụng mới, những công đoạn làm muối thủ công vẫn là yếu tố tạo nên bản sắc của nghề trên đảo Guimaras.