Hành trình 30 năm bảo tồn động vật quý hiếm Thảo Cầm Viên và mục tiêu tái tạo hệ sinh thái

Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn vừa tổ chức hội thảo "Công tác bảo tồn trĩ sao, hươu vàng tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn - Hành trình 30 năm (1996 - 2026)". Sự kiện nhằm đánh giá kết quả nhân giống nguồn gen quý, đồng thời kiến nghị các cơ quan quản lý tháo gỡ vướng mắc cơ chế để sớm đưa động vật quý hiếm trở lại môi trường tự nhiên.

Hành trình 30 năm bảo tồn động vật quý hiếm Thảo Cầm Viên Sài Gòn

Trải qua 30 năm duy trì qua nhiều thế hệ, quần thể trĩ sao tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn đã phát triển đạt 46 cá thể. Đặc biệt, đối với loài hươu vàng, từ 6 cá thể ban đầu ghi nhận vào năm 1996, đơn vị đã nhân giống và phát triển quần thể lên đến 170 cá thể tính đến năm 2026. Đây là nguồn dữ liệu và mẫu sinh học có giá trị cao trong nghiên cứu sinh sản, quản lý quần thể và bảo vệ nguồn gen đặc hữu.

Ông Nguyễn Thanh Nhựt - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn chia sẻ: "Số lượng trĩ sao ngoài tự nhiên đến nay cũng rất hạn chế, trong khi hươu vàng thì trong tự nhiên cũng đã không còn. Do đó, đây là những con số rất đáng khích lệ đối với đội ngũ cán bộ, nhân viên của Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang làm công tác bảo tồn này".

Giải pháp tái thả tự nhiên và thách thức về di truyền

Mặc dù đạt được kết quả nhân giống khả quan, số liệu thực tế cho thấy các quần thể trĩ sao và hươu vàng ngoài tự nhiên đều suy giảm mạnh. Chính vì vậy, việc phục hồi hai loài này tại Việt Nam là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang đối mặt với nhiều khó khăn như diện tích chuồng trại hạn chế, cơ sở vật chất xuống cấp, áp lực quản lý bầy đàn và nguy cơ đồng huyết.

Ông Nguyễn Thanh Nhựt - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn cho biết thêm: "Hiện nay, Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang cố gắng phối hợp với Vườn quốc gia Bạch Mã để thực hiện tái thả trĩ sao và phối hợp với Vườn quốc gia Cát Tiên tái thả hươu vàng về tự nhiên. Hoạt động này giúp trả các cá thể về đúng điều kiện sinh thái, đồng thời là cách để giãn đàn, tránh rủi ro sinh học đồng huyết và hướng đến phát triển bền vững."

Nghiên cứu di truyền đảm bảo tính thuần chủng trước khi tái thả

Các chuyên gia nhấn mạnh việc phân tích di truyền là bắt buộc trước khi đưa động vật về tự nhiên. Cụ thể là, phân tích gen ty thể từ 5 cá thể hươu vàng tại Thảo Cầm Viên cho thấy chúng có quan hệ gần gũi với quần thể ở tỉnh Kratie (Campuchia), đủ điều kiện xem xét tái thả tại Việt Nam. Bên cạnh đó, đối với trĩ sao, đơn vị tiếp tục phân tích hệ gen và phối hợp trao đổi cá thể với Vườn thú Yokohama (Nhật Bản).

PGS.TS Lê Đức Minh thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) nhận định, phân tích di truyền cho thấy hươu vàng đủ điều kiện tái thả tại Việt Nam, trong khi loài trĩ sao tiếp tục được nghiên cứu hệ gen và trao đổi cá thể với Vườn thú Yokohama để làm phong phú nguồn gen.

Tháo gỡ rào cản pháp lý để hoàn tất quy trình chuyển giao

Đối với dự án bảo tồn trĩ sao, việc tiếp nhận và chăm sóc tại Vườn quốc gia Bạch Mã được đánh giá có tính khả thi cao, đóng góp trực tiếp vào chiến lược phục hồi loài chim trĩ đặc hữu quý hiếm của Việt Nam.

Ông Nguyễn Vũ Linh - Giám đốc Vườn quốc gia Bạch Mã khẳng định: "Việc đưa trĩ sao từ Thảo Cầm Viên về Vườn quốc gia Bạch Mã là việc làm rất nhân văn, đưa một loài trở về quê hương của mình. Chúng tôi đã quy hoạch một khu vực khoảng 15ha dành cho việc cứu hộ, nhân giống và chuẩn bị đào tạo kỹ năng trước khi tái thả".

Nhờ đó, hạ tầng tiếp nhận tại Vườn quốc gia Bạch Mã đã sẵn sàng. Tuy nhiên, công tác chuyển giao hiện vẫn vướng mắc về hồ sơ nguồn gốc và thủ tục pháp lý. Vì vậy, Thảo Cầm Viên Sài Gòn cùng các đơn vị liên quan mong muốn cơ quan quản lý nhà nước sớm hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện thủ tục để quá trình bàn giao diễn ra thuận lợi.