Gìn giữ nghệ thuật truyền thống qua từng thế hệ

Câu lạc bộ cộng đồng góp phần gìn giữ di sản

Đờn ca tài tử Nam Bộ là một trong những loại hình nghệ thuật tiêu biểu của vùng đất phương Nam, được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013 và được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bên cạnh việc ghi nhận giá trị di sản, duy trì hoạt động thực hành tại cộng đồng là yếu tố quan trọng để những làn điệu truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống. Tại phường Phú Nhuận, Câu lạc bộ Đờn ca tài tử thiếu nhi đã hoạt động hơn 10 năm, tạo môi trường để các em nhỏ học tập, rèn luyện và tiếp nối nghệ thuật truyền thống.

Nghệ sĩ Thanh Long - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đờn ca tài tử thiếu nhi phường Phú Nhuận, cho biết các học viên từ lớp 1 đến lớp 9 được tiếp cận Đờn ca tài tử và nghệ thuật cải lương. Đồng thời, câu lạc bộ lồng ghép những câu chuyện về nhân vật lịch sử như Triệu Thị Trinh, Trần Quốc Toản vào các bài ca, lời thoại, giúp thiếu nhi hiểu thêm về lịch sử và giá trị của nghệ thuật dân tộc.

Em Võ Ngọc Minh Khuê - Học viên tại phường Phú Nhuận, đã theo học cải lương được 4 năm. Qua việc hóa thân thành nhân vật Triệu Thị Trinh, em cảm nhận tinh thần yêu nước và mong muốn góp phần đưa cải lương đến gần hơn với công chúng.

Đưa nghệ thuật truyền thống đến gần thế hệ trẻ

Không chỉ có Đờn ca tài tử và cải lương, các hoạt động câu lạc bộ tại TP. Hồ Chí Minh còn tạo điều kiện để thiếu nhi tiếp cận những loại hình nghệ thuật từ các vùng miền khác nhau.

Tại các địa phương, dân ca quan họ cũng được truyền dạy cho học viên nhỏ tuổi. Em Phạm Nguyễn Thị Thiên Hương - Học viên tại phường Bình Hưng Hòa, cho biết đã học hát quan họ được 2 tháng. Trong khi đó, em Trương Gia Minh - Học viên tại phường An Nhơn Tây, nhận xét loại hình nghệ thuật này có những điểm khó với lứa tuổi của mình, nhưng sẽ dễ tiếp cận hơn khi có niềm yêu thích.

Qua những trải nghiệm trực tiếp, các em có cơ hội làm quen với làn điệu, cách thể hiện và đặc trưng của từng loại hình nghệ thuật. Việc học tập, luyện tập và biểu diễn trong môi trường câu lạc bộ cũng góp phần nuôi dưỡng sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với di sản văn hóa.

Bên cạnh đó, sự đa dạng của các câu lạc bộ cho thấy hoạt động bảo tồn tại cộng đồng không chỉ hướng đến một loại hình nghệ thuật riêng lẻ, mà còn góp phần duy trì những sắc thái văn hóa khác nhau trong đời sống đô thị.

Cần điều kiện để duy trì hoạt động bảo tồn di sản

Từ thực tế hoạt động tại cơ sở, tâm huyết của nghệ nhân, nghệ sĩ là yếu tố quan trọng nhưng chưa đủ để bảo đảm các câu lạc bộ duy trì sinh hoạt lâu dài. Không gian tập luyện, địa điểm biểu diễn và điều kiện tổ chức hoạt động cũng cần được quan tâm.

Ông Trần Minh Thảo - Chủ nhiệm Câu lạc bộ thiếu nhi phường Phú Nhuận, cho biết địa phương có các câu lạc bộ Đờn ca tài tử thiếu nhi, Đờn ca tài tử người lớn, dân ca, quan họ và thơ ca. Theo ông, để duy trì hoạt động định kỳ, các câu lạc bộ cần có nơi tập luyện, biểu diễn cùng hệ thống âm thanh, ánh sáng phù hợp.

Đồng thời, ông đề cập đến đề án hỗ trợ các câu lạc bộ phường, xã do Sở trình Hội đồng nhân dân, kỳ vọng tạo thêm điều kiện cho hoạt động văn hóa tại cơ sở. Nội dung cụ thể và tình trạng triển khai đề án cần được xác minh trước khi công bố chi tiết.

Về lâu dài, việc kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ với trường học và các câu lạc bộ có thể mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật truyền thống cho học sinh. Khi người thực hành di sản có điều kiện truyền dạy, còn người trẻ có môi trường học tập và trải nghiệm, các giá trị văn hóa sẽ có thêm cơ hội được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Bảo tồn di sản văn hóa vì vậy không chỉ là gìn giữ những giá trị đã được ghi nhận, mà còn là duy trì hoạt động thực hành trong đời sống cộng đồng. Từ những câu lạc bộ tại địa phương, việc tạo điều kiện về không gian, tổ chức và nguồn lực sẽ góp phần giúp nghệ thuật truyền thống tiếp tục được trao truyền và phát huy tại TP. Hồ Chí Minh.