Có những người thầy chờ học trò mở lời

(HTV) - Có những học viên mất nhiều buổi mới dám nói một câu tiếng Anh trọn vẹn. Có những người thầy chọn kiên nhẫn chờ, thay vì đưa sẵn bài mẫu. Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, câu chuyện từ một lớp học ngoại ngữ ở TP Hồ Chí Minh gợi lại câu hỏi cũ: học để làm gì?

Có những học viên bước vào lớp tiếng Anh với vốn từ vựng, ngữ pháp không đến nỗi tệ, nhưng mỗi lần được hỏi chỉ đáp vài từ. Một giáo viên IELTS Speaking của Vietop English nhớ về một học viên như thế. Thầy cô không ngắt lời để sửa từng lỗi, không đòi một câu nói đúng ngay. Họ hỏi những câu nhỏ, chọn chủ đề gần gũi, cho luyện theo cặp, rồi chờ.

Bước ngoặt đến khi bạn ấy chủ động tham gia hoạt động nhóm và nhận ra mình vẫn giao tiếp được dù chưa nói hoàn toàn chính xác. Bao lâu thì một người dám mở lời? Không có con số chung. "Có bạn bắt đầu tham gia ngay trong buổi đầu tiên khi được luyện tập với một người bạn, nhưng cũng có bạn cần nhiều buổi để xây dựng sự tự tin", giáo viên này nói.

Nghề dạy học nhiều khi là vậy: Phần việc quan trọng nhất lại diễn ra trong những khoảng chờ không ai nhìn thấy.

Những điều điểm số không đo được

Năm nay, Ngày Nhà giáo Việt Nam tròn 44 năm (20/11/1982 – 20/11/2026). Khái niệm "người thầy" giờ rộng hơn trước: ngoài trường học còn có những người đứng lớp ở trung tâm ngoại ngữ, nơi học viên thường đến với một mục tiêu rất cụ thể là band điểm IELTS.

Áp lực ấy có thật. Chị Lê Thị Thanh Lan học IELTS vì đó là "tấm vé" để xét tuyển đại học và mở rộng cơ hội việc làm. Chị đã đạt IELTS 7.5. Nhưng điều chị nhớ nhất lại là buổi Reading đầu tiên, khi thầy Hiếu giúp chị, lúc ấy là học viên mới, bắt nhịp với lớp. "Thầy không dạy theo kiểu nhồi nhét mà liên tục đặt câu hỏi gợi mở, quan sát tốc độ tiếp thu của mình để điều chỉnh nhịp độ bài giảng", chị Lan kể. Hết giờ học, các chị nhân viên chi nhánh còn ân cần hỏi thăm trải nghiệm của chị.

Giờ đây, chị Lan dùng tiếng Anh để trao đổi với giảng viên bản xứ ở Trường Đại học Swinburne, tiếp một vị khách nước ngoài tại sự kiện của công ty, dẫn bạn sinh viên trao đổi đi thăm thành phố. Chị cũng thừa nhận có lúc chưa bắt kịp hoàn toàn tốc độ nói của người bản xứ. Điều thay đổi là chị đủ tự tin để xử lý tình huống và nói được điều mình muốn.

Có những người thầy chờ học trò mở lời - Ảnh 1.

Chị Lê Thị Thanh Lan, cựu học viên Vietop English, đạt IELTS 7.5

Khoảng trống giữa "biết" và "dùng"

Không phải học viên nào cũng đi được quãng đường ấy. Chính trung tâm thừa nhận từng gặp người đạt IELTS 7.0 vẫn lúng túng khi trình bày báo cáo chuyên môn hay phản biện trong cuộc họp. Bà Nguyễn Trình Hạnh Phúc, Tổng Giám đốc Vietop English, giải thích rằng mức 7.0 cho thấy nền tảng khá tốt, "nhưng không có nghĩa họ đã có đủ vốn từ chuyên môn, kiến thức nền và khả năng diễn đạt để thảo luận sâu về lĩnh vực của mình".

