Khoảng 14 triệu người Việt Nam mang gene tan máu bẩm sinh mà không biết

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà - Giám đốc Trung tâm Thalassemia, Viện Huyết học-Truyền máu Trung ương cho biết, bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) là bệnh di truyền lặn phổ biến nhất trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Người bệnh cần được điều trị định kỳ suốt đời bằng truyền máu (khối hồng cầu) và dùng thuốc thải sắt.

“Tất cả các địa phương và 54 dân tộc ở nước ta đều có người mang gene bệnh. Người mang gene bệnh không có biểu hiện gì để nhận biết qua vẻ bề ngoài nhưng có thể di truyền gene bệnh cho đời sau. Hầu hết họ không biết mình mang gene cho đến khi đi xét nghiệm hoặc không may sinh ra con bị bệnh”, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh.

Trung tâm Thalassemia của Viện Huyết học-Truyền máu Trung ương đang trực tiếp theo dõi và điều trị cho hơn 5.000 bệnh nhân trên toàn quốc, chủ yếu đến từ khu vực miền núi phía bắc, Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Phần lớn người bệnh thuộc thể nặng, phải truyền máu và thải sắt định kỳ suốt đời.

Tại Việt Nam, trong những năm qua, Chính phủ và Bộ Y tế đã dành sự quan tâm đến vấn đề thalassemia thông qua việc hoạt động phòng bệnh được đưa vào Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I từ 2021-2025. Một số địa phương cũng đã tích cực triển khai nhiều biện pháp truyền thông, sàng lọc gene bệnh.

Từ năm 2019, bệnh thalassemia đã được đưa vào danh sách các bệnh bắt buộc cần sàng lọc trước sinh. Thêm một bước tiến quan trọng nữa, đó là bệnh thalassemia được xếp đứng hàng đầu trong các bệnh di truyền cần tư vấn, xét nghiệm tiền hôn nhân (theo QĐ số 3472/QĐ-BYT ngày 7/11/2025 của Bộ Y tế Ban hành Hướng dẫn chuyên môn về tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn).

Phát biểu tại buổi lễ, PGS, TS Vũ Đức Bình, Phó viện trưởng Viện Huyết học-Truyền máu Trung ương nhấn mạnh: "Thalassemia là bệnh di truyền lặn phổ biến nhất hiện nay. Người mắc bệnh bị rối loạn sản xuất huyết sắc tố khiến hồng cầu dễ vỡ, dẫn tới thiếu máu mạn tính. Ước tính Việt Nam hiện có khoảng 14 triệu người mang gen bệnh, tương đương hơn 13% dân số. Mỗi năm có khoảng 8.000 trẻ sinh ra mắc thalassemia ở các mức độ khác nhau, trong đó khoảng 2.000 trẻ bị bệnh nặng và khoảng 800 thai nhi bị phù thai không thể chào đời. Đáng lo ngại, căn bệnh này xuất hiện ở cả 54 dân tộc. Một số nhóm dân tộc có tỉ lệ mang gen lên tới 30 - 40%, trong khi người Kinh là 9,8%. Nếu chúng ta không quyết liệt phòng ngừa ngay từ bây giờ, nguy cơ ảnh hưởng tới chất lượng giống nòi trong tương lai sẽ rất lớn", PGS, TS Vũ Đức Bình nhấn mạnh.

Tại buổi lễ, PGS, TS Vũ Đức Bình cũng gửi thông điệp tới các bạn trẻ và các cặp vợ chồng chuẩn bị kết hôn hoặc sinh con: Hãy chủ động sàng lọc gene bệnh trước hôn nhân và trước khi mang thai. Chỉ cần một lần xét nghiệm sàng lọc trước hôn nhân hoặc trước sinh, các bạn đã có thể chủ động bảo vệ con mình, bảo vệ hạnh phúc gia đình và góp phần giảm số trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh.

Bên cạnh lễ mít tinh, chuỗi hoạt động còn có nhiều chương trình đầy ý nghĩa: Chương trình thi viết thư với chủ đề: “Lòng mẹ bao la” và cuộc thi “Người đưa tin giỏi nhất”; tọa đàm “Đem ánh sáng nhân ái - Chạm nỗi niềm không tên”; chiến dịch truyền thông trên màn hình Led toàn quốc...

Cuộc thi viết thư "Lòng mẹ bao la" và “Người đưa tin giỏi nhất” đã thu hút sự tham gia mạnh mẽ với tổng cộng 164 bài dự thi. Các tác phẩm này đến từ 28 tỉnh, thành phố trên khắp cả nước, thể hiện sự lan tỏa rộng khắp của chương trình. Ngoài ra, cuộc thi còn nhận được thư từ thí sinh đang điều trị tại nước ngoài như Ấn Độ. Ban tổ chức đã trao 6 giải cuộc thi viết thư, 6 giải cuộc thi đưa tin và 13 thí sinh đạt giải triển vọng.

Nguồn: Quân đội Nhân dân Việt Nam

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV