Những va chạm giao thông, bất đồng trong sinh hoạt hay xích mích cá nhân có thể trở thành nguồn cơn của hành vi bạo lực nếu các bên không giữ được bình tĩnh. Những vụ việc xảy ra tại TP. Hồ Chí Minh thời gian qua đặt ra vấn đề về kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột và nhận thức pháp luật trong đời sống.
Khi mâu thuẫn dẫn đến hành vi bạo lực
Tối 24/10, một nhóm thanh thiếu niên đi xe máy rượt đuổi, tấn công người đi đường trên đường Nguyễn Cơ Thạch, phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh. Đến ngày 25/10, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP. Hồ Chí Minh đã làm việc với 10 thanh thiếu niên liên quan để điều tra, làm rõ vụ việc.
Công tác tiếp nhận, xác minh thông tin góp phần làm rõ các vụ việc liên quan đến mâu thuẫn, xung đột trong đời sống
Trước đó, ngày 18/10, tại xã Vĩnh Lộc, một người đàn ông chặn đầu xe tải, lớn tiếng chửi bới và dùng gậy gỗ đập vỡ kính xe. Cơ quan công an đã đưa người liên quan về trụ sở làm việc, xác minh vụ việc.
Dù nguyên nhân, tính chất và mức độ của từng vụ việc khác nhau, các hành vi bạo lực đều có nguy cơ gây tổn hại sức khỏe, tài sản và đẩy người liên quan vào những hệ lụy pháp lý.
Vì sao kiểm soát cảm xúc khi mâu thuẫn lại quan trọng?
Theo Tiến sĩ tâm lý Bùi Hồng Quân - Giảng viên Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, khi đối diện với tổn thương hoặc mất mát, một số người gặp khó khăn trong việc chấp nhận tình huống và quản lý cảm xúc.
Việc phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan công an có vai trò quan trọng trong quá trình xác minh, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật
Từ đó, những phản ứng tiêu cực có thể xuất hiện qua lời nói hoặc hành động, đặc biệt khi cá nhân thiếu kỹ năng giải quyết xung đột.
Do đó, việc nhận diện cảm xúc tức giận, kiềm chế phản ứng bộc phát và lựa chọn cách trao đổi phù hợp có vai trò quan trọng trong ngăn chặn mâu thuẫn leo thang.
Kiểm soát cảm xúc và ứng xử đúng pháp luật
Không phải mọi mâu thuẫn đều dẫn đến bạo lực. Tuy nhiên, khi xuất hiện lời đe dọa, hành vi gây hấn hoặc nguy cơ bị tấn công, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn cho bản thân và những người xung quanh.
Tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật giúp người dân nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa những hành vi bạo lực phát sinh từ mâu thuẫn
Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật - Giám đốc Công ty Luật TNHH Chính Nghĩa Luật, khuyến nghị người dân cần giữ bình tĩnh, tạo khoảng cách với người có hành vi gây hấn, tìm nơi an toàn và nhờ sự hỗ trợ của những người xung quanh hoặc cơ quan công an.
Đặc biệt, việc ghi âm, ghi hình để lưu giữ chứng cứ chỉ nên thực hiện khi không khiến bản thân rơi vào tình huống nguy hiểm.
Những điều cần làm khi xảy ra xung đột:
1. Giữ khoảng cách an toàn: Tránh tiếp tục tranh cãi hoặc có hành động kích động đối phương.
2. Tìm sự hỗ trợ: Di chuyển đến nơi an toàn, nhờ người xung quanh giúp đỡ và báo cơ quan chức năng khi cần thiết.
3. Lưu giữ chứng cứ: Chỉ ghi âm, ghi hình khi điều kiện an toàn cho phép.
4. Phòng vệ đúng giới hạn: Nếu bị tấn công, hành vi chống trả phải cần thiết, phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại.
Đưa kiến thức pháp luật đến gần người dân là một trong những giải pháp nâng cao ý thức ứng xử, hạn chế xung đột trong cộng đồng
Theo Điều 22 Bộ luật Hình sự, phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm. Tuy nhiên, hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại có thể bị xem là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật cũng lưu ý, mục đích chống trả là chấm dứt hành vi tấn công, không phải trả đũa. Khi nguy cơ đã được loại bỏ, việc tiếp tục sử dụng bạo lực có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
Trao đổi, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở góp phần nâng cao nhận thức của người dân về cách ứng xử và giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống
Bên cạnh các chế tài xử lý, công tác phòng ngừa cũng cần được quan tâm. Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh - Trưởng Bộ môn Tội phạm học, Khoa Luật Hình sự, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, đề cập khả năng nghiên cứu các biện pháp can thiệp giáo dục sớm đối với người thường xuyên có hành vi vi phạm. Đây là ý kiến đề xuất, không phải cơ chế xử phạt đang được áp dụng.
Vì vậy, nâng cao nhận thức pháp luật cần đi cùng việc rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc và giải quyết mâu thuẫn. Biết dừng lại đúng lúc, tránh đối đầu và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp có thể ngăn một xung đột nhất thời trở thành vụ việc gây hậu quả nghiêm trọng.