Giữ hồn gốm Việt, mở rộng thị trường

Gốm TP. Hồ Chí Minh: Giữ hồn truyền thống, bắt nhịp xu hướng mới

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP. Hồ Chí Minh không chỉ có thêm dư địa phát triển công nghiệp và dịch vụ mà còn sở hữu một trong những trung tâm sản xuất gốm lớn nhất cả nước với lịch sử hàng trăm năm. Đây là lợi thế quan trọng để thành phố phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và du lịch làng nghề. Trước sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, nghề gốm truyền thống cũng đang từng bước chuyển mình. Thay vì chỉ sản xuất các sản phẩm phục vụ sinh hoạt như trước đây, nhiều cơ sở đã chủ động kết hợp giữa kỹ thuật thủ công, thiết kế hiện đại và giá trị văn hóa để tạo nên những sản phẩm có tính ứng dụng cao, phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tại các làng nghề gốm lâu đời của thành phố, những chiếc lu, khạp mang màu đất mộc mạc vẫn được gìn giữ, nhưng đã có nhiều thay đổi về kiểu dáng và họa tiết. Nếu trước đây các sản phẩm chủ yếu có bề mặt trơn, phục vụ nhu cầu chứa nước hay bảo quản nông sản thì nay được trang trí thêm hoa văn rồng, phượng cùng nhiều chi tiết tinh xảo hơn để đáp ứng thị hiếu mới.

Theo ông Bùi Văn Giang - chủ lò lu Đại Hưng, điều quan trọng nhất là dù thay đổi về hình thức, sản phẩm vẫn giữ nguyên bản sắc của làng nghề. Màu da lươn đặc trưng vẫn được tạo nên hoàn toàn từ đất tự nhiên, không sử dụng hóa chất hay men công nghiệp. Chính yếu tố thủ công và nguyên liệu tự nhiên đã giúp các sản phẩm gốm truyền thống giữ được sức hút riêng trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm thân thiện với môi trường và an toàn cho sức khỏe.

Kết hợp sáng tạo để nâng tầm giá trị làng nghề

Không chỉ bảo tồn những giá trị vốn có, nhiều nghệ nhân và doanh nghiệp trẻ đang mang đến diện mạo mới cho gốm TP. Hồ Chí Minh bằng cách kết hợp giữa truyền thống và sáng tạo. Từ những vật dụng quen thuộc trong đời sống, các sản phẩm gốm được thiết kế thành đồ trang trí nội thất, quà lưu niệm, đồ dùng nhà hàng, khách sạn hay các sản phẩm phục vụ phong cách sống hiện đại.

Anh Huỳnh Xuân Huỳnh - nhà sáng lập thương hiệu Nắng Ceramics, cho biết định hướng của đơn vị là đưa những yếu tố hiện đại vào sản phẩm truyền thống nhưng vẫn giữ nguyên màu đất, màu men và tinh thần của nghề gốm thủ công. Thay vì chỉ sản xuất tô, chén hay thố theo kiểu truyền thống, cơ sở còn phát triển các sản phẩm như chén đánh matcha, bộ dụng cụ pha trà, đồ trang trí và nhiều mẫu thiết kế phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới. Hiện mỗi tháng, thương hiệu cung ứng từ 500 đến 2.000 sản phẩm cho các cửa hàng lưu niệm, nhà hàng, khách sạn và nhiều đối tác trong nước.

Theo ông Lê Bá Ngọc - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu Hàng thủ công Việt Nam, các doanh nghiệp gốm TP. Hồ Chí Minh đang thể hiện sự năng động trong việc tiếp cận thị trường quốc tế. Sản phẩm gốm của thành phố không chỉ xuất hiện tại nhiều quốc gia mà còn có mặt trong các trung tâm phân phối đồ gia dụng lớn tại Mỹ và Australia. Điều đó cho thấy sức lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của gốm TP. Hồ Chí Minh trên thị trường toàn cầu.

Để tiếp tục phát huy lợi thế này, ngành nông nghiệp TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng hệ thống tiêu chí nhằm bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống theo hướng bền vững. Theo ông Vũ Ngọc Đăng - Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, thành phố sẽ phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương để xác định các tiêu chí về văn hóa, kinh tế và xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người dân thấy rõ lợi ích khi tham gia gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.

Trong định hướng lâu dài, TP. Hồ Chí Minh kỳ vọng đưa nghề gốm trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới thành phố thủ công sáng tạo, gắn với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo. Khi giá trị truyền thống được kết hợp với thiết kế hiện đại, nhu cầu của thị trường và các hoạt động trải nghiệm du lịch, sản phẩm gốm không chỉ được bảo tồn mà còn tạo thêm giá trị kinh tế, mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV