Chủ động giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng và giải tỏa công suất mùa khô 2026

Tại khu vực miền trung-Tây Nguyên, nơi được xem là “hành lang truyền tải” của hệ thống truyền tải điện 500kV bắc-nam, các đơn vị truyền tải điện đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật, tăng cường ứng trực, siết chặt quản lý hành lang an toàn lưới điện nhằm bảo đảm hệ thống vận hành liên tục, an toàn trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Áp lực lớn trên hệ thống truyền tải điện

Trong hệ thống điện quốc gia, miền trung không chỉ là khu vực tiêu thụ điện mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc truyền tải nguồn điện từ các nhà máy thủy điện Tây Nguyên, điện mặt trời Nam Trung Bộ và các cụm điện gió ven biển hòa vào lưới điện quốc gia. Chỉ một sự cố nhỏ trên hệ thống cũng có thể gây ảnh hưởng dây chuyền trên diện rộng.

Theo dự báo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cùng Trung tâm Điều độ hệ thống điện miền trung (CSO), phụ tải khu vực năm nay tiếp tục tăng trưởng hơn 10%. Áp lực này càng gia tăng trong bối cảnh nắng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng điện tăng cao và tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo ngày càng lớn.

Ông Huỳnh Quang Thịnh, Phó Giám đốc Công ty Truyền tải điện 3 (PTC3), cho biết chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, số lần xuất hiện tình trạng đầy tải, quá tải trên các tuyến đường dây 220kV và 500kV đã tăng đột biến. Theo ông Thịnh, ngành truyền tải điện đang đối mặt “thử thách kép” khi vừa phải đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao, vừa bảo đảm vận hành an toàn trong điều kiện tỷ trọng nguồn điện tái tạo ngày càng lớn, gây áp lực đáng kể cho công tác điều độ hệ thống.

Tại nhiều nút thắt quan trọng, tình trạng đầy tải diễn ra thường xuyên. Điển hình tại Trạm biến áp (TBA) 220kV Quy Nhơn thường xuyên chạm mức tải 90% vào các khung giờ cao điểm trưa.

Ông Trần Hồng Tuấn, Phó Trưởng Truyền tải điện Gia Lai cho biết, để bảo đảm vận hành an toàn trong mùa khô 2026, đơn vị tăng cường kiểm tra nhiệt độ mối nối, điểm tiếp xúc trên đường dây và thiết bị nhằm phát hiện sớm nguy cơ phát nhiệt gây sự cố. Đồng thời, công nghệ vệ sinh hotline không cắt điện tiếp tục được đẩy mạnh nhằm hạn chế nguy cơ phóng điện, giảm tổn thất điện năng và nâng cao độ tin cậy vận hành hệ thống.

Cùng với đó, công tác rà soát hệ thống rơ-le bảo vệ, kiểm tra thiết bị tại các trạm biến áp cũng được thực hiện thường xuyên để bảo đảm xử lý chính xác, kịp thời các tình huống bất thường phát sinh trên lưới điện.

Ông Nguyễn Duy Cường, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Quy Nhơn chia sẻ, mục tiêu duy nhất là không để xảy ra bất kỳ sự cố chủ quan nào gây gián đoạn cung cấp điện. Để hiện thực hóa mục tiêu này, đơn vị đã áp dụng hệ thống cảnh báo tự động qua tin nhắn SMS và email khi thiết bị vận hành vượt ngưỡng 80% công suất định mức. Nhờ đó, lực lượng vận hành có thể chủ động kiểm tra, xử lý kịp thời các điểm phát nhiệt, hạn chế tối đa nguy cơ phải cắt điện đột xuất.

Tại khu vực Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa - nơi tập trung nhiều dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn, công tác phối hợp vận hành với các nhà máy điện mặt trời được thực hiện chặt chẽ.

Ông Nguyễn Duy Trung, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Vân Phong cho biết, do đặc thù nguồn điện tái tạo phát công suất lớn vào ban ngày nên nhiều công tác bảo dưỡng, thí nghiệm thiết bị được bố trí thực hiện vào ban đêm nhằm ưu tiên tối đa việc giải tỏa công suất cho hệ thống.

Không chỉ tại các trạm biến áp, nhiều tuyến đường dây cũng thường xuyên vận hành ở mức tải trên 80%. Trong khi đó, theo tiêu chuẩn kỹ thuật, mức tải tối ưu nên duy trì dưới 70% nhằm giảm nguy cơ phát nhiệt và sự cố thiết bị.

Tại đường dây 220kV Tuy Hòa-Vạn Ninh, tuyến đường hiện đang giải tỏa công suất cho hơn 400MW điện mặt trời từ khu vực phía đông tỉnh Đắk Lắk, đại diện Truyền tải điện Đắk Lắk cho biết, công tác vận hành hiện nay không đơn thuần là truyền tải điện mà là cuộc chạy đua liên tục nhằm giữ an toàn cho hệ thống trong điều kiện vận hành tải cao kéo dài.

Để chủ động ứng phó, các đơn vị đã xây dựng kế hoạch kiểm tra chi tiết theo từng tháng trong giai đoạn cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7/2026. Công tác soi phát nhiệt, kiểm tra các điểm tiếp xúc, khóa néo, mối nối được thực hiện thường xuyên, đặc biệt ưu tiên đối với các tuyến đường dây 500kV khi dòng tải vượt ngưỡng 80% định mức.

Siết chặt quản lý hành lang an toàn lưới điện

Cùng với áp lực vận hành, công tác bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp cũng được đặt trong tình trạng cảnh giác cao. Lưới điện truyền tải đi qua nhiều khu vực rừng rẫy, vùng nguyên liệu mía và khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ cháy lan, vi phạm khoảng cách an toàn hành lang lưới điện.

Tính đến ngày 25/4/2026, công tác chống cháy hành lang an toàn đường dây truyền tải của Công ty Truyền tải điện 3 đã đạt khoảng 85% kế hoạch năm. Trong đó, nhiều địa phương như Lâm Đồng đã hoàn thành 100% khối lượng; Khánh Hòa, Đắk Lắk cũng đạt tỷ lệ cao.

Theo ông Huỳnh Quang Thịnh, chỉ một vi phạm nhỏ trong hành lang lưới điện cũng có thể đe dọa trực tiếp đến an toàn vận hành của hệ thống truyền tải điện quốc gia. Tính đến ngày 25/4, công tác chống cháy hành lang an toàn đường dây truyền tải của Công ty Truyền tải điện 3 đã thực hiện đạt tỷ lệ 85% kế hoạch. Trong đó, tỉnh Lâm Đồng đã hoàn thành 100% khối lượng; các tỉnh Khánh Hòa, Đắk Lắk cũng đạt tỉ lệ lần lượt là 94,03% và 87,77%. Riêng khu vực Tây Nguyên đã hoàn thành khối lượng chống cháy của năm 2026.

Ông Nguyễn Mạnh Tường, Trưởng phòng An toàn Công ty Truyền tải điện 3, cho biết đơn vị đã thực hiện chặt hạ hơn 41.900 cây cao có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn tính đến hết quý I/2026. Đồng thời, công tác tuyên truyền được tăng cường thông qua ký cam kết với hàng nghìn hộ dân, phát tờ rơi và sử dụng loa phát thanh lưu động nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ hành lang lưới điện.

Bên cạnh các biện pháp phòng ngừa, Công ty Truyền tải điện 3 cũng xây dựng nhiều phương án ứng phó với các tình huống cực đoan trong vận hành hệ thống. Đối với sự cố vật bay vướng đường dây, đơn vị đã triển khai phương án sử dụng UAV gắn thiết bị chuyên dụng để xử lý nhanh, rút ngắn thời gian khắc phục sự cố. Các phương án dự phòng về máy biến áp, vật tư thiết bị, chuỗi cách điện và lực lượng thi công cũng được chuẩn bị đầy đủ để sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh.

Trong suốt cao điểm mùa khô từ tháng 4 đến tháng 7, các đơn vị duy trì chế độ trực 24/24, bảo đảm đủ lực lượng, vật tư và phương tiện xử lý nhanh mọi tình huống. Lực lượng ứng trực được duy trì ở mức cao, kể cả trong các ngày nghỉ, ngày lễ.

Theo dự báo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia, cuối tháng 5 và những tháng mùa hè tới, khu vực Hà Nội, Đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt trên 37 độ C. Điều này đồng nghĩa áp lực vận hành hệ thống điện sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.