Kho dự trữ thấp, rủi ro thiếu khí gia tăng
Một trạm trung chuyển khí đốt tại Werne, miền Tây nước Đức. Ảnh: AFP/ TTXVN (Không được phép chia sẻ, sử dụng bởi bên thứ ba)
Theo báo cáo công bố ngày 8/10 của Mạng lưới các nhà vận hành hệ thống truyền tải khí đốt châu Âu (ENTSOG), EU bước vào mùa đông trong điều kiện nguồn cung khá mong manh. Tính đến ngày 1/10, các cơ sở lưu trữ khí đốt của khối mới được lấp đầy khoảng 72%, giảm mạnh so với mức 83% cùng thời điểm năm ngoái.
ENTSOG đánh giá mùa bơm khí vào các kho dự trữ năm nay là một giai đoạn nhiều thách thức. Báo cáo xây dựng hai kịch bản nguồn cung, đều giả định không còn khí đốt đường ống từ Nga. EU đã cắt giảm phần lớn sự phụ thuộc vào nguồn khí này, dù một số quốc gia không giáp biển như Hungary và Slovakia vẫn còn ngoại lệ.
Trong kịch bản xấu, một đợt rét đậm kéo dài kết hợp với gián đoạn tại cơ sở hạ tầng khí đốt ngoài khơi lớn nhất đang cung cấp cho lục địa châu Âu, cùng việc nguồn khí đường ống từ Algeria bị ngừng hoàn toàn, có thể gây sức ép nghiêm trọng lên an ninh năng lượng của khối.
Tờ Euronews dẫn báo cáo cho biết Brussels đã kêu gọi các nước thành viên đẩy mạnh bổ sung khí vào kho ngay từ đầu mùa đông, đồng thời duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ để bảo đảm chia sẻ công bằng trong trường hợp buộc phải cắt giảm nhu cầu.
LNG trở thành "phao cứu sinh"
Việc giảm phụ thuộc vào khí đốt đường ống của Nga đang khiến EU ngày càng dựa nhiều hơn vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, đây cũng là nguồn cung dễ biến động bởi giá cả, năng lực vận chuyển và cạnh tranh giữa các khu vực.
Mỹ hiện đã trở thành nhà cung cấp LNG lớn nhất cho EU, thay thế đáng kể lượng khí mà châu Âu từng nhập khẩu từ Nga. Dù mùa đông diễn ra trong điều kiện bình thường, nguồn LNG hạn chế vẫn có thể khiến lượng khí trong các kho dự trữ của châu Âu giảm xuống chỉ còn khoảng 13% vào tháng 3/2027.
Mức dự trữ thấp như vậy có thể buộc các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng phải giảm sản lượng. Giá khí tăng cao cũng có khả năng khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp nhạy cảm với giá chủ động cắt giảm tiêu thụ, qua đó làm giảm nhu cầu nhưng đồng thời gây thêm sức ép lên nền kinh tế.
ENTSOG cảnh báo nếu nguồn cung LNG bị thắt chặt, giá khí cao có thể kích hoạt phản ứng từ nhóm khách hàng nhạy cảm với giá. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo đảm đủ LNG và nâng tối đa lượng khí dự trữ trước cũng như trong giai đoạn đầu mùa đông.
Eo biển Hormuz làm gia tăng sức ép
Rủi ro đối với nguồn LNG của châu Âu càng trở nên đáng lo ngại khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gặp trở ngại. Tuyến hàng hải chiến lược này kiểm soát khoảng 20% thương mại LNG toàn cầu, đồng thời giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu khí của Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Các hạn chế vận tải qua Hormuz kể từ khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát ngày 28/2 đã làm gián đoạn nghiêm trọng dòng LNG từ khu vực vùng Vịnh. Mặc dù lượng khí trực tiếp châu Âu nhập từ Qatar chỉ chiếm khoảng 8% và Italy là nước chịu ảnh hưởng lớn nhất trong EU, bất kỳ cú sốc nào đối với nguồn cung Trung Đông đều có thể tác động đến thị trường toàn cầu.
Châu Âu hiện phải cạnh tranh quyết liệt với các khách hàng châu Á để giành các lô LNG trên thị trường giao ngay. Cuộc cạnh tranh này đẩy giá khí biến động mạnh hơn, đồng thời khiến châu Âu dễ bị tổn thương trước những cú sốc nguồn cung bên ngoài.
Đông và Nam Âu đối mặt rủi ro lớn hơn
Khả năng chống chịu của các nước EU trước khủng hoảng khí đốt cũng không đồng đều. Các quốc gia Tây Âu được hưởng lợi từ hệ thống cảng tiếp nhận LNG mới được xây dựng và nguồn khí đường ống ổn định từ Na Uy. Trong khi đó, các nước không giáp biển tại Trung Âu, Đông Âu và Đông Nam Âu vẫn dễ bị tổn thương hơn khi nguồn cung bị gián đoạn.
Nếu những tuyến đường ống quan trọng như Europipe 2 ở Biển Bắc hoặc các đường ống nhập khẩu từ Algeria gặp sự cố đúng lúc mùa đông khắc nghiệt, các nút thắt về cơ sở hạ tầng có thể cản trở việc vận chuyển khí từ phía Tây sang phía Đông châu Âu.
Đông Nam Âu được dự báo có thể đối mặt tình trạng thiếu khí cục bộ lên tới 12% vào những ngày nhu cầu đạt đỉnh. Đây sẽ là phép thử nghiêm trọng đối với cơ chế đoàn kết năng lượng của EU, đặc biệt khi các nước phải cân nhắc giữa việc bảo đảm nguồn cung trong nước và hỗ trợ các quốc gia láng giềng.
Khi lượng khí dự trữ tiếp tục giảm, sức ép đối với các chính phủ cũng có thể gia tăng. Trong tình huống khẩn cấp, các nước có thể ưu tiên người tiêu dùng trong nước thay vì duy trì dòng khí cung cấp cho các quốc gia khác, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối giữa các khu vực trong EU.
Nới mục tiêu dự trữ để tránh cú sốc giá
Trước những rủi ro này, EU đã cho phép các nước thành viên có thêm thời gian bổ sung khí vào kho. Thay vì phải đạt mục tiêu thông thường 90% công suất vào ngày 1/11, các nước có thể duy trì mức dự trữ từ 75-80%.
Biện pháp này nhằm hạn chế tình trạng các nước đồng loạt mua khí trong thời gian ngắn, qua đó tránh đẩy giá lên cao hơn và làm trầm trọng thêm sức ép trên thị trường.
Tuy nhiên, giá khí vẫn đang ở mức cao. Giá khí chuẩn Dutch TTF tại châu Âu trong ngày 8/10 dao động khoảng 79,80-80,22 euro/MWh, gần gấp ba lần so với thời điểm trước khi cuộc chiến liên quan đến Iran bùng phát.
Trong bối cảnh EU đang cố gắng xây dựng một hệ thống năng lượng ít phụ thuộc vào Nga, nguy cơ thiếu khí trong mùa đông cho thấy quá trình chuyển đổi này vẫn tiềm ẩn nhiều điểm yếu. Việc thay thế khí đường ống của Nga bằng LNG giúp châu Âu đa dạng hóa nguồn cung, nhưng đồng thời khiến khối phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường LNG toàn cầu, nơi giá cả và nguồn hàng có thể bị tác động mạnh bởi xung đột địa chính trị, cạnh tranh với châu Á và những điểm nghẽn vận tải chiến lược.
Nguồn: https://baotintuc.vn/mua-dong-khac-nghiet-co-the-khien-eu-thieu-toi-15-khi-dot-post1392632.html