Giờ thứ 25: Từ bài tập giảng đường đến Huy chương Bạc toàn quốc

"Giờ thứ 25" - Đề tài nhiều thách thức về nghề pháp y

"Giờ thứ 25" là phóng sự do Đoàn phim Thanh Niên Xung Phong thực hiện.

Đoàn phim gồm các sinh viên lớp K22 Báo chí Chất lượng cao 1, Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh.

Tác phẩm ra đời trong khuôn khổ học phần Phim tài liệu. Năm 2025, phim giành giải Nhì thể loại phim tài liệu tại Liên hoan phim Sinh viên Nhân văn. 

Đến năm 2026, tác phẩm tiếp tục nhận Huy chương Bạc ở hạng mục phóng sự tại Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh Công an nhân dân toàn quốc lần thứ XV.

Ban đầu, nhóm không đặt mục tiêu đoạt giải. Các thành viên muốn tìm một đề tài khác biệt, có chiều sâu và để lại dấu ấn trong những năm tháng sinh viên. 

Sau nhiều lần cân nhắc, nhóm quyết định tiếp cận lực lượng pháp y tại Đăk Lăk. Đây là lĩnh vực đặc thù. Những dấu vết còn lại sau cái chết có thể góp phần làm sáng tỏ nguyên nhân tử vong và các tình tiết liên quan.

Tên gọi "Giờ thứ 25" gợi ra khoảng thời gian nằm ngoài nhịp sống thông thường. Khi sự sống đã dừng lại, công việc của những người làm pháp y vẫn tiếp tục. Họ quan sát, phân tích và đối chiếu từng dấu vết. Một chi tiết nhỏ cũng có thể góp phần tìm ra sự thật.

Thông qua câu chuyện về Thượng úy, bác sĩ pháp y Nguyễn Đình Thi, phóng sự đưa người xem đến gần hơn với công việc thầm lặng của người làm nghề. Tác phẩm cũng phản ánh những áp lực ít được biết đến trong lĩnh vực này.

Để ghi hình chân thực, nhóm phải chuẩn bị kỹ lưỡng. Các thành viên tìm hiểu điều kiện tác nghiệp, hoàn tất thủ tục và phối hợp với những người trực tiếp làm nghề.

Điều khiến tôi xúc động không chỉ là sự dấn thân của các em, mà còn là nỗ lực tìm kiếm một ngôn ngữ hình ảnh riêng cho đề tài.

Nhà báo Minh Diệu

Nhà báo, biên kịch Minh Diệu là giảng viên hướng dẫn học phần. Bà đánh giá đây là đề tài khó, ngay cả với người đã có kinh nghiệm. Theo bà, điều đáng ghi nhận không chỉ là sự táo bạo khi chọn chủ đề. Đó còn là nỗ lực tìm kiếm phương thức kể chuyện phù hợp.

Giờ thứ 25: Hơn ba tuần tác nghiệp và những lần thay đổi kịch bản

Đạo diễn Đinh Đỗ Ngọc Hà, 22 tuổi, cho biết nhóm không thể hiểu toàn diện nghề pháp y chỉ qua tư liệu. Các thành viên phải trực tiếp quan sát và kiên nhẫn chờ đợi. Từ đó, nhóm tìm ra những chi tiết có ý nghĩa để tổ chức thành mạch kể chuyện.

Muốn dựng nên một bức tranh bao quát nhất về nghề pháp y bằng hình ảnh, nhóm không thể chỉ dựa vào những tư liệu đọc được hay hình dung từ bên ngoài.

Đạo diễn Đinh Đỗ Ngọc Hà

Hơn ba tuần thực hiện "Giờ thứ 25" không diễn ra theo một kịch bản cố định. Những tình huống thực tế liên tục buộc nhóm điều chỉnh kế hoạch. Có cảnh quay không đạt yêu cầu. Một số chi tiết tưởng quan trọng nhưng lại chưa phù hợp với tổng thể. Vì thế, kịch bản nhiều lần được sửa ngay trong quá trình ghi hình.