Muốn thu hẹp khoảng trống ấy, cả thầy lẫn trò phải bỏ công nhiều hơn. Giáo viên không đưa sẵn câu trả lời hay để học viên học thuộc, mà hướng dẫn học viên tự xây dựng ý tưởng, lập luận và chọn từ. "Điều này đòi hỏi giáo viên đầu tư nhiều thời gian hơn, học viên cũng phải chủ động và nỗ lực nhiều hơn", bà Phúc nói. Bà cũng không giấu rằng cách học này đôi khi không giúp tăng điểm nhanh bằng học mẹo.

Có những người thầy chờ học trò mở lời - Ảnh 2.

Bà Nguyễn Trình Hạnh Phúc - Tổng Giám đốc Vietop English, chia sẻ

Ông Nguyễn Huy Hoàng - Giám đốc Vận hành Vietop English, cho biết tiếng Anh hay IELTS "vẫn cần kết quả đo lường cụ thể", nhưng điểm số nên đến từ năng lực thực chất. Đó cũng là thế khó chung của nghề dạy ngoại ngữ: người học cần điểm để xét tuyển, du học, còn người thầy muốn học trò dùng được. Hai mục tiêu ấy không phải lúc nào cũng đi cùng tốc độ.

Có những người thầy chờ học trò mở lời - Ảnh 3.

Ông Nguyễn Huy Hoàng - Giám đốc Vận hành Vietop English

Người thầy trong lớp học có AI

Cô Bùi Ngọc Thu - Trưởng phòng Đào tạo Vietop English, kể về một buổi học Writing: học viên tranh luận về xe tự lái trước khi đặt bút viết. Công cụ AI có thể gợi ý từ vựng, cách diễn đạt. Nhưng theo cô Thu, học viên vẫn phải tự chọn, tự sửa bài, "thay vì phụ thuộc vào câu trả lời do AI tạo ra". Việc đánh giá chất lượng tư duy và lập luận vẫn thuộc về giáo viên.

Trung tâm giới thiệu những giáo viên như Lê Duy Anh, Nguyễn Hoàng Anh Tuấn, Nguyễn Anh Nguyên, đều đạt IELTS 8.5. Chuyên môn là điều kiện cần. Nhưng như câu chuyện của chị Lan, điều học trò nhớ lâu thường là sự kiên nhẫn của người đứng lớp.

Có những người thầy chờ học trò mở lời - Ảnh 4.

Cô Bùi Ngọc Thu - Trưởng phòng Đào tạo Vietop English, hướng dẫn học viên trong một buổi học

Không chỉ chuyện của một lớp học

"Dùng được" giờ là yêu cầu của cả nền giáo dục. Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045" đặt mục tiêu tiếng Anh được sử dụng rộng rãi, thường xuyên và hiệu quả. Ở bậc đại học, PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen, chia sẻ trong khuôn khổ hợp tác đào tạo với Vietop English: "Tiếng Anh ở đây không chỉ là chuẩn đầu ra, mà là năng lực để sinh viên học tập, kết nối thế giới, khám phá văn hóa và làm việc trong môi trường toàn cầu."

Có những người thầy chờ học trò mở lời - Ảnh 5.

PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen, chia sẻ tại lễ ký kết

Điều người thầy chờ đợi

Năm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị tổ chức kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 thiết thực, không phô trương. Có lẽ điều nhiều người thầy chờ đợi không phải những bó hoa, mà là được thấy học trò tiến bộ từng ngày, biết đem những gì đã học vào cuộc sống và góp phần làm cuộc sống tốt đẹp hơn.

Bà Nguyễn Trình Hạnh Phúc ví mỗi học viên là "một mầm xanh của xã hội". Mà mầm xanh thì không lớn lên trong một buổi học. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, xin cảm ơn những người thầy đã hỏi thêm một câu, đã chờ thêm một buổi, để một học trò từng chỉ đáp vài từ hôm nay dám cất lời.


MINH TÒNG

Link nội dung: https://htv.vn/co-nhung-nguoi-thay-cho-hoc-tro-mo-loi-222261120003253919.htm