Khi “drama” trở thành cỗ máy sinh lời trên mạng xã hội

Khi sự chú ý trở thành nguồn lợi

Tối 5/8/2026, một buổi phát trực tiếp trên mạng xã hội thu hút hơn 2,1 triệu người xem cùng lúc trên TikTok, cùng hàng trăm ngàn người khác trên Facebook và YouTube. Đây là con số hiếm chương trình truyền hình nào trong nước đạt được ở cùng một thời điểm. Tuy nhiên, TikTok sau đó đã khóa buổi livestream này vì vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng.

Đáng chú ý, giữa hàng triệu người theo dõi, nhiều người sẵn sàng gác lại công việc, thậm chí bỏ kế hoạch bán hàng trực tuyến để theo dõi một cuộc tranh cãi.

Điều này được lý giải qua khái niệm “Kinh tế học sự chú ý” (Attention Economy). Từ năm 1971, nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Herbert Simon đã cảnh báo rằng khi thông tin trở nên dư thừa, thứ khan hiếm không còn là thông tin mà là sự chú ý của con người.

Theo ông Võ Đỗ Thắng - Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Athena, cần phân biệt lượt xem tự nhiên với những lượt xem, tương tác được tạo ra bằng các chiêu trò hoặc công nghệ. Để đẩy thông tin lan truyền, có thể có cả đội ngũ cố vấn, xây dựng chiến lược nội dung và sử dụng mạng lưới lượt xem, tương tác, trong đó có thể chứa nhiều tương tác ảo.

Một khi lượng xem đủ lớn, tương tác tăng theo; tương tác tăng lại mở rộng phạm vi tiếp cận, từ đó tiếp tục kéo thêm người xem mới. 

Anh Bữu ViVu - Người sáng tạo nội dung cho rằng trước những thông tin đang “bùng cháy”, “drama” hay “hot”, cần nhìn nhận từ nhiều phía để đánh giá mức độ đáng tin cậy. Theo anh, có thể làm chậm nhưng phải chắc.

Anh Uy Lê - Người sáng tạo nội dung nhấn mạnh trách nhiệm của người làm nội dung trước nhiều góc nhìn của người xem. Việc có trách nhiệm với lời nói của mình sẽ giúp giảm thiểu những tranh cãi không cần thiết.

Đừng để sự phẫn nộ trở thành công cụ kiếm tiền

Từng có thông tin cho rằng thuật toán của các nền tảng mạng xã hội tính các phản ứng cảm xúc mạnh, kể cả sự giận dữ, có giá trị gấp 5 lần một lượt “thích” thông thường. 

Theo Thạc sĩ Nghiêm Phúc Hiếu - Giảng viên ngành Marketing, Khoa Quản trị - Luật, Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu (BVU), trong môn Quản trị khủng hoảng truyền thông, sinh viên được hướng dẫn nhận diện cơ chế tác động, xác định ai đứng đằng sau các nội dung độc hại, ai là người thao túng, từ đó có giải pháp phù hợp cho bản thân, gia đình và xã hội.

PGS.TS. Phạm Thị Kiên - Viện Khoa học Chính trị - Xã hội, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) cho rằng những thông tin mang tính định hình sai lệch có thể đem lại lợi ích kinh tế. Càng nhiều “drama”, tương tác càng cao, quảng cáo càng nhiều và lợi ích kinh tế càng lớn. Bà đề xuất làm rõ vai trò phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời phối hợp với hệ thống ngân hàng để chặn dòng tiền từ các tài khoản ảo.

Trên thực tế, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử đã vận hành cổng thông tin kol.gov.vn, công bố định kỳ “danh sách trắng” và “danh sách đen” nhằm điều hướng dòng tiền quảng cáo, đồng thời khuyến nghị các nhãn hàng cân nhắc cắt hợp tác với những người sáng tạo nội dung vi phạm. 

Trong một môi trường mà sự chú ý có thể trở thành tài sản, mỗi lượt xem, lượt tương tác đều có thể góp phần tạo nên sức lan tỏa của một nội dung. Vì vậy, người dùng cần tỉnh táo để không biến sự phẫn nộ của mình thành công cụ kiếm tiền cho người khác.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9