Sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số đang mang lại cơ hội chưa từng có cho học sinh, sinh viên trong việc tiếp cận và khai thác nguồn học liệu số phục vụ học tập, nghiên cứu khoa học cũng như rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi ấy lại là yêu cầu cấp thiết về khả năng chọn lọc, đối chiếu và sử dụng thông tin một cách hiệu quả.
Thách thức chọn lọc nguồn tin đáng tin cậy giữa "biển" dữ liệu
Sự phong phú của các nguồn học liệu trực tuyến tạo điều kiện thuận lợi để người học chủ động mở rộng tri thức vượt ra ngoài phạm vi bài giảng trên lớp. Mặc dù vậy, đứng trước lượng thông tin khổng lồ và đa chiều trên môi trường số, việc xác định đâu là nguồn tin chuẩn xác đang trở thành một bài toán không dễ dàng.
Giảng viên hướng dẫn sinh viên thao tác truy cập các Cổng thông tin học liệu số chuẩn xác trong giờ học thực hành
Em Huỳnh Minh Trí - sinh viên Trường Cao đẳng Việt Nam – Hàn Quốc, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: "Nguồn học liệu trực tuyến rất đa dạng, giúp chúng tôi chủ động tìm hiểu kiến thức chuyên ngành. Tuy nhiên, cái khó nhất là làm sao giữa hàng ngàn kết quả tìm kiếm, mình biết cách chọn ra nguồn tham khảo thực sự đáng tin cậy để đối chiếu và đưa vào bài tập".
Kết hợp thư viện truyền thống và học liệu số: Cần tư duy phản biện
Sinh viên Trường Cao đẳng Việt Nam – Hàn Quốc chủ động tra cứu bài giảng, tài liệu chuyên ngành trên hệ thống máy tính
Tại các cơ sở giáo dục hiện nay, không gian học tập đang được đổi mới mạnh mẽ khi các thư viện kết hợp song song giữa nguồn sách in truyền thống và hệ thống học liệu số. Sự chuyển dịch này vừa tạo điều kiện thuận lợi cho công tác nghiên cứu, vừa đặt ra chuẩn mực mới đối với năng lực của người học.
Đa dạng các đầu sách tham khảo mở ra cơ hội tự học nhưng cũng đòi hỏi người đọc phải chọn lọc nguồn uy tín
Đánh giá về vai trò của tư duy chọn lọc trong bối cảnh mới, ông Đỗ Trường Sa Đông Nghi - Phó Trưởng phòng Quản lý Khoa học - Đảm bảo Chất lượng, Trường Cao đẳng Việt Nam - Hàn Quốc, TP. Hồ Chí Minh cho biết việc trang bị cho sinh viên phương pháp đối chiếu, xác minh nguồn gốc tài liệu là ưu tiên hàng đầu trong công tác bảo đảm chất lượng đào tạo.
Không gian thư viện kết hợp nguồn sách in với tra cứu học liệu số giúp người học tiếp cận kiến thức đa dạng
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Cao Thanh Phước - Nguyên Phó Trưởng khoa Thư viện - Thông tin, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Trong môi trường học tập số, khả năng tìm kiếm thông tin phải luôn đi đôi với tư duy phản biện và kỹ năng kiểm chứng. Đây chính là nền tảng cốt lõi giúp học sinh, sinh viên sử dụng học liệu một cách hiệu quả, chủ động ngăn ngừa việc tiếp nhận thông tin sai lệch, từ đó từng bước hình thành năng lực tự học suốt đời".
Sinh viên thảo luận nhóm, rèn luyện tư duy phản biện và kỹ năng kiểm chứng dữ liệu trước khi đưa vào bài tập
Kiểm chứng thông tin không chỉ dừng lại ở việc đọc và chép, mà là một quy trình đòi hỏi người học phải liên tục đặt câu hỏi về nguồn gốc, tính khách quan và bằng chứng của tài liệu. Việc làm chủ kỹ năng này sẽ giúp thế hệ trẻ tự tin làm chủ tri thức và vững vàng hơn trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay.