Đề xuất tăng lương cơ sở từ 1/7: Hướng tới cải cách tiền lương

Tăng lương cơ sở từ 1/7/2026

Tại Điều 2, Dự thảo đề nghị áp dụng điều chỉnh mức lương cơ sở với các đối tượng sau: 1. Người hưởng lương, phụ cấp áp dụng mức lương cơ sở quy định tại Nghị định này, bao gồm: a) Cán bộ, công chức từ Trung ương đến cấp xã quy định tại Điều 1 Luật Cán bộ, công chức; b) Viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập quy định tại Điều 1 Luật Viên chức; c) Người làm các công việc theo chế độ hợp đồng lao động quy định tại Nghị định số 111/2022/NĐ-CP ngày 30/12/2022 của Chính phủ về hợp đồng đối với một số loại công việc trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc trường hợp được áp dụng hoặc có thỏa thuận trong hợp đồng lao động áp dụng xếp lương theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; d) Người làm việc trong chỉ tiêu biên chế tại các hội được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động theo quy định tại Nghị định số 126/2024/NĐCP ngày 08/10/2024 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội; đ) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng và lao động hợp đồng thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; e) Sĩ quan, hạ sĩ quan hưởng lương, công nhân công an và lao động hợp đồng thuộc Công an nhân dân; g) Người làm việc trong tổ chức cơ yếu; h) Hạ sĩ quan và binh sĩ thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; hạ sĩ quan và chiến sĩ nghĩa vụ thuộc Công an nhân dân. Người hưởng lương quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và g nêu trên (không bao gồm đối tượng hưởng phụ cấp, sinh hoạt phí) thuộc đối tượng áp dụng chế độ tiền thưởng.

Theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP ngày 30-6-2024 của Chính phủ quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang từ ngày 1-7-2024, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng. Như vậy, đề xuất này nếu được thông qua, mức lương cơ sở sẽ tăng 190.000 đồng so với hiện hành.

Mức đề xuất 8% là sự cố gắng lớn của Nhà nước

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri tại tỉnh Lào Cai mới đây, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã thông tin, trao đổi với cử tri về lộ trình cải cách tiền lương, cải cách thủ tục hành chính và một số vấn đề phát triển kinh tế - xã hội được cử tri quan tâm. Theo Phó Thủ tướng, nếu tiếp tục cải cách, tinh gọn tổ chức bộ máy, đồng thời đổi mới mô hình tăng trưởng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức cao hơn, nguồn thu ngân sách sẽ được cải thiện, tạo điều kiện cho cải cách tiền lương trong thời gian tới. Vì vậy, việc điều chỉnh tiền lương thời gian qua được thực hiện theo lộ trình thận trọng, từng bước, chắc chắn, hiệu quả và phù hợp với khả năng của nền kinh tế.

Theo luật sư Bùi Đình Ứng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), mức tăng như đề xuất vẫn là thấp trong bối cảnh giá cả, mức sống tăng cao như hiện nay. Hiện nay, mức trượt giá quá nhiều so với mức tăng đề xuất, thậm chí chỉ cần nghe thông tin lương có thể tăng thời gian tới là giá cả tiêu dùng đã “đi trước”. Trong khi người lao động, công chức, viên chức sống bằng nguồn lương thì việc tăng 8% (ví dụ 10 triệu đồng tăng thêm được 800.000 đồng) là thấp.

Theo PGS Nguyễn Thị Lan Hương, cần sớm bỏ mức lương cơ sở để trả lương theo vị trí việc làm. Ví dụ, mức lương đối với người học xong đại học phải ở mức 10 triệu đồng và được điều chỉnh theo nguyên tắc đánh giá năng lực của cá nhân, hiệu quả công việc và vị trí việc làm. Trong đó, nguyên tắc đánh giá về vị trí việc làm chiếm 80%. Trong quá trình xây dựng vị trí việc làm, không được tuyệt đối hóa, không phải cái gì cũng theo vị trí việc làm, nhất là khu vực công.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, việc đề xuất tăng lương cơ sở là tín hiệu vui vì Nhà nước tiếp tục quan tâm hơn nữa tới những người làm công ăn lương. Ông cho rằng, ở chiều ngược lại, với những người hưởng lương, chắc chắn chưa đảm bảo được sự kỳ vọng của họ; nhưng người hưởng lương cũng cần chia sẻ với Nhà nước, vì ngân sách còn nhiều khó khăn, còn những nhiệm vụ khác.

Trong khi đó, PGS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội (Bộ LĐTB-XH, nay là Bộ Nội vụ) cho rằng, với mức lương cơ sở đề xuất tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng thì mức lương thấp nhất bậc đại học sau ra trường là khoảng 5,9 triệu. Mức lương này vẫn thấp hơn mức lương của thị trường (mức lương thị trường khoảng 10 triệu đồng/tháng cho người tốt nghiệp đại học). Do đó, dù lương cơ sở tăng, nhưng vẫn “đuối” hơn mức lương của thị trường, trong khi nguyên tắc tăng lương phải bảo đảm ít nhất bằng mức lương thị trường.