Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Tháng 7/2025, TP. Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Đây được xem là bước chuyển lớn chưa từng có trong lịch sử phát triển đô thị, đặt ra hàng loạt yêu cầu mới về tổ chức bộ máy, nhân sự, hạ tầng công nghệ và cơ chế phân quyền tại cơ sở.

Ngay từ những ngày đầu triển khai, Ban Tổ chức Thành ủy đã tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hồ Chí Minh ban hành 59 văn bản chỉ đạo liên quan công tác sắp xếp tổ chức bộ máy. Trong đó, khối Đảng và đoàn thể đã kết thúc hoạt động của 38 đảng bộ cấp huyện, đồng thời thành lập 168 đảng bộ phường, xã, đặc khu. Thành phố cũng thành lập 5 đảng bộ cấp trên cơ sở theo hướng hợp nhất các cơ quan tương đồng, đồng thời giảm 4/9 đơn vị sự nghiệp trực thuộc Thành ủy.

Ở khối chính quyền, số cơ quan hành chính khác được giảm từ 6 xuống còn 4; số cơ quan chuyên môn giảm mạnh từ 43 xuống còn 16. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được sắp xếp theo hướng tinh gọn, trong đó cấp Thành phố quản lý giảm từ 26 còn 19 đơn vị; trực thuộc sở, ngành giảm từ 160 xuống còn 74 đơn vị. Riêng lĩnh vực giáo dục giảm 16 đơn vị, lĩnh vực y tế giảm 26 đơn vị; 9 ban quản lý dự án dôi dư được sắp xếp thành 3 ban chuyên ngành tập trung.

Khối Mặt trận Tổ quốc và các hội cũng được tái cơ cấu mạnh mẽ khi số đơn vị sự nghiệp giảm từ 55 xuống còn 6, tương đương mức giảm 89,1%; đồng thời sắp xếp, hợp nhất 15 hội quần chúng và chuyển đổi tên 12 hội.

Đối với cấp xã, thành phố tinh giản 64,9% đầu mối đơn vị hành chính, từ 441 đơn vị còn 168 xã, phường, đặc khu; toàn bộ phòng ban chuyên môn được tổ chức lại chỉ còn 4 phòng ban.

Không chỉ dừng ở việc tinh gọn đầu mối, thành phố đồng thời tái cấu trúc nguồn nhân lực theo hướng nâng cao hiệu quả vận hành. TP. Hồ Chí Minh đã sắp xếp thành công 460 công chức cấp xã thuộc diện dôi dư, đồng thời bổ sung cho 354 vị trí việc làm còn thiếu tại cơ sở. Bên cạnh đó, 512 công chức chuyên môn sâu từ các sở, ngành cũng được biệt phái trực tiếp về hỗ trợ các xã, phường.

Kết quả đánh giá cuối năm cho thấy Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh đạt mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; 99% tổ chức đảng phường, xã và cấp trên trực tiếp cơ sở hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, trong đó có 27 đơn vị đạt mức xuất sắc. Tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên đạt 97,68%.

Song song với công tác tổ chức bộ máy, Thành phố cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ cho các trường hợp nghỉ việc hoặc di chuyển xa sau sắp xếp. Tổng kinh phí chi trả chế độ, chính sách trong các giai đoạn đạt hơn 9.200 tỷ đồng, góp phần ổn định đời sống cho người lao động.

Để nâng cao hiệu quả vận hành, TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền gắn với chuyển đổi số. Thành phố đã triển khai phân cấp, ủy quyền khoảng 410 nhiệm vụ trên nhiều lĩnh vực; trong đó, thẩm quyền ký số hành chính tư pháp được giao trực tiếp cho công chức thuộc UBND cấp xã nhằm giảm áp lực cho lãnh đạo và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Cùng với đó, 100% văn bản giữa các cơ quan hành chính được thực hiện dưới dạng điện tử. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn Thành phố đạt trên 88%. Hệ thống nền tảng số vận hành ổn định, tiếp nhận trung bình gần 23.000 hồ sơ mỗi ngày, trong đó cấp xã xử lý khoảng 17.000 hồ sơ. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn cấp xã đạt 99,47%; tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 96,29%.

Trong lĩnh vực xây dựng Đảng, chiến dịch 15 ngày đêm đã hoàn thành việc chuẩn hóa dữ liệu của 383.639 đảng viên trên hệ thống cơ sở dữ liệu 4.0, đạt tỷ lệ 100%. Đồng thời, ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử” được đưa vào sử dụng với tỷ lệ tham gia đạt 86,19%, góp phần đổi mới phương thức sinh hoạt chi bộ theo hướng hiện đại.

Bên cạnh đó, thành phố cũng tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển. Tổ công tác đặc biệt của Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã xử lý thành công 712/838 dự án, khu đất tồn đọng, đạt tỷ lệ 85%; đồng thời giải quyết toàn bộ 11/11 dự án tồn đọng theo Kết luận 77-KL/TW.

Theo định hướng giai đoạn tới, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, xây dựng phần mềm đánh giá cán bộ, công chức, viên chức dùng chung toàn hệ thống; đồng thời gắn chính sách thu nhập tăng thêm với hiệu quả công việc theo Nghị quyết 98 của Quốc hội và Nghị quyết 27 của HĐND Thành phố.

Thành phố cũng nghiên cứu bổ sung cơ chế nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời kiến nghị Trung ương xem xét đặc thù quy mô lớn của TP. Hồ Chí Minh để chủ động hơn trong công tác biên chế và quản trị đô thị đặc biệt.

Sau một năm vận hành mô hình mới, TP. Hồ Chí Minh bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong giai đoạn tới.