Lãi suất tăng tạo áp lực kép, doanh nghiệp chủ động ứng phó để giữ dòng tiền

Doanh nghiệp xoay xở trước áp lực lãi suất và thuế quan

Tính đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm trước, tương đương gần 1,5 triệu tỷ đồng được bổ sung vào nền kinh tế. Tuy nhiên, khoảng cách lớn giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống ngân hàng.

Trong khi đó, cuộc đua lãi suất huy động thực nhận đã có thời điểm vượt 9%/năm, kéo theo nguy cơ chi phí vốn của doanh nghiệp tăng cao. Khó khăn càng gia tăng khi nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tiếp tục chịu tác động từ các chính sách thuế quan mới của thị trường Mỹ.

Trước những biến động khó lường của thị trường xuất khẩu toàn cầu, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược để giảm thiểu rủi ro. Đầu tiên, giảm tỷ trọng xuất khẩu sang thị trường Mỹ từ 60% xuống còn khoảng 40%, đồng thời triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm dòng tiền và giảm tỷ trọng vay vốn tại hệ thống ngân hàng nhằm hạn chế tác động của mặt bằng lãi suất đang ở mức 7 - 9%/năm, thậm chí cao hơn ở một số thời điểm.

Theo Ông Phạm Quang Anh - Giám đốc Công ty TNHH May mặc DONY cho biết, doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang châu Phi, Đông Nam Á, Trung Đông, châu Âu và Nga, thay vì phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp ưu tiên thuê thay vì mua tài sản, hạn chế công nợ với khách hàng, kiểm soát các khoản đầu tư lớn để đảm bảo dòng tiền, từng bước giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

Tuy nhiên, ác doanh nghiệp hiện đang phải đối mặt với "khó khăn kép" khi vừa chịu tác động từ chính sách thuế quan mới của Mỹ, vừa chịu áp lực từ mặt bằng lãi suất tăng cao. Đặc biệt, các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ không chỉ gặp khó trong việc vay vốn, kể cả khi chấp nhận mức lãi suất cao, mà còn rất khó tiếp cận nguồn vốn.

Ông Phạm Văn Xô - Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP. Hồ Chí Minh cho hay, Chính phủ Mỹ đang chuẩn bị áp thuế bổ sung, trong đó Việt Nam bị tính 12,5%, thuộc nhóm các quốc gia chịu mức thuế cao. Cùng với việc phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về tuân thủ, số hóa và đầu tư giảm phát thải, doanh nghiệp buộc phải tăng chi phí đầu tư trong khi biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Theo ông, đối với các khoản vay trung và dài hạn, mức lãi suất hiện nay không dưới 13 - 14%, tạo thêm nhiều áp lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Áp lực huy động vốn đẩy mặt bằng lãi suất tăng

Theo ghi nhận, lãi suất tiền gửi niêm yết tại nhiều ngân hàng hiện phổ biến ở mức 6 - 7%/năm đối với kỳ hạn từ 6 - 12 tháng. Tuy nhiên, với các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng gửi tiền giá trị lớn, lãi suất thực nhận trong một số trường hợp có thể vượt 9%/năm.

Theo các chuyên gia, diễn biến này phản ánh áp lực huy động vốn ngày càng lớn của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao hơn đáng kể so với tốc độ huy động tiền gửi.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam phân tích rằng: “Tốc độ huy động vốn hiện chỉ đạt khoảng 6 - 8%, trong khi tăng trưởng tín dụng bình quân toàn hệ thống đã vượt 18%, thậm chí một số ngân hàng còn cao hơn mức này. Nếu tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất huy động thấp trong thời gian dài, các ngân hàng sẽ đối mặt với áp lực thanh khoản và những rủi ro đối với an toàn hệ thống tài chính. Đặc biệt, nếu người dân đến rút tiền mà ngân hàng mất thanh khoản, buộc ngân hàng phải tăng lãi suất để giữ chân người gửi tiền. Nếu không tăng được lãi suất mà quay sang từ chối thì người gửi tiền sẽ suy nghĩ tiêu cực về khả năng thanh toán của ngân hàng, và tâm lý đó có thể lan sang toàn hệ thống rất nhanh”.

Bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô và hỗ trợ doanh nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng, việc vừa điều tiết dòng tiền, vừa hỗ trợ sản xuất kinh doanh, đồng thời kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều hành.

Từ góc độ doanh nghiệp, Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP. Hồ Chí Minh kiến nghị cần có các chính sách tín dụng phù hợp với từng ngành nghề và từng loại hình doanh nghiệp, đồng thời duy trì mặt bằng lãi suất ổn định trong thời gian đủ dài để doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư.

Ông Phạm Văn Xô - Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Cộng đồng doanh nghiệp không kỳ vọng một mặt bằng lãi suất quá thấp mà mong muốn một mức lãi suất hợp lý, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Có chính sách tiền tệ hợp lý để giữ lãi suất ổn định trong thời gian đủ dài, giúp doanh nghiệp tự tin vay mở rộng sản xuất. Nếu lãi suất cứ thay đổi liên tục thì quả thật không doanh nghiệp nào dám vay để đầu tư thêm".

Ở góc độ chính sách, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng chính sách tiền tệ chỉ có thể giải quyết bài toán phía cầu của nền kinh tế, trong khi các mục tiêu về tăng trưởng dài hạn cần được hỗ trợ bằng chính sách tài khóa và các cải cách cơ cấu.

"Muốn duy trì mặt bằng giá cả ổn định thì mục tiêu tăng trưởng cao phải dồn vào chính sách tài khóa và các chính sách cải cách cơ cấu. Cần phải mạch lạc trong tư duy điều hành kinh tế vĩ mô nói chung và chính sách tiền tệ nói riêng" - ông Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết lãi suất huy động đầu vào tăng sẽ kéo theo lãi suất cho vay tăng, qua đó tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Cơ quan này đang nghiên cứu nhiều giải pháp nhằm giảm áp lực về chi phí vốn, trong đó có việc mở rộng đối tượng được vay ngoại tệ.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV