Cần làm rõ tiêu chí loại trừ trách nhiệm hình sự trong hoạt động đổi mới sáng tạo

Các đại biểu tập trung làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự trong những trường hợp phát sinh rủi ro khách quan. Nhiều ý kiến cho rằng, các quy định cần vừa bảo đảm chặt chẽ, minh bạch, tránh bị lợi dụng, vừa tạo cơ sở pháp lý để cán bộ, tổ chức, cá nhân yên tâm đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Nhiều đại biểu cho rằng nội dung dự thảo nghị quyết thể hiện sự chuyển biến về quan điểm, tư duy lập pháp về xử lý các vi phạm kinh tế theo các chủ trương của Đảng được ban hành trong thời gian vừa qua, như Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước. Đa số, đại biểu cơ bản thống nhất với quy định giao người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị dự thảo Nghị quyết cần quy định rõ hơn cơ chế hỗ trợ người đứng đầu trong quá trình xem xét, quyết định đối với những vấn đề phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh - Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu đề nghị: "Đề nghị bổ sung cơ chế cho phép người đứng đầu được quyền yêu cầu các cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức tư vấn, giám định độc lập thực hiện thẩm định, đánh giá làm căn cứ quyết định. đây là giải pháp cần thiết bởi các nội dung về quốc phòng, an ninh hay khoa học công nghệ đòi hỏi kiến thức chuyên sâu mà người đứng đầu không thể là chuyên gia trong mọi lĩnh vực. Mặt khác, kết quả thẩm định độc lập sẽ là cơ sở khoa học và pháp lý vững chắc, giúp quyết định hành chính chính xác hơn. Ngoài ra, cơ chế này không làm giảm trách nhiệm cuối cùng của người đứng đầu nhưng giúp hạn chế tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm trong quá trình triển khai Nghị quyết".

Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm - Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho biết: "Hiện nay, Việt Nam đang triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sandbox đối với sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Tuy nhiên, đại biểu nhận định, đã gọi là thử nghiệm thì pháp luật phải chấp nhận khả năng kết quả không đạt được như kỳ vọng, thậm chí có thể phát sinh thiệt hại dù người thực hiện đã tuân thủ phương án và có biện pháp phòng ngừa. Do đó, "Không nên để xảy ra tình trạng khi quyết định thì được khuyến khích thử nghiệm, nhưng nếu thử nghiệm không thành công lại dùng chính kết quả thất bại đó để truy ngược trách nhiệm của người quyết định".

Một số đại biểu cho rằng quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự khi chủ thể đã áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa là cần thiết, song dự thảo hiện mới dừng ở nguyên tắc, chưa xác định rõ tiêu chí nhận diện và căn cứ đánh giá cụ thể. Việc xem xét chấp nhận rủi ro cần dựa trên các tiêu chí và quy trình đánh giá khoa học, khách quan.

Theo đại biểu Sùng A Lềnh - Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai: "Cơ quan soạn thảo cần bổ sung hoặc giao cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn chi tiết các tiêu chí đánh giá khoa học để phân biệt rạch ròi giữa rủi ro phát sinh trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm với hành vi vi phạm pháp luật do chủ quan hoặc thiếu trách nhiệm. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để khuyến khích, bảo vệ những tổ chức, cá nhân có tinh thần "dám nghĩ, dám làm" vì lợi ích chung. Đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và vận dụng pháp luật giữa các cơ quan thực thi, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một kiểu".

Cũng tại phiên làm việc, có đại biểu cho rằng cần bổ sung nguyên tắc công khai, minh bạch trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng các cơ chế, chính sách quy định tại nghị quyết. Đồng thời quy định rõ trách nhiệm giải trình của cơ quan, người có thẩm quyền. Điều này sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm việc áp dụng nghị quyết thống nhất, hạn chế nguy cơ lạm quyền hoặc áp dụng tùy tiện. Qua đó tăng cường tính minh bạch, an toàn pháp lý và củng cố niềm tin của xã hội đối với quá trình tổ chức thực hiện nghị quyết.

>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9