Hồ Thị Thảo Tú, 22 tuổi, là biên kịch của tác phẩm. Tú cho biết mỗi lần điều chỉnh đều ảnh hưởng đến cấu trúc nội dung, cách tiếp cận nhân vật và kế hoạch tác nghiệp. Nhóm phải giữ mạch kể chuyện, đồng thời tránh áp đặt thực tế vào những gì đã viết trước đó.

Quá trình này cũng đặt ra yêu cầu về cách sử dụng hình ảnh. Những không gian gắn với cái chết có thể tạo tác động thị giác mạnh. Tuy nhiên, không phải hình ảnh gây sốc nào cũng giúp câu chuyện tốt hơn.

Đoàn phim phải cân nhắc giữa tính chân thực và hiệu quả truyền tải. Nhóm cũng cần tôn trọng nạn nhân, thân nhân cùng những người đang thực hiện nhiệm vụ.

Dấn thân không đồng nghĩa với bất chấp. Tiếp cận được một hình ảnh khó cũng không có nghĩa hình ảnh ấy nhất thiết phải xuất hiện. Giá trị của khuôn hình nằm ở ý nghĩa đóng góp cho câu chuyện. Điều đó quan trọng hơn mức độ hiếm gặp hay gây ấn tượng.

Áp lực tiến độ và khác biệt quan điểm khiến các thành viên có lúc tranh luận căng thẳng. Thậm chí, đã có thời điểm một thành viên bật khóc. Tuy nhiên, những va chạm ấy cũng buộc cả nhóm học cách phối hợp. Các thành viên phải chấp nhận thay đổi và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Đỗ Kim Anh, 22 tuổi, thành viên đoàn phim, cho biết trải nghiệm làm "Giờ thứ 25" khác xa việc hoàn thành một bài tập thông thường. Nhóm phải đối diện với những giới hạn của thực tế và tìm phương án phù hợp. Các thành viên cũng học cách chấp nhận rằng câu chuyện không phải lúc nào cũng diễn ra theo dự tính.

Giờ thứ 25: Để hình ảnh tự kể câu chuyện

Một lựa chọn đáng chú ý của "Giờ thứ 25" là tiết chế lời bình. Hình ảnh đảm nhận phần lớn nhiệm vụ kể chuyện. Cách làm này đòi hỏi người thực hiện phải quan sát kỹ và lựa chọn khuôn hình có chủ đích. Các chi tiết cũng cần được tổ chức hợp lý để người xem theo dõi, cảm nhận câu chuyện mà không cần liên tục được giải thích.

Khi lời bình được tiết chế, hình ảnh phải tự chứng minh giá trị; khi không thể dựa vào những câu giải thích có sẵn, người làm phim phải quan sát kỹ hơn và tin vào khả năng kể chuyện của những gì mình ghi nhận được.

Nhà báo Minh Diệu

Nhà báo, biên kịch Minh Diệu cho biết bà bất ngờ khi xem phiên bản đầu tiên của tác phẩm. Bà ấn tượng với những cú máy táo bạo và quá trình bám sát công việc của lực lượng pháp y. Bà cũng ghi nhận nỗ lực ghi hình trong môi trường tác nghiệp nhiều áp lực.

Theo bà, khi lời bình được tiết chế, hình ảnh phải tự chứng minh giá trị. Người làm phim không thể chỉ dựa vào những câu giải thích có sẵn. Thay vào đó, họ phải quan sát kỹ và tin vào khả năng kể chuyện của những gì đã ghi nhận.

Từ một bài tập trên giảng đường, "Giờ thứ 25" trở thành cơ hội để nhóm sinh viên vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Quá trình sản xuất giúp các thành viên rèn luyện kỹ năng làm phóng sự truyền hình. Huy chương Bạc toàn quốc là sự ghi nhận cho nỗ lực ấy. Thành tích cũng cho thấy ý nghĩa của việc tạo điều kiện để người học thử sức với đề tài khó và tiếp cận môi trường nghề nghiệp.