Khi thẩm quyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất được đưa gần hơn về cơ sở, hiệu quả giải phóng mặt bằng phụ thuộc lớn vào khả năng nắm từng trường hợp cụ thể. Tại TP. Hồ Chí Minh, cách làm đang được áp dụng ở một số dự án trọng điểm là đối thoại trực tiếp, phân loại vướng mắc và hỗ trợ người dân ngay từ địa bàn.
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 là một trong những công trình trọng điểm đang được TP. Hồ Chí Minh tập trung tháo gỡ các vướng mắc về mặt bằng
Giải phóng mặt bằng Quốc lộ 13: Đi từng hộ, xử lý từng vướng mắc
Tại Khu phố 10, phường Hiệp Bình, toàn bộ 19 hộ chịu ảnh hưởng bởi dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 đã đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Quốc lộ 13 hiện là trục giao thông quan trọng kết nối khu vực phía Đông Bắc TP. Hồ Chí Minh, nơi nhu cầu mở rộng hạ tầng ngày càng cấp thiết
Đáng chú ý, quá trình vận động không dừng ở việc giải thích chính sách bồi thường. Tổ công tác tại khu phố còn tìm hiểu nhu cầu nơi ở, địa điểm thuê nhà và nơi kinh doanh tạm thời cho những hộ phải di dời.
Giải phóng mặt bằng được chia nhóm theo lý do chưa đồng thuận
Trên toàn tuyến Quốc lộ 13 qua phường Hiệp Bình, dự án dài 5,9 km và ảnh hưởng 1.041 hộ dân; đến nay 683 hộ đã bàn giao mặt bằng, đạt 66%.
Sau khi các hộ dân bàn giao, nhiều khu vực thuộc phạm vi dự án đã được tháo dỡ, tạo quỹ mặt bằng phục vụ thi công
Về diện tích, 35,51 ha đã được bàn giao cho chủ đầu tư, tương đương 83,4%.
Đảng ủy phường đã thành lập ban chỉ đạo và tổ chức 10 đoàn đến từng hộ để tuyên truyền, giải thích chính sách và ghi nhận các vướng mắc.
Mặt bằng được bàn giao đến đâu, các đơn vị thi công có thêm điều kiện triển khai công việc đến đó, góp phần hạn chế tình trạng công trình bị ngắt quãng
Trong khi đó, hơn 300 hộ còn lại được phân loại theo từng nguyên nhân để lựa chọn cách vận động, xử lý phù hợp. Với những trường hợp còn thắc mắc về loại đất và phương án bồi thường, phường phối hợp cơ quan chuyên môn để giải thích cụ thể hồ sơ cho người dân.
Bờ Bắc Kênh Đôi tiến sát hoàn tất bàn giao mặt bằng
Tại phường Phú Định, dự án bờ Bắc Kênh Đôi có 804 trường hợp bị ảnh hưởng và tỷ lệ bàn giao mặt bằng đã đạt 99%. Hiện địa bàn còn 5 trường hợp chưa hoàn tất bàn giao.
Dự án bờ Bắc Kênh Đôi đang từng bước định hình trên địa bàn, trong bối cảnh tỷ lệ bàn giao mặt bằng tại phường Phú Định đã đạt mức cao
Tuy nhiên, thay vì áp dụng một cách xử lý chung, chính quyền địa phương xác định nguyên nhân riêng của từng hộ, từ chưa đồng thuận chính sách bồi thường đến vướng mắc trong xác minh hồ sơ pháp lý.
Giải phóng mặt bằng gắn với hỗ trợ hồ sơ cho người dân
Đặc biệt, phường chủ động phối hợp thu thập và xác minh hồ sơ thay vì để người dân tự tìm kiếm giấy tờ pháp lý liên quan đến quyền lợi của mình.
Các hạng mục xây dựng ven Kênh Đôi được triển khai trên phần diện tích đã giải phóng mặt bằng, mở ra diện mạo mới cho khu vực hai bên kênh
Các trường hợp còn lại về cơ bản đã hoàn thiện hồ sơ và được địa phương dự kiến tiếp tục xử lý trong tháng 10.
Từ vận động đến hỗ trợ ổn định đời sống sau bàn giao
Điểm chung tại Hiệp Bình và Phú Định là vai trò của cơ sở được mở rộng từ tuyên truyền sang xử lý vấn đề cụ thể của từng hộ. Do đó, câu chuyện giải phóng mặt bằng không chỉ nằm ở việc người dân có đồng thuận với phương án bồi thường hay không, mà còn ở khả năng giải thích hồ sơ, hỗ trợ chỗ ở và giảm gián đoạn sinh kế.
Công trường được tổ chức ngay trên phần đất đã bàn giao, cho thấy giải phóng mặt bằng là một trong những điều kiện quyết định để dự án chuyển từ hồ sơ sang thi công thực tế
Đồng thời, việc phân loại từng nguyên nhân giúp chính quyền tránh cách vận động đại trà. Khi những câu hỏi về đất đai, hồ sơ hoặc cuộc sống sau di dời được xử lý ngay từ cơ sở, quá trình bàn giao mặt bằng có thêm điều kiện để rút ngắn và hạn chế phát sinh vướng mắc kéo dài.