Khắc phục tình trạng 'cò mồi', trục lợi trong đấu giá tài sản

Phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng, chính sách của Đảng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Dự thảo Luật kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn và khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay trong hoạt động đấu giá tài sản; nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác quản lý nhà nước về đấu giá tài sản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Dự thảo Luật gồm 7 chương, 64 điều.

Về doanh nghiệp đấu giá tài sản, dự thảo Luật quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp đấu giá tài sản trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp đấu giá tài sản được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, có đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.

Về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá, dự thảo Luật chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất và theo quy định của Luật Đất đai.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý trả giá với giá ít nhất bằng với giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi; quy định thủ tục đấu giá rút gọn theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn đối với một số tài sản đấu giá có giá khởi điểm nhỏ hoặc phải xử lý nhanh; bổ sung quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản.

Về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá trong một số trường hợp, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản. Đồng thời, bổ sung chế tài người trúng đấu giá có hành vi vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy thì không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do kết quả đấu giá bị hủy.

Đánh giá tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, đại diện cơ quan thẩm tra, cho biết: Hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước, dự thảo Luật đã bổ sung mức tiền đặt trước đối với quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50%, nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng, mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh; đề nghị bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; làm rõ căn cứ lựa chọn mức từ 20% đến 50% và tiêu chí để lựa chọn mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Về đấu giá trực tuyến, đối với quy định bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục làm rõ cơ sở thực tiễn và khoa học của ngưỡng này; đồng thời nghiên cứu cơ chế phòng ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc xác định giá khởi điểm không phù hợp để né tránh quy định.

Về hủy kết quả đấu giá, hậu quả pháp lý và bảo vệ người mua được tài sản đấu giá ngay tình, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy; cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình. Đồng thời, cần bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá hủy giao kết, hủy bỏ hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá; rà soát sự thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật về dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và pháp luật có liên quan.

Nguồn: TTXVN