Đoàn công tác Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản thành phố Đồng Nai do ông Nguyễn Minh Hải - Phó Chi cục trưởng, làm trưởng đoàn vừa tới Hà Nội để tìm hiểu và học hỏi kinh nghiệm triển khai mô hình thí điểm phòng, chống bệnh dại thông qua hỗ trợ các chủ cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo chuyển đổi sinh kế. Cách làm của Hà Nội tiếp cận theo hướng Một sức khỏe: xử lý nguy cơ lây truyền bệnh dại ngay từ nguồn lây, đồng thời bảo đảm sinh kế cho người dân, góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030.
Phòng, chống bệnh dại từ nguồn lây
Bệnh dại là bệnh truyền lây giữa động vật và người, khi phát bệnh thì gần như tử vong 100%, và chó là nguồn lây chủ yếu. Hoạt động thu gom, vận chuyển, giết mổ và kinh doanh chó, mèo không rõ nguồn gốc, chưa được tiêm phòng làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, trong đó người trực tiếp buôn bán, giết mổ, kinh doanh thịt chó mèo là nhóm phơi nhiễm cao. Vì vậy, hỗ trợ các cơ sở chuyển đổi sinh kế từ hoạt động này góp phần cắt giảm nguy cơ nguồn lây nhiễm, thay vì chỉ xử lý khi đã có các ổ dịch.

Ông Nguyễn Minh Hải - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản thành phố Đồng Nai, trưởng đoàn công tác ra tìm hiểu học tập mô hình tại Hà Nội
Dự án "Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo tại 14 phường ở Hà Nội" được UBND Thành phố phê duyệt ngày 24/7/2025, do Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y triển khai, với sự đồng hành và hỗ trợ kỹ thuật của đối tác quốc tế Soi Dog Foundation và doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi Hành vi hướng tới Phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam). Mô hình được thiết kế theo cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health), kết nối ba trụ cột: Sức khỏe con người: giảm phơi nhiễm cho người giết mổ, chế biến và cộng đồng; nâng cao hiểu biết về phòng bệnh, xử lý vết thương và tiêm phòng sau phơi nhiễm. Sức khỏe động vật: tăng tỷ lệ tiêm phòng dại cho chó, mèo; quản lý chặt chẽ hoạt động vận chuyển, giết mổ; từng bước nâng cao phúc lợi động vật đồng hành. Cộng đồng và môi trường sống: giảm điểm giết mổ không bảo đảm vệ sinh, nâng cao an toàn thực phẩm, giúp người dân có sinh kế ổn định, văn minh hơn.
Mô hình được vận hành nhờ sự phối hợp liên ngành giữa thú y, y tế, công an, quản lý thị trường, chính quyền cấp xã, phường và chính cộng đồng dân cư.

ThS. Bùi Thị Duyên - Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua cách tiếp cận One Health và chuyển đổi sinh kế cho các cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo tại Hà Nội
Chuyển đổi sinh kế để người dân không quay lại nghề cũ
Điểm cốt lõi mà Hà Nội chia sẻ với Đồng Nai là sự kết hợp giữa quản lý nhà nước và hỗ trợ người dân. Các chủ cơ sở được vận động tự nguyện dừng kinh doanh, sau đó được đồng hành theo ba bước: đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và kết nối thị trường. Người dân được tôn trọng và lựa chọn nghề phù hợp với điều kiện của gia đình, nhờ đó việc chuyển đổi bền vững hơn.
Sau hơn 1 năm triển khai tại 14 phường, 28 cơ sở đã dừng hoạt động kinh doanh thịt chó, mèo, 25 hộ đăng ký tham gia chuyển đổi sinh kế, và phường Giảng Võ trở thành phường đầu tiên không còn hoạt động này. Chuyển đổi nghề là quá trình lâu dài, cần sự kiên trì của chính quyền cơ sở và quyết tâm của chính người dân.

Ông Nguyễn Đình Đăng - Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, đang chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình phòng, chống bệnh dại thông qua chuyển đổi sinh kế tại Hà Nội
Đoàn đã đến thăm một số cơ sở đã chuyển sang sinh kế mới, lắng nghe chủ hộ chia sẻ về quyết định thay đổi và cuộc sống hiện tại. Từ những cơ sở từng giết mổ, kinh doanh thịt chó, mèo, các hộ nay đã chuyển sang kinh doanh bi-a, đồ uống, buôn bán nhỏ, bán hàng trực tuyến... Câu chuyện của các chủ hộ cho thấy quyết định rời bỏ nghề cũ không dễ dàng: đó là nghề gắn bó nhiều năm, là nguồn thu nhập chính của cả gia đình. Điều giúp họ vượt qua là sự kiên trì vận động của chính quyền cơ sở, cán bộ Dự án và sự đồng hành trong học nghề, khởi nghiệp và mong muốn có một công việc an toàn hơn cho bản thân, văn minh hơn cho con cháu. Những chia sẻ này giúp đoàn hiểu rằng chuyển đổi sinh kế không chỉ là thay đổi công việc, mà là thay đổi hành vi, được bồi đắp từ niềm tin giữa người dân và chính quyền.
Chia sẻ để cùng hướng tới mục tiêu chung
Ông Ngô Đình Loát - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cho biết: "Mô hình của Hà Nội vẫn đang trong giai đoạn thí điểm, còn nhiều việc phải làm. Điều chúng tôi có thể chia sẻ nhiều nhất là những bài học từ thực tế, kể cả những việc chưa làm được. Phòng, chống bệnh dại bền vững phải bắt đầu từ nguồn lây, trong đó hoạt động giết mổ, buôn bán thịt chó mèo không rõ nguồn gốc, không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y… là một mối nguy rất lớn làm lây lan nguồn bệnh dại, muốn người giết mổ, kinh doanh thịt chó mèo chuyển đổi sang các ngành kinh tế khác thì phải đồng hành cùng người dân để họ có sinh kế mới".

Ông Nguyễn Minh Hải - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản thành phố Đồng Nai, chia sẻ: "Chúng tôi ra Hà Nội lần này với tinh thần đi học. Chúng tôi đánh giá cao cách tiếp cận theo hướng Một sức khỏe của Dự án ở Hà Nội, đặt người dân ở vị trí trung tâm, kết hợp chặt chẽ giữa phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế. Tôi đã trực tiếp đi thực tế, hỏi chuyện các hộ đã chuyển đổi. Họ đều nói đồng thuận và ủng hộ chủ trương bằng chính việc chuyển đổi của gia đình mình. Điều đó khiến chúng tôi rất yên tâm. Những kinh nghiệm này sẽ được Đồng Nai nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương".
Chuyến công tác thể hiện tinh thần chủ động của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y thành phố Đồng Nai trong phòng, chống bệnh dại, khi trực tiếp tìm hiểu thực tiễn từ mô hình tại Thủ đô để rút ngắn lộ trình triển khai tại địa phương. Lựa chọn này cũng cho thấy cách tiếp cận kiểm soát dịch bệnh từ nguồn gắn với chuyển đổi sinh kế đang phát huy hiệu quả rõ nét và nhận được sự quan tâm của nhiều tỉnh, thành, cùng hướng tới mục tiêu không còn người tử vong vì bệnh dại tại Việt Nam vào năm 2030.