Theo PGS. TS. Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hóa học, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, việc xây dựng hệ giá trị này cần đặt trên nền tảng kế thừa truyền thống cũng như được cụ thể hóa phù hợp với đặc điểm văn hóa, xã hội và sự đa dạng của cộng đồng cư dân TP. Hồ Chí Minh.

Bốn giá trị văn hóa con người nổi bật phản ánh bản sắc và khát vọng phát triển của thành phố
Từ góc độ văn hóa học, việc xây dựng hệ giá trị con người TP. Hồ Chí Minh trong thời đại mới cần được nhìn nhận như thế nào? Vì sao một đô thị đang phát triển nhanh như TP. Hồ Chí Minh cần xác lập những chuẩn mực giá trị riêng?
Việc xây dựng một hệ giá trị phải mang tính kế thừa và kết nối những giá trị truyền thống vì qua các giai đoạn lịch sử, giá trị văn hóa, con người cũng có nhiều biến đổi. Trong quá trình phát triển, nền văn minh vật chất cũng như sức phát triển của một thành phố thể hiện sự nổi trội của thành phố đó trong một đất nước.
Chính vì lý do đó, khi xây dựng hệ giá trị cho Thành phố, phải mang tính kế thừa để lịch sử cũng như văn hóa truyền thống được khắc ghi vào hệ giá trị đó. Đây sẽ trở thành nền tảng giá trị tinh thần để người dân thành phố dựa trên đó tăng cường nỗ lực phát triển, cũng như phát huy tinh thần sống tình nghĩa, hài hòa cùng các dân tộc anh em trên một thành phố đa dạng về dân tộc, có những đặc trưng riêng về kinh tế, văn hóa, xã hội.
TP. Hồ Chí Minh là một thành phố lớn, có vị trí đầu tàu của khu vực phía Nam nên cần xây dựng một hệ giá trị riêng. Tuy nhiên, hệ giá trị đó phải được đặt trong hệ giá trị chung của đất nước. Trên tinh thần thống nhất trong đa dạng của Việt Nam, hệ giá trị của TP. Hồ Chí Minh về cơ bản phải kế thừa những giá trị chung của đất nước. Nhưng với đặc trưng riêng của một thành phố có tính đa dạng về văn hóa, con người, cần có những tiêu chí, giá trị riêng thể hiện tính chất đặc trưng cũng như niềm tự hào của người dân thành phố.
Trong 12 giá trị được đề xuất, theo PGS. TS. Phan Anh Tú, đâu là những giá trị thể hiện rõ nét đặc trưng riêng của con người TP. Hồ Chí Minh? Những giá trị này cần được hiểu và thể hiện như thế nào để không chỉ là những khái niệm mang tính khẩu hiệu?
Trong 12 giá trị mà thành phố đã ban hành, có 8 giá trị dựa trên những giá trị chung của đất nước, còn 4 giá trị thể hiện đặc trưng riêng của thành phố. Bốn giá trị đặc trưng riêng của TP. Hồ Chí Minh là năng động, tiên phong, văn minh và hội nhập. Đây là những giá trị phù hợp với sự phát triển cũng như niềm tự hào của người dân Thành phố.
Năng động thể hiện ở tinh thần con người luôn chủ động, sáng tạo. Văn minh thể hiện ở ý thức tôn trọng pháp luật, cách ứng xử giữa các cộng đồng trong một xã hội văn minh, phản ánh trình độ phát triển cả về văn minh vật chất lẫn giá trị tinh thần, văn minh con người thành phố.
Tiên phong có nghĩa là phải đi đầu, luôn năng nổ, đi đầu và lãnh nhận trách nhiệm trong xây dựng, sáng tạo, thực hiện những mô hình mới để từ đó có thể lan tỏa các mô hình phát triển đến những địa phương khác trong cả nước.
Cuối cùng là hội nhập, đây là một thành phố hiện đại, có vị thế trong khu vực, chính vì thế tính hội nhập cần được nâng cao. TP. Hồ Chí Minh là nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, các viện nghiên cứu chính sách, những dự án đầu tư lớn và các tập đoàn kinh tế lớn. Xu hướng hội nhập, tìm kiếm những mô hình đồng phát triển có ý nghĩa rất quan trọng đối với thành phố.
Làm thế nào để quá trình lan tỏa hệ giá trị có thể tiếp cận được nhiều nhóm cư dân khác nhau, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh là đô thị đa dạng về thành phần dân cư, nghề nghiệp và văn hóa?
Để các hệ giá trị được đồng bộ hóa và thực hiện hiệu quả, trước hết phải bảo đảm các tiêu chí đó dễ hiểu, dễ nhớ và dễ hành động.
Đặc trưng riêng của TP. Hồ Chí Minh cũng là một thành phố phía Nam, với đại đa số cư dân mang những nét văn hóa đặc trưng của vùng Nam Bộ, thiên về tính chất thực hành. Trong 12 tiêu chí giá trị, đặc biệt là 4 giá trị đặc trưng riêng của TP. Hồ Chí Minh cần được cụ thể hóa và áp dụng như một chương trình hành động. Chương trình đó phải mang tính thiết thực, có mô hình và những con người tiêu biểu để cộng đồng có thể noi theo, từ đó nhân rộng.
Đầu tiên, với hệ thống công nghệ mà TP. Hồ Chí Minh đang sở hữu, công nghệ có thể hỗ trợ việc tuyên truyền, lan tỏa hệ giá trị văn hóa và con người thành phố một cách rộng rãi, phổ biến và cụ thể hơn. Trong chương trình tuyên truyền cần có những nội dung lý giải vì sao bộ tiêu chí hệ giá trị đó được lựa chọn, dựa trên những đặc trưng văn hóa, kinh tế, xã hội nào của thành phố. Nội dung tuyên truyền cần phải dễ hiểu, dễ đọc, mang tính văn hóa đại chúng để mọi người dân đều có thể tiếp cận và hiểu được.
Thứ hai, cần có lộ trình ứng dụng công nghệ năng động, sáng tạo để người dân có thể tiếp cận nhanh nhất. Việc triển khai hệ giá trị không nên chỉ giới hạn trong một số thành phần như đội ngũ viên chức hay trí thức, bởi đây là những giá trị áp dụng cho toàn thể người dân thành phố. Chính vì thế, cần có phương pháp triển khai đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hành nhất đối với tất cả người dân.
Hiện nay, địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã mở rộng, trải dài từ khu vực biển đến những khu vực tiếp giáp biển, núi, đặc trưng cư dân cũng rất đa dạng, có thêm nhiều cộng đồng dân tộc hơn, chúng ta cần phổ quát các nội dung này sang ngôn ngữ của người đồng bào, đồng thời triển khai một chương trình hành động đồng bộ để mọi người có thể hiểu và thực hành một cách dễ dàng nhất.
Nhìn chung, văn hóa đại chúng ở TP. Hồ Chí Minh cũng như khu vực miền Nam thiên về tính thực hành. Khi triển khai một tiêu chí, mục tiêu chính là giúp người dân thực hành được tiêu chí đó, về mặt lý luận, cần tạo ra những thông tin, câu chuyện để người dân dễ tiếp cận và tiếp nhận nhanh nhất. Đó là hướng đề xuất của tôi dưới góc độ nghiên cứu văn hóa Nam Bộ và vùng TP. Hồ Chí Minh.